Η φωνή των Πατέρων

Η ελπίδα στον Θεό (Άγιος Τύχων, αρχιεπίσκοπος Βορονέζ και Ζαντόνσκ)

theologia

Πρόλογος

ΟΛΗ Η ΚΤΙΣΗ εἶναι ἕνα θαῦμα, τό θαῦμα τῆς θείας Πρόνοιας, πού φροντίζει καί συντηρεῖ τή δημιουργία Της. Ὁ ἄνθρωπος, ὡστόσο, πού εἶναι πλασμένος «κατ’ εἰκόνα Θεοῦ» (Γεν. 1:26) καί πού λίγο διαφέρει ἀπό τούς ἀγγέλους (βλ. Ψαλμ. 8:6), συνήθως δέν βλέπει αὐτό τό ὁλοφάνερο θαῦμα. Ἔχοντας ἐξορίσει ἀπό τήν καρδιά του τόν Πλάστη του καί Κύριο τοῦ σύμπαντος, περιορίζει τό νόημα καί τόν σκοπό τῆς ζωῆς του στήν ἐφήμερη γήινη ἐγκοσμιότητα. Ἔτσι, μέ χαμένη τήν ἐλπίδα πού συνδέει τόν πιστό ἄνθρωπο μέ τόν Θεό καί τήν αἰωνιότητα, κατατρώγεται ἀπό τό σαράκι τῆς ἐναγώνιας μέριμνας γιά τήν ἐξασφάλιση ἐπίγειας εὐμάρειας καί καταβάλλεται ἀπό τήν ἀλόγιστη θλίψη σέ κάθε συμφορά τοῦ βίου.

Ἀπ’ αὐτή τήν ἐναγώνια μέριμνα κι ἀπ’ αὐτή τήν ἀλόγιστη θλίψη σώζει τόν ἄνθρωπο ἡ χριστιανική ἐλπίδα, πού γεννιέται ἀπό τή ζωντανή πίστη στόν Θεό καί συντηρεῖται ἀπό τήν προσδοκία τῆς ἐκπληρώσεως τῶν ἐπαγγελιῶν Του. «Γι’ αὐτό ὑπομένουμε κόπους καί ὀνειδισμούς», ἐξηγεῖ ὁ ἀπόστολος Παῦλος, «ἐπειδή στηρίξαμε τήν ἐλπίδα μας στόν ἀληθινό Θεό, πού εἶναι σωτήρας ὅλων τῶν ἀνθρώπων καί ἰδιαίτερα τῶν πιστῶν» (Α΄ Τιμ. 4:10). Ἡ ἐλπίδα τοῦ πιστοῦ ἀπορρέει ἀπό τή βεβαιότητα τῆς παρουσίας τοῦ Κυρίου στήν καρδιά του καί στή ζωή του. Σ’ Ἐκεῖνον ἐμπιστεύεται τό παρόν καί τό μέλλον του, τό ἐπίγειο καί τό ἐπουράνιο, γνωρίζοντας ὅτι «ὁ Θεός κάνει τά πάντα νά συντελοῦν στό καλό του» (Ρωμ. 8:28).

Ἡ χριστιανική ἐλπίδα εἶναι ἄγκυρα στίς τρικυμίες τοῦ βίου, ἀντίδοτο στό ἄγχος, βάλσαμο στόν πόνο, παρηγοριά στόν θάνατο· εἶναι, λέει ὁ ἱερός Χρυσόστομος, κάστρο ἄπαρτο, τεῖχος ἀκαταμάχητο, συμμαχία ἀνίκητη, λιμάνι γαλήνιο, πύργος ἀπόρθητος, ὅπλο ἀήττητο, δύναμη ἀκατάβλητη. Αὐτή φέρνει μπροστά μας τή μακάρια ἀλήθεια τοῦ δρόμου τῆς σωτηρίας, πού ἀρχίζει ἀπό τή γῆ καί καταλήγει στούς «καινούργιους οὐρανούς» (Β΄ Πέτρ. 3:13).

Ὁ ἅγιος Τύχων ὁ Θαυματουργός (1724-1783), ἀρχιεπίσκοπος Βορονέζ καί Ζαντόνσκ, ὁ ὁποῖος γιά τά σοφά συγγράμματά του καί τήν ἔνδοξη ρητορεία του ἀποκλήθηκε “Χρυσόστομος τῆς Ρωσικῆς Ἐκκλησίας”, μᾶς παρουσιάζει στίς ἑπόμενες σελίδες τήν ἀληθινή ἐλπίδα, τήν ἐλπίδα πού στηρίζεται στόν Θεό, ἀντιπαραθέτοντάς την στήν ψεύτικη, τήν ἐλπίδα πού στηρίζεται στούς ἀνθρώπους καί στά ἐπίγεια πράγματα. Μᾶς διδάσκει πῶς θά ἐνισχύσουμε τήν ἐλπίδα μας στόν Κύριο καί μᾶς πληροφορεῖ ποιές εἶναι οἱ συνέπειες τῆς ἐλλείψεώς της καί ποιές οἱ προϋποθέσεις τῆς καρποφορίας της. Πιστεύουμε ὅτι τό μικρό ἀλλά περιεκτικό αὐτό κείμενο θά βοηθήσει τούς καλοπροαίρετους ἀναγνῶστες νά μείνουν «ἀκλόνητοι καί ἀμετακίνητοι ἀπό τήν ἐλπίδα τοῦ Εὐαγγελίου» (Κολ. 1:23).

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΠΑΡΑΚΛΗΤΟΥ Διαβάστε περισσότερα »

Η Δευτέρα Παρουσία (Όσιος Εφραίμ ο Σύρος)

theologia

Πρόλογος

Ο όσιος Εφραίμ, που η Εκκλησία μας εορτάζει στις 28 Ιανουαρίου, είναι ο μεγαλύτερος Σύρος ασκητικός πατέρας, θεολόγος και ποιητής.

