«Εκείνος που επέλεξε να είναι δούλος του Θεού φοβάται μόνον τον Θεό, τον Κύριό του. Ενώ εκείνος που δεν φοβάται τον Θεό, συχνά φοβάται ακόμα και τη σκιά του»
Άγιος Ιωάννης της Κλίμακος
Ο άνθρωπος και το ζώο: H ιεράρχηση της ευθύνης και η κραυγή του εγκαταλελειμμένου παιδιού (π. Ηλίας Γ. Διακουμάκος, Πρεσβύτερος)
Δημοσιεύθηκε στις 10 Νοεμβρίου, 2026
Θεολογικό, φιλοσοφικό και κοινωνικό δοκίμιο
Πρόλογος
Μια κοινωνία μπροστά στον καθρέφτη της
Υπάρχουν εικόνες που δεν χρειάζονται πολλά λόγια, γιατί η ίδια η σιωπή τους γίνεται κατηγορία.
Ένα παιδί σε ένα ίδρυμα
* κοιτάζει τον τοίχο,
* ακούει βήματα στον διάδρομο και
* αναρωτιέται κάθε φορά
μήπως κάποιος έρχεται γι’ αυτό.
Κάθε πόρτα που ανοίγει γεννά μια μικρή ελπίδα και κάθε πόρτα που κλείνει αφήνει μια ακόμη ρωγμή στην καρδιά του. Την ίδια ώρα, μια άλλη εικόνα κατακλύζει τη δημόσια ζωή.
Άνθρωποι
* κινητοποιούνται με συγκινητική ταχύτητα για ένα εγκαταλελειμμένο ζώο,
* οργανώνονται,
* συλλέγουν χρήματα,
* αναζητούν καταφύγιο,
* ιατρική περίθαλψη και
* οικογένεια φιλοξενίας.
Η πράξη αυτή είναι
* αγαθή,
* πολιτισμένη και, απολύτως,
* άξια σεβασμού.
Το πρόβλημα δεν βρίσκεται στην αγάπη προς το ζώο. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η κοινωνία διαθέτει όλη τη συγκίνησή της προς μία μόνο κατεύθυνση και αφήνει την ανθρώπινη εγκατάλειψη να γίνεται αθέατη.
Το παρόν δοκίμιο δεν γράφεται εναντίον της φιλοζωίας. Δεν καλεί σε αδιαφορία για τη δημιουργία, ούτε υποβαθμίζει τον πόνο ενός πλάσματος που υποφέρει. Αντίθετα, υπερασπίζεται την ανάγκη να καλλιεργηθεί μια ευαισθησία ολοκληρωμένη, συνεπής και ιεραρχημένη. Ο άνθρωπος οφείλει να σέβεται το ζώο, ακριβώς επειδή είναι άνθρωπος και επειδή έχει τη δυνατότητα της ηθικής ευθύνης.
Όμως, η ίδια αυτή ευθύνη του επιβάλλει να αναγνωρίσει ότι το εγκαταλελειμμένο παιδί δεν είναι απλώς ακόμη ένα ευάλωτο ον.
Είναι
* πρόσωπο,
* ιστορία,
* ελευθερία,
* ανεπανάληπτη δυνατότητα σχέσης και
* ολόκληρος κόσμος
που περιμένει να ανθίσει.
Η κρίσιμη ερώτηση, επομένως, δεν είναι αν αγαπούμε τα ζώα.
Η ερώτηση είναι αν αγαπούμε τον άνθρωπο αρκετά, ώστε να μην επιτρέπουμε σε κανένα παιδί να μεγαλώνει
* χωρίς αγκαλιά,
* χωρίς σταθερό πρόσωπο αναφοράς,
* χωρίς το αίσθημα ότι ανήκει κάπου.
Μια κοινωνία δεν κρίνεται μόνον από τον τρόπο με τον οποίο μεταχειρίζεται τα ζώα της, αλλά και από το αν μπορεί να σταθεί δίπλα στο παιδί που δεν έχει
* φωνή,
* επιρροή,
* οικονομική δύναμη ή
* πρόσβαση στη δημόσια συγκίνηση.
Εκεί αποκαλύπτεται το αληθινό μέτρο του πολιτισμού.
