«Μην πιστέψεις ότι θα διαπρέψει ποτέ στα μεγάλα κατορθώματα όποιος είναι αμελής στα μικρά»
Μέγας Βασίλειος
11/9/2026: Έναρξη νέας σχολικής χρονιάς
Δημοσιεύθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου, 2026
Το Άγιον Όρος και η παιδεία του γένους μας (Ιερά Μονή Ιβήρων Αγίου Όρους)
Ορθόδοξος ανθρωπολογία και παιδεία († Αρχ. Γεώργιος Καψάνης Γρηγοριάτης)
Παιδεία και Μόρφωση (π. Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος)
Η παιδεία κατά τον άγιο Κοσμά και τον άγιο Νικόδημο (Ευδοξία Αυγουστίνου, Φιλόλογος – Θεολόγος)
Ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος και η ελληνική παιδεία (Κωνσταντίνος Χολέβας, Πολιτικός Επιστήμων)
Η Ελληνική πρόταση για την παιδεία της Ευρώπης (πρωτοπρ. Γεώργιος Μεταλληνός)
Περί παιδείας και παιδαγωγίας… (π. Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος)
Παιδεία και ελευθερία κατά τον Άγιο Κοσμά (Πρωτοπρ. π. Λάμπρος Φωτόπουλος)
Ο μαρασμός των κλασσικών σπουδών (Φώτιος Σχοινάς, Δρ. Φιλοσοφίας)
Για τη νέα Παιδεία (Κωνσταντίνος Γανωτής)
Παιδαγωγικοί λόγοι του π. Πορφυρίου I (π. Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος)
Παιδαγωγικοί λόγοι του π. Πορφυρίου II (π. Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος)
Το εύκολο σχολείο είναι κοινωνικό έγκλημα (Σχοινάς Φώτιος)
Χωρίς παιδεία όλα επιτρέπονται (Γιώργος Π. Παύλος, Αναπληρωτής Καθηγητής Δ.Π.Θ.)
«Μήτρα κακοτεκνίας» το σημερινό σχολείο (Ηλιάδης Σάββας, Δάσκαλος)
Η κρίση του σχολείου – Κρίση ανθρωπιάς (Σαράντος Καργάκος, συγγραφέας – ιστορικός)
Ποια Παιδεία τελειοποιεί τον άνθρωπο; (Αρχ. Κύριλλος Κωστόπουλος, Ιεροκήρυκας Ι. Μ. Πατρών)
Κι αν η ορθογραφία ήταν η ταυτότητά μας; (Baron Christine, Καθηγήτρια Πανεπιστημίου Σορβόννης)
Είναι άχρηστη η ορθογραφία; (Τάκης Θεοδωρόπουλος)
Δημοσιεύθηκε στις 11 Σεπτεμβρίου, 2026
Το γαλλικό υπουργείο Παιδείας αποφάσισε ότι τα ορθογραφικά λάθη θα υπολογίζονται σε όλα τα μαθήματα του Μπακαλορεά – των απολυτηρίων εξετάσεων. Η απόφαση προκάλεσε την αντίδραση της προοδευτικής κοινότητας των εκπαιδευτικών, οι οποίοι, συνεπικουρούμενοι και από διάφορες γλωσσολογικές θεωρίες, θεωρούν το μέτρο συντηρητικό. Εισάγει, ισχυρίζονται, μία ακόμη αξιακή παράμετρο στη μαθητική κοινότητα, η οποία διαχωρίζει τους «ικανούς» από τους «ανίκανους». Η ακραία εκδοχή της οδηγεί σε πολιτισμική κρίση: ο καθένας μπορεί να γράφει τα γαλλικά ανάλογα με την κουλτούρα του. Δεν ξέρω τι προβλέπεται για όσους θέλουν να γράφουν γαλλικά με ελληνικούς ή, ακόμη καλύτερα, με ιαπωνικούς χαρακτήρες. Ο εντοπισμός των ορθογραφικών λαθών θεωρείται ότι στιγματίζει τους πιο αδύναμους μαθητές. «Γράφω όπως γουστάρω γιατί αυτή είναι η ταυτότητά μου». Αυτοί, βέβαια, οι οπαδοί της ισότητας δεν σκέφτονται ότι έτσι δημιουργούνται δύο διακριτές τάξεις πολιτών, αυτοί που μπορούν να εκφράσουν οργανωμένα και πειθαρχημένη τη σκέψη τους και αυτοί που την παραδίδουν στις παρορμήσεις της άγνοιάς τους.
