«Μην απελπίζεσαι. Ο Χριστός δεν ήρθε για τους τέλειους, αλλά για τους πληγωμένους, τους κουρασμένους, τους απογοητευμένους. Εκεί όπου εσύ βλέπεις σκοτάδι, ο Χριστός ανάβει φως. Μείνε στην προσευχή και η ελπίδα θα ανθίσει πάλι στην καρδιά σου»
Όσιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης
Ομιλία εις τον πλούσιον και τον εις τον Λάζαρον (Οσίου Αστερίου Επισκ. Αμασείας)
Εις τον πτωχόν Λάζαρον και τον πλούσιον (Άγιος Ιωάννης Χρυσόστομος)
Για την παραβολή του πλούσιου και του Λαζάρου (Άγιος Κύριλλος Αλεξανδρείας)
Η παραβολή του πλουσίου και του φτωχού Λαζάρου (Άγιος Νικόλαος Βελιμίροβιτς)
Ερμηνεία του Ευαγγελίου (Αρχιεπίσκοπος Αστραχάν και Σταυρουπόλεως Νικηφόρος Θεοτόκης)
Του πλουσίου και του Λαζάρου († Μητροπολίτης Σουρόζ Αντώνιος Bloom)
Η Παραβολή τού πλούσιου και του Λαζάρου (Σεβ. Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιερόθεος)
Η παραβολή του πλουσίου και του Λαζάρου – Δύο ψυχογραφίες (π. Αθανάσιος Μυτιληναίος)
Πρόλογος
Η θλίψη μιας εποχής, που δυσκολεύεται
να ορίσει τον άνθρωπο
Υπάρχουν ειδήσεις που περνούν γρήγορα από μπροστά μας και χάνονται μέσα στον αδιάκοπο θόρυβο της επικαιρότητας.
Υπάρχουν, όμως, και άλλες που, ακόμη κι αν παρουσιάζονται ως παράδοξες ή περιθωριακές, λειτουργούν σαν ρωγμές επάνω στον καθρέφτη του πολιτισμού.
Μας αναγκάζουν
* να σταθούμε,
* να συλλογισθούμε και
* να αναρωτηθούμε
όχι μόνον τι συμβαίνει γύρω μας, αλλά κυρίως τι συμβαίνει μέσα μας.
Το δημοσίευμα, που γίνεται αφορμή για το κείμενο αυτό, αναφέρεται
* σε ανθρώπους, οι οποίοι αυτοπροσδιορίζονται ως ζώα και
* σε αυστηρή ανακοίνωση του Συλλόγου Κτηνιάτρων της Πορτογαλίας,
με την οποία οι κτηνίατροι καλούνται να μη δέχονται ανθρώπους ως κτηνιατρικά περιστατικά.
Πίσω από το ασυνήθιστο γεγονός δεν βρίσκεται απλώς μια ιδιορρυθμία. Αναδύεται ένα βαθύ ανθρωπολογικό ερώτημα: Μέχρι πού μπορεί να φθάσει ο αυτοπροσδιορισμός και από ποιο σημείο και έπειτα η κοινωνία οφείλει να θέσει όρια για να προστατεύσει τον ίδιο τον άνθρωπο;
Η πρώτη μας στάση δεν μπορεί να είναι ο χλευασμός. Κάθε άνθρωπος, ακόμη και όταν εκφράζει μια αντίληψη που μας φαίνεται ακραία, παραμένει ανθρώπινο πρόσωπο.
Φέρει
* ιστορία,
* τραύματα,
* μοναξιά,
* επιθυμίες,
* ανάγκη αποδοχής και, ίσως,
* μια κραυγή,
που δεν κατορθώνει να ειπωθεί διαφορετικά.
Η ηθική ποιότητα ενός πολιτισμού φαίνεται, ακριβώς, από το αν μπορεί
* να διαφωνεί, χωρίς να εξευτελίζει·
* να θέτει όρια, χωρίς να συντρίβει και
* να υπερασπίζεται την αλήθεια, χωρίς να αρνείται την αγάπη.
Ωστόσο, η απουσία χλευασμού δεν σημαίνει απουσία κρίσης. Ο σεβασμός προς το πρόσωπο δεν μας υποχρεώνει να θεωρούμε αληθή κάθε αντίληψη που έχει το πρόσωπο για τον εαυτό του.