Τα δώρα τής σοφίας (Μιλτιάδης Κωνσταντίνου, Ομ. Καθηγ. Α.Π.Θ. – Άρχων Διδάσκαλος του Ευαγγελίου της ΜτΧ Εκκλησίας)
Δημοσιεύθηκε στις 9 Νοεμβρίου, 2026
ΠΑΛΑΙΟΔΙΑΘΗΚΙΚΑ
Σχόλια στό Α΄ Ἀνάγνωσμα τοῦ Ἑσπερινοῦ τῆς 9ης Νοεμβρίου (Μνήμη τοῦ ἁγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως): Παρ 3:13-15,16γ-δ
Παροιμιῶν τὸ Ἀνάγνωσμα
[κεφ. 10, στίχ. 7] Μνήμη δικαίου μέτ’ ἐγκωμίων, [10.22] καὶ εὐλογία Κυρίου ἐπὶ κεφαλὴν αὐτοῦ. [3.13] Μακάριος ἄνθρωπος, ὃς εὗρε σοφίαν, καὶ θνητὸς ὃς οἶδε φρόνησιν. [3.14] Κρεῖσσον γὰρ αὐτὴν ἐμπορεύεσθαι, ἢ χρυσίου καὶ ἀργυρίου θησαυρούς. [3.15] Τιμιωτέρα δέ ἐστι λίθων πολυτελῶν, οὐκ ἀντιτάξεται αὐτῇ οὐδὲν πονηρόν· εὔγνωστός ἐστι πᾶσι τοῖς ἐγγίζουσιν αὐτῇ, πᾶν δὲ τίμιον οὐκ ἄξιον αὐτῆς ἐστι. [3.16] Ἐκ γὰρ τοῦ στόματος αὐτῆς ἐκπορεύεται δικαιοσύνη, νόμον δὲ καὶ ἔλεον ἐπὶ γλώσσης φορεῖ. [8.6] Τοιγαροῦν ἀκούσατέ μου, ὦ τέκνα, σεμνὰ γὰρ ἐρῶ, καὶ μακάριος ἄνθρωπος, ὃς τὰς ἐμὰς ὁδοὺς φυλάξει. [8.35] Αἱ γὰρ ἐξοδοί μου, ἔξοδοι ζωῆς, καὶ ἑτοιμάζεται θέλησις παρὰ Κυρίου. [8.4] Διὰ τοῦτο παρακαλῶ ὑμᾶς, καὶ προΐεμαι ἐμὴν φωνὴν υἱοῖς ἀνθρώπων. [8.12] Ὅτι ἐγὼ ἡ Σοφία κατεσκεύασα βουλήν, καὶ γνῶσιν καὶ ἔννοιαν ἐγὼ ἐπεκαλεσάμην. [8.14] Ἐμὴ βουλὴ καὶ ἀσφάλεια, ἐμὴ φρόνησις, ἐμὴ δὲ ἰσχύς. [8.17] Ἐγὼ τοὺς ἐμὲ φιλοῦντας ἀγαπῶ, οἱ δὲ ἐμὲ ζητοῦντες εὑρήσουσι χάριν. [8.5] Νοήσατε τοίνυν ἄκακοι πανουργίαν, οἱ δὲ ἀπαίδευτοι ἔνθεσθε καρδίαν. [8.6] Εἰσακούσατέ μου καὶ πάλιν, σεμνὰ γὰρ ἐρῶ, καὶ ἀνοίγω ἀπὸ χειλέων ὀρθά. [8.7] Ὅτι ἀλήθειαν μελετήσει ὁ λάρυγξ μου, ἐβδελυγμένα δὲ ἐναντίον ἐμοῦ χείλη ψευδῆ. [8.8] Μετὰ δικαιοσύνης πάντα τὰ ῥήματα τοῦ στόματός μου, οὐδὲν ἐν αὐτοῖς σκολιόν, οὐδὲ στραγγαλιῶδες. [8.9] Πάντα εὐθέα ἐστὶ τοῖς νοοῦσι, καὶ ὀρθὰ τοῖς εὑρίσκουσι γνῶσιν. [22.21] Διδάσκω γὰρ ὑμῖν ἀληθῆ, [22.19] ἵνα γένηται ἐν Κυρίῳ ἡ ἐλπὶς ὑμῶν, [15.4] καὶ πλησθήσεσθε πνεύματος.
Σύμφωνα μέ τήν παράδοση τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας, τήν 9η Νοεμβρίου τιμᾶται ἡ μνήμη τοῦ ἁγίου Νεκταρίου Πενταπόλεως, ἑνός ἀπό τούς πλέον λαοφιλεῖς ἁγίους τῆς σύγχρονης ἐποχῆς (γεννήθηκε στή 1 Ὀκτωβρίου 1846 στή Συληβρία τῆς Ἀνατολικῆς Θράκης καί κοιμήθηκε στίς 9 Νοεμβρίου τοῦ 1920 στήν Ἀθήνα). Διαβάστε περισσότερα »
Χρήστος Γιανναράς: «Δεν σκέφτεται τι ψυχή θα παραδώσει; Δεν φοβάται Θεό;» (Βαγγέλης Στεργιόπουλος)
Δημοσιεύθηκε στις 7 Νοεμβρίου, 2026
Η παράδοξη αλφαβήτα της στέρεης γνώσης
Αγαπημένη μας συνήθεια —θα το έχουν πιθανότατα αντιληφθεί όσοι και όσες μας τιμούν σταθερά με την προσοχή τους— η σημασιολογική συσχέτιση των άρθρων μας, η αναζήτηση της κοινής κατά το μάλλον ή ήττον ταυτότητας των συντακτών τους, των συγγενών θέσεων, αρχών και αγωνιών τους.