Σχολεία: Με μολύβι και χαρτί! (Κ. Γ. Παπαδημητρακόπουλος)
Δημοσιεύθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου, 2026
Δὲν θὰ τὸ πιστέψετε, καλοί μου φίλοι. Ὅλες οἱ χῶρες, ἡ μία μετὰ τὴν ἄλλη, ἐγκαταλείπουν τὶς ὀθόνες στὰ σχολεῖα, καὶ ἐπιστρέφουν στὸ παραδοσιακὸ μολύβι καὶ χαρτί! Ὅλα ξεκίνησαν ἀπὸ τὴ χρήση τῶν κινητῶν, γιὰ νὰ καταλήξουν στὴν κατάργηση καὶ τῶν ὀθονῶν! Τὰ παθήματα τῶν χωρῶν ποὺ εἶχαν αὐτὲς ὡς μέσο διδασκαλίας εἶναι ἀποκαλυπτικά. Πέραν ἀπὸ τὶς ἀπόψεις τῶν εἰδικῶν, ποὺ ἐπιτέλους ἄρχισαν νὰ εἰσακούονται. Ἔστω καὶ τώρα ποὺ εἶναι θέμα χρόνου ἡ τεχνητὴ νοημοσύνη νά… γράφει καὶ νὰ διαβάζει γιὰ τὸν μαθητή! Ἀλλ’ ἀξίζει νὰ πάρουμε τὰ πράγματα μὲ τὴ σειρά τους…
Οι τελευταίοι Δωρικοί (Πέτρος Φαραντάκης, Δρ Φιλοσοφίας)
Δημοσιεύθηκε στις 10 Σεπτεμβρίου, 2026
Επιστροφή σε μιαν άλλη Κρήτη
Είχα να κατεβώ στην Κρήτη κάμποσα χρόνια. Στο διάστημα αυτό την κουβαλούσα μέσα μου όπως ήταν τότε. Οι ίδιοι δρόμοι, τα ίδια χωριά, οι ίδιες φωνές. Σαν να μπορούσε ένας τόπος να περιμένει τον άνθρωπο που έφυγε. Τώρα καταλαβαίνω ότι αυτό δεν το κάνει ο τόπος. Το κάνει μόνο η μνήμη. Από τις πρώτες κιόλας ώρες ένιωσα πως περπατούσα σε έναν γνώριμο και ταυτόχρονα άγνωστο τόπο. Οι δρόμοι είχαν ανοίξει, οι οικισμοί είχαν απλωθεί, ξενοδοχεία και καινούργιες οικοδομές είχαν καταλάβει εκτάσεις που άλλοτε τις θυμόμουν γεμάτες ελιές, αμπέλια ή απλώς άγρια γη. Δεν ένιωσα θυμό. Ούτε διάθεση να κατηγορήσω κανέναν. Ο τουρισμός έφερε δουλειές, κράτησε κόσμο στον τόπο του, έδωσε προοπτικές. Μαζί του όμως άλλαξε και το βλέμμα μας για την Κρήτη.
Κάποια στιγμή κατάλαβα ότι δεν έψαχνα τα χωριά. Έψαχνα τις εικόνες που είχα κρατήσει από αυτά. Και οι εικόνες, όταν περάσουν αρκετά χρόνια, είναι πιο επίμονες από την πραγματικότητα. Ευτυχώς, η γη είχε αντισταθεί περισσότερο από τους ανθρώπους. Τα Λευκά Όρη εξακολουθούσαν να στέκουν εκεί, αδιάφορα για τις δικές μας αλλαγές. Οι ξερολιθιές παρέμεναν στις πλαγιές σαν παλιές υπογραφές. Οι ελιές λύγιζαν στον άνεμο όπως τις θυμόμουν και το θυμάρι μοσχοβολούσε με εκείνη την οικεία μυρωδιά που κάνει τον άνθρωπο να πιστεύει, έστω για λίγο, ότι ο χρόνος δεν νικά πάντοτε.
Τις μεγαλύτερες αλλαγές τις πρόσεξα στους ανθρώπους. Διαβάστε περισσότερα »
Η ελάχιστη προσπάθεια ως modus vivendi (Κώστας Θεολόγου, Καθηγητής ΕΜΠ)
Δημοσιεύθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου, 2026
Η νεοελληνική κοινωνία θα ευημερήσει ξανά μόλις πάρει στα σοβαρά το φαινόμενο της ηκιστοκρατίας, δηλαδή της κοινωνικής αναπαραγωγής του ελάχιστου, και επιχειρήσει να το υπερβεί.