Στην εποχή μας η λέξη «δικαίωμα» έχει αποκτήσει σχεδόν ιερό χαρακτήρα.
Και δικαιολογημένα, διότι η ιστορία είναι γεμάτη από
* ταπείνωση,
* βία και
* αποκλεισμούς,
που γεννήθηκαν, όταν τα δικαιώματα καταπατήθηκαν.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν
* κάθε επιθυμία απαιτεί να αναγνωρισθεί ως αδιαπραγμάτευτο δικαίωμα και
* κάθε προσωπική αυτοερμηνεία ζητά από την κοινωνία να αναστείλει την πραγματικότητα.
Τότε ο δικαιωματισμός παύει να προστατεύει το πρόσωπο και κινδυνεύει να το εγκλωβίσει στην αυθαιρεσία της στιγμιαίας επιθυμίας.
Το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να σεβόμαστε τους ανθρώπους. Αυτό είναι αδιαπραγμάτευτο. Το ερώτημα είναι αν ο σεβασμός ταυτίζεται με την άκριτη επικύρωση κάθε αυτοπροσδιορισμού.
Το παρόν κείμενο γράφεται
* με θλίψη, όχι με οργή
* με αγωνία, όχι με διάθεση καταδίκης.
Διότι πίσω από το φαινόμενο διακρίνεται η βαθύτερη κρίση του σύγχρονου ανθρώπου: Η δυσκολία να αποδεχθεί ότι η ελευθερία δεν είναι δημιουργία του εαυτού από το μηδέν, αλλά υπεύθυνη πραγμάτωση ενός προσώπου που υπάρχει ήδη μέσα
* σε ένα σώμα,
* σε μια ιστορία,
* σε μια σχέση και
* σε έναν κοινό κόσμο.
Στόν χάρτη τῆς φαντασίας εἰκόνες πραγμάτων
Οἱ εἰκόνες πού ἀποτυπώνονται στόν χάρτη τῆς φαντασίας μας, εἴτε διατηροῦνται ὅπως τίς προσέλαβε καί τίς διαβίβασε σ’ αὐτόν ἡ ὅραση ἤ καί ὁποιαδήποτε ἄλλη ἀπό τίς σωματικές αἰσθήσεις, εἴτε σχηματοποιήθηκαν πάνω σ’ αὐτόν μετά ἀπό ἀνασύνθεση πού πραγματοποίησαν τά ἐνεργά μέσα μας πάθη, εἶναι στοιχεῖα πού καθορίζουν τήν ποιότητα τῆς ζωῆς μας, τήν ψυχική, ἀλλά καί τήν πνευματική μας ὑγεία ἤ νοσηρότητα. Ὁ φιλοκαλικοί Πατέρες δίνουν μεγάλη σημασία στήν διατήρηση καθαρῆς τῆς φαντασίας ἀπό «ψυχοβλαβεῖς εἰκόνας». Ὁ ἅγιος Νικόδημος μάλιστα γράφει στό βιβλίο του «Συμβουλευτικόν ἐγχειρίδιον»: «Γίνωσκε ὅτι ἐάν τυποῖς εἰς τόν πίνακα καί χάρτην τῆς φαντασίας σου ὡραίας καί εὐπρεπεῖς εἰκόνας, ἔχεις νά ἐπαινεθῇς ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς κρίσεως, ὅτε ἀποκαλυφθήσεται ὅσα ἕκαστος ἐν τῷ κρυπτῷ φαντάζεται· ἐάν δέ τυποῖς εἰς αὐτόν εἰκόνας ἀτόπους καί ἀπρεπεῖς, ἔχεις τότε νά κατακριθῇς»(σ. 107).
