Θρίαμβος τοῦ κυνισμοῦ

Κάποτε, στό μεσουράνημα τοῦ γουοκισμοῦ, εἶχαν διαβληθῆ κάποιες λέξεις ὡς ἀκατάλληλες πρός χρήση ἀπό τούς ἀνθρώπους, πού εἶχαν εὐαισθησία στά δικαιώματα ὅλων τῶν συνανθρώπων τους, δικαίων καί ἀδίκων. Γι’ αὐτό γινόταν προσπάθεια, μέσα μάλιστα καί ἀπό πανεπιστημιακά μαθήματα σέ ἐκπαιδευτικούς, νά ἀντικατασταθοῦν οἱ λέξεις αὐτές μέ ἄλλες λέξεις ἤ καί μέ περιφραστικές διατυπώσεις. Γίνονταν διάφορες προτάσεις. Γιά παράδειγμα: ἀντί κλέφτης, νά λέμε αὐτός πού νομίζει ὅτι ὅλα ἀνήκουν σέ ὅλους, ἀντί γιά ζητιάνος, νά λέμε αὐτός πού ζητᾶ ἰδιωτική χρηματοδότηση, ἐπίσης τόν πρωτόγονο νά τόν λέμε ἄνθρωπο μέ διαφορετική κουλτούρα καί τό πιό φρικτό: τόν κανιβαλισμό νά τόν ὀνομάζουμε ἐνδοφυλετική βρώση.

Στίς μέρες μας ὅλα αὐτά ἔχουν γίνει παρελθόν καί τά διαβάζουμε ὡς κάποια ἀστεῖα ἀνέκδοτα. Δέν ἦταν ἀνέκδοτα. Ἦταν ἡ ὑπερβολή πού μᾶς ἔφερε στό ἄλλο ἄκρο. Τώρα πιά δέν φοβόμαστε τίς λέξεις, ὅσο ἄγριες καί ἀπάνθρωπες καί ἄν εἶναι. Ἡ ἀφοβία μάλιστα ἔφθασε νά γίνη κυνισμός.

Στόν νέο πόλεμο τῆς Μέσης Ἀνατολῆς ἔχουμε τόν θρίαμβο τοῦ κυνισμοῦ. Γιά παράδειγμα, ἀκούσαμε τήν ὑπερήφανη δήλωση ἡγέτη πού ἔλεγε: «Σκοτώσαμε ὅλη τὴν ἡγεσία τους καὶ στὴ συνέχεια συγκεντρώθηκαν γιὰ νὰ ἐπιλέξουν νέους ἡγέτες – καὶ τοὺς σκοτώσαμε καὶ αὐτούς».

Μέ τίς ἀρχές τοῦ γουοκισμοῦ πῶς θά μποροῦσε νά διατυπωθῆ αὐτή ἡ διαφήμιση τοῦ σκληροῦ θανάτου; Δέν εἴμαστε εἰδικοί σέ καλλωπιστικές ψιμυθιώσεις τῆς πλέον σκληρῆς πραγματικότητας ἑνός πολέμου. Μποροῦμε, ὅμως, μέ βεβαιότητα νά ποῦμε ὅτι πιό πολύ ἀπό τίς εἰκόνες τῶν καταστροφῶν τά ἤθη τῶν ἀνθρώπων ἐξαγριώνονται ἀπό δηλώσεις, ὅπως ἡ παραπάνω.

Ὁ εὐλογημένος πόλεμος

Ἁπό τήν ἀτμόσφαιρα τοῦ παραλογισμοῦ τοῦ σύγχρονου πολέμου μποροῦν νά μᾶς βγάλουν μόνο λόγια ἁγίων, δηλαδή ἀνθρώπων πού ξέρουν τί εἶναι ὁ θάνατος καί ποιά εἶναι ἡ ἀληθινή ζωή.

Ὁ ὅσιος Σωφρόνιος ὁ Ἀθωνίτης διακατεχόμενος ἀπό τήν «θεωρία τοῦ ἅδη στόν κόσμο αὐτό, μέσα στήν ἱστορία», ἐξομολογούμενος μᾶς διδάσκει: «Ζώντας στήν ἔρημο, ὄχι μόνο δέν ἐλευθερώθηκα ἀπό τήν κατάσταση αὐτή [τήν θεωρία τοῦ ἅδη], ἀλλά ἀπεναντίας αὐξήθηκε τό μαρτύριό μου γιά τόν κόσμο, ὡς συνέπεια τῶν γεγονότων γενικά τῆς ἐποχῆς μας καί εἰδικά τῆς περιόδου τοῦ Δευτέρου Παγκοσμίου πολέμου. Ἡ ἔρημος μοῦ παρεῖχε τήν ἐλευθερία νά παραδίδομαι στήν προσευχή γιά τήν ἀνθρωπότητα, ἰδιαίτερα τίς νυχτερινές ὧρες. Μέ συνέπαιρνε κατά κάποιον τρόπο ἡ αἴσθηση τῶν παθημάτων τῆς οἰκουμένης… Ζοῦσα γιά χρόνια μέσα στήν πνιγηρή ἀτμόσφαιρα ἀδελφοκτόνου μίσους, ἀρχικά ἐξαιτίας τοῦ Παγκοσμίου κι ἔπειτα τοῦ ἐμφυλίου πολέμου». Γράφει κατόπιν κάτι πού δέν μπορεῖ κανείς νά τό πῆ χωρίς πνευματική γεύση. Προτιμοῦσε νά ἀκούη «γιά χιλιάδες ἴσως θύματα ἀπό σεισμούς, πλημμύρες, ἐπιδημίες καί ἄλλες θεομηνίες καί κατατροφές, πού προκαλοῦν συνήθως τή συμπάθεια ὅλων, παρά γιά πολέμους, πού σχεδόν χωρίς ἐξαίρεση παρασύρουν τούς πάντες σέ ἠθική συμμετοχή στούς φόνους. Δέν ὑπάρχει μεγαλύτερη ἁμαρτία ἀπό τόν πόλεμο». Ὁ πόλεμος παρασέρνει «τούς πάντες σέ ἠθική συμμετοχή στούς φόνους». Γι’ αὐτό δέν ὑπάρχει πιό μεγάλη ἁμαρτία ἀπό τόν πόλεμο.

Συμφωνοῦσε μόνον σέ ἕναν πόλεμο πού τόν διαλέγουμε μόνοι μας: «εἶναι ἡ ἁγία πάλη πρός τόν κοινό ἐχθρό γιά ὅλους τούς ἀνθρώπους, γιά ὅλη τήν ἀνθρωπότητα: τόν θάνατο. Οὐσιαστικά ὁ ἄνθρωπος δέν ἔχει ἄλλον ἐχθρό. Παλεύουμε γιά τήν ἀνάσταση, τήν προσωπική μας καί τοῦ κάθε ἄλλου συνανθρώπου μας». Αὐτός εἶναι ὁ εὐλογημένος πόλεμος τοῦ Χριστιανοῦ.