Κάθε αναγνωρισιμότητα φέρει έναν διχασμό, ο οποίος, όσο καλλιεργείται τόσο λιγότερο γίνεται αντιληπτός. Αναγκαζόμαστε να προσφεύγουμε στο προσωπείο για να αντέξουμε (σ)τον κόσμο· μα σύντομα το προσωπείο είναι το μόνο που μας απομένει. Όταν η σιωπή πάψει να είναι δυνατότητα, όταν η απόσυρση μοιάζει ύποπτη, όταν η απουσία θεωρείται απειλή, τότε η ιδιώτευση έχει εκλείψει. Και μαζί της έχει χαθεί κάθε πιθανότητα επανένωσης με το απλό, το εσωτερικό, το αθόρυβο. Η ελευθερία δεν είναι πια επιλογή, αλλά βάρος, εφόσον δεν αρμόζει στον ρυθμό της διαρκούς προβολής. Και η αυθεντικότητα δεν είναι ήθος, αλλά ανορθογραφία πάνω στην επιμελημένη επιφάνεια της εικόνας. Η διάσπαση δεν είναι έμφυτη παθολογία· είναι επίκτητη προϋπόθεση κοινωνικής αποδοχής. Και η διάσταση που έπεται δεν είναι αστοχία, αλλά αποτέλεσμα μηχανισμού που δεν αντέχει τον άνθρωπο ως πρόσωπο, αλλά μόνον ως ρόλο.

Ο άνθρωπος σήμερα εκτίθεται για να υπάρξει, γιατί αλλιώς φοβάται πως θα καταρρεύσει μέσα στη σιωπή του. Δεν του αρκεί να είναι· χρειάζεται και να φαίνεται. Και καθώς το φαίνεσθαι γίνεται συνεχές, επιτακτικό και κοινωνικά αναγκαίο, το είναι αρχίζει να εκπνέει και να αποσύρεται από τη σκηνή, η οποία δεν κατασκευάστηκε για εκείνο. Όσο περισσότερο εμφανίζεται κανείς, τόσο λιγότερο μένει στον εαυτόν του. Και η εικόνα τον καταπίνει, χωρίς θόρυβο, χωρίς αντίσταση, με την άνεση του οικείου προσωπείου που κάποτε γεννήθηκε ως επιλογή αλλά τελικά εξελίχθηκε ως πεπρωμένο. Η δημόσια εικόνα δεν είναι δώρο· είναι αποδοχή εκούσιας αλλοτρίωσης, ένας ρόλος που τρέφεται με επιβεβαίωση, μέχρι που εξαντλεί τον φορέα του.

Η συμπαιγνία του δημόσιου εαυτού δεν ανέχεται την ύπαρξη σε ημίφως, την εσωτερική περιπλάνηση, την απόφαση να μην πεις τίποτα και να είσαι χωρίς εξήγηση. Έτσι απόλλυται το πρόσωπο και επιβιώνει η εικόνα. Ο κόσμος δεν περιμένει να είσαι αληθινός· περιμένει να είσαι διαθέσιμος. Όχι για σχέση, αλλά για ανάλωση. Όχι για παρουσία, αλλά για χρήση. Το πρόσωπο γίνεται λειτουργικό στοιχείο. Ο λόγος εκπίπτει σε σύνθημα. Η ζωή επιμετράται με βάση την αντίδραση των άλλων. Και το νόημα χάνεται μέσα σε αριθμούς που μετρούν ό,τι δεν μπορούν να αγγίξουν. Το υποκείμενο μαθαίνει να βλέπει τον εαυτό του όπως τον βλέπουν οι άλλοι. Γίνεται είδωλο του ειδώλου του. Και στέκεται καθημερινά μπροστά στον καθρέφτη του πλήθους, αναζητώντας στο βλέμμα των πολλών, αυτό που δεν άντεξε να ψηλαφήσει εντός του. Όμως, το βλέμμα αυτό είναι κενό. Το κοινό δεν σε (ανα) γνωρίζει. Το κοινό σε καταναλώνει. Σε εγκρίνει ή σε απορρίπτει, όχι για αυτό που είσαι, αλλά στον βαθμό που χωράς στις προσδοκίες του.

Κάθε φορά που προσαρμόζεσαι, που συμμορφώνεσαι, και σιωπάς από φόβο μήπως ενοχλήσεις, ένα κομμάτι του πραγματικού σου εαυτού χάνεται. Και όσο πιο βαθιά μπαίνεις στη σιωπή αυτή, τόσο πιο αβάσταχτη γίνεται η απόσταση ανάμεσα στο εντός και το εκτός σου. Δεν υπάρχει πια επιστροφή, μόνο διαρκής επανάληψη του ρόλου. Κάποτε η αλήθεια είχε βάρος, ευθύνη, μοναχικότητα. Τώρα, η αλήθεια είναι αδιανόητη χωρίς κοινό. Και όσο λιγότερο αληθινός είσαι, τόσο περισσότερο σε ακολουθούν. Η σιωπή δεν προσφέρεται για ανάρτηση. Η ειλικρίνεια δεν έλκει χειροκρότημα. Η απόσυρση δεν προσφέρεται για αφήγημα.