Τά σημειώσαμε αὐτά σκεπτόμενοι τίς εἰκόνες πού προσλαμβάνουν τά παιδιά καθημερινά, ἀπό τήν στιγμή πού παίρνουν στά χέρια τους τό κινητό τηλέφωνο καί ἀνοίγονται στό πέλαγος τοῦ Διαδικτύου, ἔστω καί μέ τούς περιορισμούς πού μπορεῖ νά βάζη ἡ γονική μέριμνα ἤ τό Κράτος, ἤ οἱ ἴδιες οἱ ἑταιρεῖες κοινωνικῆς δικτύωσης. Εἶναι πολύ σημαντικό πράγμα οἱ εἰκόνες πού καταγράφονται στόν χάρτη τῆς φαντασίας νά εἶναι εἰκόνες πραγμάτων καί ὄχι μή φυσικές κατασκευές τῆς ΑΙ, πού εἰσάγουν μέσα στήν ψυχή τῶν παιδιῶν ἕναν κόσμο μή πραγματικό. Οἱ εἰκόνες δέν εἶναι ἀνεξάρτητες ἀπό τήν ἐπεξεργασία τῆς λογικῆς μας. Οἱ εἰκόνες μαζί μέ τίς σκέψεις, ὅταν μαζί τους συμπαρασύρουν καί πάθη, ἀποτελοῦν τούς σύνθετους λογισμούς, πού δυναστεύουν ἐσωτερικά τόν ἄνθρωπο. Γι’ αὐτό στόν «πίνακα καί χάρτην τῆς φαντασίας» μας καί τῆς φαντασίας τῶν παιδιῶν νά ἐπιδιώκουμε νά καταγράφονται ὡραῖες καί εὐπρεπεῖς εἰκόνες.
[Λουκά 16, 19-31]
Απομαγνητοφωνημένη ομιλία που εκφωνήθηκε στην Ιερά Μονή Κομνηνείου Λαρίσης στις 31-10-1999
Ακούσαμε όλοι, αγαπητοί μου, την σπουδαιοτάτην παραβολήν του πλουσίου και του Λαζάρου. Στην παραβολή αυτή δίδονται πολλές απαντήσεις που ενδιαφέρουν όλους τους ανθρώπους. Μία απάντησις είναι ότι ο θάνατος είναι ένα καθολικό φαινόμενο. Ότι δηλαδή όλοι οι άνθρωποι πεθαίνουν, σε μικρή ή μεγάλη ηλικία και σε όποια κοινωνική κατάσταση κι αν βρίσκονται. Πλούσιοι και φτωχοί. Όλοι πεθαίνουν.
Η σχετική φιλολογία για την «εκκοσμίκευση» έχει πάρει τις τελευταίες δεκαετίες μεγάλη διάσταση. Η επικαιρότητα του θέματος προκαλεί την επιστημονική σκέψη να το ερευνήσει. Παράλληλα διεγείρει το ενδιαφέρον και άλλων ανθρώπων με χριστιανική τοποθέτηση, που, κινούμενοι από αγαθή πρόθεση, επιχειρούν να διατυπώσουν γνώμη πάνω στο ίδιο θέμα.
Όποιος παρακολουθεί τα δημοσιεύματα για την εκκοσμίκευση που προέρχονται από την πέννα των παραπάνω καλοπροαίρετων και ζηλωτών συγγραφέων, διαπιστώνει ότι μερικά συμπεράσματά τους στηρίζονται σε απόψεις για την εκκοσμίκευση που δεν έχουν άμεση αναφορά στο αληθινό περιεχόμενό της. Εξαιτίας αυτού υπάρχει πιθανότητα να δημιουργούνται για τους αναγνώστες προβλήματα σχετικά με την έννοια και την κατανόηση της εκκοσμίκευσης, και στη συνέχεια σχετικά με τη λήψη σωστών αποφάσεων για την αντιμετώπισή της. Ακόμη πιθανό να απαγορεύονται πράξεις που θεωρούνται εκκοσμικευμένες, ενώ στην ουσία τους δεν έχουν σχέση με αυτή.
Μια εξήγηση για την όχι πάντα σωστή κατανόηση της εκκοσμίκευσης από μέρους αυτών των συγγραφέων μπορεί να αναζητηθεί στο γεγονός ότι σχετίζονται πιθανόν περισσότερο με την πράξη παρά με τη θεωρία. Τούτο σημαίνει ότι το θέμα εκκοσμίκευση επιχειρείται να κατανοηθεί μορφολογικά, δηλαδή ως πλέγμα ενεργειών θετικών ή αρνητικών και όχι εσωτερικά, δηλαδή ως πνευματική τοποθέτηση του ανθρώπου απέναντι στο μέγεθος κόσμος.