Μια τέτοια ουσιαστική σύνδεση, σύνδεση από απόψεως νοημάτων και ύψους των συλλογισμών, υπάρχει —μέσα από τη δική μας τουλάχιστον οπτική— μεταξύ του κειμένου του Ευάγγελου Παπανούτσου για την αλλοτρίωση, που χρονολογείται στο 1959 και αναδημοσιεύτηκε νωρίτερα σήμερα, και ενός έξοχου άρθρου του αειμνήστου Χρήστου Γιανναρά, που έφερε τον τίτλο «Βίος α-νόητος» και είχε δημοσιευτεί στην ίδια εφημερίδα, «Το Βήμα», αρκετά χρόνια αργότερα, το 1985 (πιο συγκεκριμένα, στις 26 Ιουλίου).
«ΤΟ ΒΗΜΑ», 26.7.1985, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» & «ΤΑ ΝΕΑ»
Ιδού όσα έγραφε o Γιανναράς, ο τότε καθηγητής της Φιλοσοφίας στην Πάντειο:
Στη νεολαία προωθείται η χωρίς οικογένεια κοινωνία (Γιώργος Ν. Παπαθανασόπουλος)
Δημοσιεύθηκε στις 7 Νοεμβρίου, 2026
Η εποχή μας καταπνίγει την επιθυμία των νέων για δημιουργία οικογένειας με το να παρουσιάζει το παιδί ως ένα καταναγκασμό. Αυτό επισημαίνει η Γαλλίδα Ελέν Καλάς, ερευνήτρια συνεργαζόμενη με το Fondapol (Ίδρυμα για την πολιτική καινοτομία) σε συνέντευξη που έδωσε στον δημοσιογράφο Ρονάν Πλανσόν, της εφημερίδας Le Figaro (30/10/2026, σελ. 21). Η συνέντευξη ελήφθη μετά τη δημοσίευση της μελέτης της «Συζυγία, σεξουαλικότητα, γεννητικότητα: Η τριπλή παρακμή της παραδοσιακής οικογένειας». Πρόκειται για μελέτη που δίνει έγκυρες και υπεύθυνες επισημάνσεις για την πίεση που δέχονται στην «προοδευτική» κοινωνία οι νέοι και οι νέες για να μην συγκροτήσουν οικογένεια.
Κυριακή Ζ’ Λουκά: Η παγγνωσία Θεού – Αναφορά στον Άγιο Νεκτάριο (π. Αθανάσιος Μυτιληναίος)
Δημοσιεύθηκε στις 6 Νοεμβρίου, 2026
[Λουκά 8, 40-56]
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία που εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 9-11-1980
Το κύριον περιστατικό της σημερινής ευαγγελικής περικοπής, αγαπητοί μου, είναι η ανάστασις της κόρης του Ιαείρου. Όταν ο Κύριος παρεκλήθη από τον Ιάειρον να θεραπεύσει την κόρη του και ο Κύριος πηγαίνει προς το σπίτι του Ιαείρου να την θεραπεύσει. Φυσικά εν τω μεταξύ απέθανε η κοπέλα και την ανέστησε. Αυτό είναι το κύριον θέμα της σημερινής ευαγγελικής περικοπής.
Όμως, παρεμβάλλεται μέσα εις αυτό το κύριον θέμα ένα άλλο μικρότερον θέμα, το οποίον δεν είναι καθόλου μικράς σημασίας. Ενώ ο Κύριος πηγαίνει προς το σπίτι του Ιαείρου, στον δρόμο όχλος πολύς Τον ακολουθεί. Τόσος πολύς, ώστε τον συνθλίβουν εις τον δρόμον. Μία αιμορροούσα γυναίκα, η οποία δώδεκα χρόνια ηνάλωσε όλον της τον βίο, την περιουσία, για να θεραπευθεί από τους ιατρούς, επίστεψε ότι εάν ήγγιζε το κράσπεδο του ιματίου του Κυρίου, θα εθεραπεύετο. Και πράγματι η γυναίκα αυτή κατάφερε να εισχωρήσει μέσα εις το πλήθος, να προσεγγίσει τον Κύριον και με πολλήν πίστιν να εγγίσει το κράσπεδο του ιματίου Του. Και αμέσως, όπως μας σημειώνει ο ευαγγελιστής Λουκάς, «ἔστη ἡ ῥύσις αὐτῆς». Δηλαδή εσταμάτησε η αιμορραγία και πλέον δεν είχε τίποτε. Εθεραπεύθη παραχρήμα, αμέσως.