Η πιο επικίνδυνη κατάσταση είναι να γίνεις ο εαυτός σου χωρίς να μπορείς πια να τον υποστηρίξεις. Το βάρος της αυθεντικότητας είναι αβάσταχτο για όποιον έχει μάθει να επιπλέει στην έγκριση. Οι πιο δραματικές απουσίες δεν είναι αυτές που βλέπουμε στους άλλους. Είναι εκείνες που διαπιστώνουμε μέσα μας όταν η ιδέα της επιστροφής, δεν έχει πλέον παραλήπτη. Όχι επειδή αυτός έφυγε. Αλλά επειδή εμείς τον αντικαταστήσαμε με κάτι πιο ανεκτό. Ο πολιτισμός της προβολής δεν γεννά μόνο ψευδείς εικόνες. Γεννά και ψευδείς ταυτότητες. Και κατόπιν, επιβάλλει τη διατήρησή τους ως προϋπόθεση ύπαρξης. Σε έναν τέτοιο κόσμο, το να παραμείνεις πρόσωπο και όχι ρόλος, δεν είναι στάση, αλλά ρήξη. Και αυτή η ρήξη έχει τίμημα. Όχι επειδή είσαι επικίνδυνος. Αλλά επειδή, απλώς, θυμίζεις ότι υπάρχει ακόμη η δυνατότητα να είσαι.

Η έννοια της απουσίας αναδεικνύεται όχι τόσο ως εξωτερικό γεγονός, αλλά ως υπαρξιακή διαπίστωση. Η πιο οδυνηρή απώλεια δεν είναι αυτή που προκύπτει από τον θάνατο ή την απομάκρυνση του άλλου, αλλά εκείνη που συντελείται εσωτερικά, όταν αντικαθιστούμε την αλήθεια της σχέσης με ένα υποκατάστατο πιο «ανεκτό». Αυτή η διαδικασία υποκατάστασης δεν είναι αθώα: αποτελεί ένδειξη ότι, μέσα στο πλαίσιο του πολιτισμού της προβολής, ακόμα και η μνήμη ή η προσδοκία μεταποιείται, ώστε να γίνει ανώδυνη. Το πρόβλημα είναι ότι με τον τρόπο αυτό δεν χάνουμε απλώς τον άλλον, αλλά κατακερματίζουμε και τον ίδιο μας τον εαυτό, δημιουργώντας ένα κενό ανάμεσα στην ύπαρξη και την παράσταση.

Από φιλοσοφική σκοπιά, η παρατήρηση για τον πολιτισμό της προβολής εισάγει το ζήτημα της αυθεντικότητας. Ο άνθρωπος καλείται να ζει όχι ως πρόσωπο, αλλά ως ρόλος, ως ένα προσωπείο το οποίο του επιβάλλεται για να εξασφαλίσει κοινωνική αναγνώριση. Η επιλογή να παραμείνει κανείς πρόσωπο, να φανερώσει δηλαδή την αλήθεια του είναι πέρα από τις προσποιήσεις, συνιστά σχίσμα με το σύστημα των ψευδών ταυτοτήτων. Το τίμημα αυτής της απόσχισης δεν είναι μόνον ο κοινωνικός μας εξοστρακισμός, αλλά και η ταυτόχρονη υπενθύμιση ότι υπάρχει ακόμη η δυνατότητα του είναι. Κι αυτή η υπενθύμιση είναι ανυπόφορη για έναν κόσμο που οικοδομείται πάνω στην απουσία της γνησιότητας και την κυριαρχία του εκμαγείου.

Για να το εκφράσουμε και διαφορετικά: η βαρύτητα αυτής της θέσης έγκειται στο ότι η ίδια η ύπαρξη του αυθεντικού προσώπου αποτελεί σκάνδαλο για ένα σύστημα που βασίζεται στην αναπαραγωγή αναληθών ταυτοτήτων. Το αντίτιμο της αλήθειας αυτής, δεν είναι μόνο η περιθωριοποίησή της, αλλά κυρίως η προσπάθεια υπονόμευσης ενός διαφορετικού τρόπου υπάρξεως, ο οποίος απειλεί τα θεμέλια του κυρίαρχου μοντέλου. Έτσι, η φιλοσοφική πρόκληση που αναδύεται είναι διττή: αφενός να αντισταθούμε στην αλλοτρίωση που γεννά η κοινωνία της προβολής, αφετέρου να ανασυστήσουμε την ύπαρξη ως πράξη αυθεντικής παρουσίας και όχι ως μίμηση ρόλων. Εκεί όπου το είναι αναδύεται ως δυναμική αλήθεια και όχι ως προκατασκευασμένο ομοίωμα.

(Πηγή: antifono.gr)