Με αφορμή κάποιες τέτοιες τοποθετήσεις για το νόημα της εκκοσμίκευσης θα επιχειρήσουμε στη συνέχεια να διατυπώσουμε μερικές προσωπικές απόψεις.
Έχουμε σήμερα, 28η Οκτωβρίου, την εορτή της αγίας Σκέπης. Η όλη εορτή είναι συνδεδεμένη με τον αγώνα που εκλήθη σαν σήμερα η Ελλάδα να κάνει πριν ακριβώς 60 χρόνια, εναντίον μιας υπερτέρας δυνάμεως, που ήθελε να κατακτήσει και την Ελλάδα. Οι παλαιότεροι βέβαια ενθυμούμαστε πολύ ζωντανά και πολύ συγκεκριμένα τα γεγονότα εκείνων των ημερών, και έχουμε οπωσδήποτε εμπειρίες και βιώματα.
Κανονικά η εορτή της αγίας Σκέπης εορτάζετο την 1η Οκτωβρίου. Μετετέθη όμως και συνεδέθη με αυτήν εδώ την επέτειο και εορτάζεται στις 28, επειδή η Εκκλησία, ζυγίζοντας τα πράγματα, βρήκε ότι ήταν καλό να γίνει έτσι, καθώς ήταν βεβαία ότι τότε η Παναγία σκέπασε την όλη χώρα, τους κατοίκους, την Ελλάδα, το όλο έθνος. Βέβαια, έτσι έδειχναν τα πράγματα έως τον Απρίλιο του ’41. Πέντε μήνες κράτησε ο πόλεμος αυτός καθ’ εαυτόν εκεί στα αλβανικά μέρη, και έπειτα ήρθε το μεγάλο κακό. Επετέθη και ο άλλος εχθρός, και έγινε εκείνο που έγινε, και βρεθήκαμε υπό κατοχήν για τέσσερα χρόνια· υπό την κατοχήν των Γερμανών, των Ιταλών – οι οποίοι είχαν νικηθεί, αλλά τελικά έγιναν και κατακτητές – και των Βουλγάρων. Και έγιναν σ’ εκείνα τα τέσσερα χρόνια πολλά κακά.
Γιορτάζουμε βέβαια το «ΟΧΙ», το ότι δηλαδή εμείς δεν δεχθήκαμε αυτό που μας είπαν, αυτό που ζήτησαν οι εχθροί, αλλά αντιδράσαμε· μπορέσαμε να αντισταθούμε. Και πιστεύουμε ότι το πετύχαμε αυτό με τη βοήθεια του Θεού και ειδικότερα με την όλη σκέπη της Παναγίας, και γι’ αυτό συνεδέθη η εορτή της Παναγίας με το γεγονός αυτό.
Έπειτα όμως τι έγινε; Τι έγινε μετά;
Στο παρόν ηλεκτρονικό βιβλιοπωλείο
φιλοδοξούμε να καταχωρήσουμε
και να διαθέσουμε χιλιάδες τίτλους
της Ορθόδοξης βιβλιογραφίας
όπως αυτή καταγράφεται καθημερινά
από τους Ελληνικούς εκδοτικούς οίκους.
Κάθε τίτλος βιβλίου
που θα βρείτε στο βιβλιοπωλείο μας
έχει επιλεγεί προσεκτικά
για την ορθότητα και την ακρίβειά του
σε θέματα της Ορθόδοξης πίστεως.
Τα έσοδα των πωλήσεων των βιβλίων,
θα διατίθενται για Ιεραποστολικούς και
Φιλανθρωπικούς σκοπούς.
Ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα
Ὅταν κάποτε φύγω ἀπὸ τοῦτο τὸ φῶς
θὰ ἑλιχθῶ πρὸς τὰ πάνω ὅπως ἕνα
ρυακάκι ποὺ μουρμουρίζει.
Κι ἂν τυχὸν κάπου ἀνάμεσα
στοὺς γαλάζιους διαδρόμους
συναντήσω ἀγγέλους, θὰ τοὺς
μιλήσω ἑλληνικά, ἐπειδὴ
δὲν ξέρουνε γλῶσσες. Μιλᾶνε
μεταξύ τους μὲ μουσική.
(Νικηφόρος Βρεττάκος)