Ο ενιαύσιος εκπαιδευτικός κύκλος πρόκειται να αρχίσει στα σχολεία και στα πανεπιστήμια. Δάσκαλοι και μαθητές θα συμπορευτούμε στοχεύοντας στο καλύτερο· αλλά αυτό το «καλύτερο» διέπεται από ασάφεια. Η ασάφεια στην κατανόηση του ρόλου των μαθητών και των φοιτητών εξαρτάται κυρίως από το κατά πόσο διαπαιδαγωγούνται στο σπίτι και στα σχολεία τους ασκούμενοι σε καθήκοντα και υποχρεώσεις! Αν η αγωγή τους προϋποθέτει μια σχέση οικογενειακή, στο σπίτι, ή εκπαιδευτική, στο σχολείο, με συνέπεια, συμμόρφωση σε ένα πρόγραμμα και πνεύμα συνεργασίας, η επιδίωξη του «καλύτερου» αποσαφηνίζεται προσηκόντως· γίνεται απτή και αποκτά μορφή. Ανάλογα, οι επαγγελματίες λειτουργοί οφείλουν να εκπαιδεύουν με το κριτήριο της συνέπειας τούς μαθητές τους, δηλαδή βάσει καθηκόντων και υποχρεώσεων. Ωστόσο, η ηκιστοκρατία (ήκιστα σημαίνει ελάχιστα) έχει πασίδηλα επικρατήσει ως «η αρχή του ελάχιστου» και συγκροτείται παιδαγωγικά ως ελάχιστη απαίτηση, ελάχιστη ευθύνη, ελάχιστη προσπάθεια και με τη μέγιστη προσδοκία ανταμοιβής.
Έρχονται καμιά φορά άνθρωποι να εξομολογηθούν και, μόλις φτάσουμε στη νηστεία, καταλαβαίνω ότι ο καθένας έχει περάσει από άλλη σχολή (π. Θεόκτιστος ο Κρης)
Δημοσιεύθηκε στις 9 Σεπτεμβρίου, 2026
Έρχονται καμιά φορά άνθρωποι να εξομολογηθούν και, μόλις φτάσουμε στη νηστεία, καταλαβαίνω ότι ο καθένας έχει περάσει από άλλη σχολή. Ο ένας μου λέει: «Ο προηγούμενος πνευματικός μου, πάτερ, μου έλεγε τρεις μέρες πριν κοινωνήσω ούτε λάδι». Ο άλλος: «Εμένα μου είχε πει μία εβδομάδα». Μια γυναίκα μου είπε κάποτε ότι χρόνια ολόκληρα δεν κοινωνούσε, αν προηγουμένως δεν είχε κάνει μια συγκεκριμένη αυστηρή νηστεία, ακόμη κι όταν η Εκκλησία δεν είχε νηστεία. Τη ρώτησα: «Και ποιος σου το είπε αυτό;». «Ο πνευματικός μου». Έρχεται άλλος και μου λέει ότι κάποιος γέροντας του συνέστησε κάτι ακόμη αυστηρότερο, ένας άλλος έμαθε αλλιώς στο Άγιον Όρος, ένας τρίτος αλλιώς σε κάποιο μοναστήρι, και στο τέλος ο άνθρωπος έχει ένα κεφάλι γεμάτο κανόνες και μια καρδιά γεμάτη φόβο. «Πάτερ, έφαγα λάδι χθες. Μπορώ να κοινωνήσω;». «Πάτερ, ήπια γάλα επειδή πήρα το φάρμακό μου. Τώρα τι γίνεται;». «Πάτερ, η γυναίκα μου έβαλε κατά λάθος βούτυρο στο φαγητό και το κατάλαβα αφού έφαγα». Και λες: Χριστέ μου, τι κάναμε στους ανθρώπους; Τους δώσαμε τη νηστεία για να ελευθερωθούν από τα πάθη και τους μάθαμε να φοβούνται μια σταγόνα λάδι.
Να μην παρεξηγηθώ. Δεν λέω να κάνουμε τη νηστεία όπως μας βολεύει. Αυτό είναι το άλλο άκρο και είναι εξίσου λάθος. «Ο Θεός κοιτάζει την καρδιά», λέει ο άλλος, και τρώει ό,τι θέλει. Βέβαια κοιτάζει την καρδιά ο Θεός, αλλά η καρδιά σου, βρε παιδί μου, είναι ενωμένη με ένα σώμα, και αυτό το σώμα πρέπει κάποτε να μάθει ότι δεν μπορεί να παίρνει όποτε θέλει ό,τι θέλει. Η νηστεία είναι αρχαιότατη πράξη της Εκκλησίας, ο ίδιος ο Χριστός νήστεψε, η αποστολική ζωή γνωρίζει τη νηστεία και οι Πατέρες την παραδίδουν ως πραγματική άσκηση και όχι ως ωραία ιδέα. Ο Μέγας Βασίλειος τη συνδέει με την εγκράτεια και την αποχή από την κακία, όχι απλώς με την αλλαγή τροφών. Άρα θα νηστέψεις. Θα πεινάσεις και λίγο. Δεν παθαίνουμε τίποτε αν κάποτε το στομάχι μας ζητήσει κάτι και του πούμε «όχι». Μπορεί μάλιστα εκείνη την ώρα να αρχίσουμε να καταλαβαίνουμε πόσες φορές μέσα στην ημέρα λέμε «ναι» σε κάθε επιθυμία μας. Αλλά άλλο η νηστεία της Εκκλησίας και άλλο η δική μου επινόηση περί νηστείας.