Γεννήθηκε το 306 και ανατράφηκε μέσα σε χριστιανικό περιβάλλον. Πολύ νέος, φλεγόμενος από την αγάπη προς το Θεό, έγινε μοναχός. Γρήγορα αναδείχθηκε σε μεγάλο διδάσκαλο μοναχών και λαϊκών.

Συνέθεσε πολυάριθμους και συγκλονιστικούς ύμνους και λόγους. Η διδαχή του όλους τους συνάρπαζε και πολλούς έσωζε. Οι κατανυκτικές του ομιλίες, ιδίως για τη μέλλουσα κρίση και τον παράδεισο, συνοδεύονταν από ακατάπαυστα δάκρυα.

Πορεύθηκε στους ουρανούς το 373. Η ηχώ όμως των λόγων του φτάνει με την ίδια ζωντάνια μέχρι την εποχή μας.

Ο άγιος Γρηγόριος Νύσσης, σ’ ένα εγκώμιό του σ’ αυτόν, με μεγάλο θαυμασμό αναφέρει: «Ποιός απ’ όσους αναζητούν τη χαρά στις υλικές απολαύσεις και αποστρέφονται τα δάκρυα, όταν ακούσει λίγα από τα λόγια του αγίου Εφραίμ, δεν θα θρηνήσει, δεν θα κλάψει και δεν θα θυμηθεί τη μέλλουσα ανταπόδοση; Ποιός θα μελετήσει τους λόγους του για τη μέλλουσα κρίση, δηλαδή τη δευτέρα παρουσία του Χριστού, και δεν θα νομίσει ότι βρίσκεται από τώρα μπροστά στο δικαστήριο εκείνο, περιμένοντας έντρομος την τελική απόφαση της καταδίκης του; Έτσι ζωγράφισε το μελλοντικό δικαστήριο του Θεού ο φημισμένος και προφητικότατος άγιος, ώστε τίποτα πλέον να μην παραμένει άγνωστο γι’ αυτό».

Η δεύτερη έλευση του Κυρίου είναι μια αναμφισβήτητη αλήθεια. Πολλοί από μας, ίσως ασυναίσθητα, προσπαθούμε να την απωθήσουμε, ως ενοχλητική, σε κάποια σκοτεινή γωνιά της ψυχής μας. Άλλοι, ίσως παγιδευμένοι από την οίηση, την αντιμετωπίζουμε με φαρισαϊκή αυτοπεποίθηση.

Σκοπός του παρόντος φυλλαδίου είναι να γίνει γνωστό στο ευρύτερο κοινό το κατανυκτικό και αφυπνιστικό κήρυγμα του οσίου Εφραίμ. Ίσως έτσι μερικές καλοπροαίρετες ψυχές να βγουν από το λήθαργο των ψευδαισθήσεων, καθώς θα δουν παραστατικά από τώρα τη μεγαλειώδη και συγκλονιστική δευτέρα παρουσία του Κυρίου μας.

ΙΕΡΑ ΜΟΝΗ ΠΑΡΑΚΛΗΤΟΥ

Διαβάστε περισσότερα »

Η ανάσταση των νεκρών (Αγ. Κύριλλος Ιεροσολύμων)

theologia
Ακράδαντη πίστη της Εκκλησίας είναι η ανάσταση των νεκρών, που θα γίνει συγχρόνως με τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού. Στο Σύμβολο της Πίστεως ομολογούμε: «Προσδοκώ ανάστασιν νεκρών και ζωήν του μέλλοντος αιώνος».
Λέγοντας ανάσταση των νεκρών, εννοούμε την ανάσταση των σωμάτων, αφού οι ψυχές είναι αθάνατες. Κάθε ψυχή, δηλαδή, θα εισέλθει πάλι στο νεκρό σώμα της, που θα ζωοποιηθεί, κι έτσι θα ξανασυγκροτηθεί ολόκληρος ο άνθρωπος.
Πολλές είναι οι αγιογραφικές μαρτυρίες για την ανάσταση των σωμάτων. Ενδεικτικά θ’ αναφέρουμε μερικές. Ο προφήτης Ησαΐας προαναγγέλλει: «Οι νεκροί θ’ αναστηθούν και θα εγερθούν όλοι όσοι βρίσκονται στα μνήματα» (26:19). Ο προφήτης Ιεζεκιήλ είδε σε όραμα μια θαυματουργική ανάσταση σωμάτων: Μ’ ένα λόγο του Θεού, πλήθος ξερά οστά, που βρίσκονταν σκόρπια σε μια πεδιάδα, συναρμολογήθηκαν, απέκτησαν νεύρα, σάρκες και δέρμα κι έγιναν τέλεια σώματα- και μ’ άλλον ένα λόγο Του, απέκτησαν ψυχή και αναστήθηκαν και στάθηκαν στα πόδια τους (37:1-10). Το εκπληκτικό όραμα του Προφήτη δείχνει πώς θα γίνει η ανάσταση των νεκρών στη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού. Αυτή την ανάσταση, άλλωστε, βεβαιώνουν και προσομοιάζουν οι τρεις αναστάσεις που έκανε ο Ιησούς, δηλαδή της κόρης του Ιαείρου, του γιου της χήρας της Ναΐν και του φίλου Του Λαζάρου, καθώς και η δική Του ανάσταση, με την οποία νίκησε το κράτος του θανάτου. Ο Απόστολος Παύλος κάνει πολλές φορές λόγο για την ανάσταση των σωμάτων στις επιστολές του. Στους Θεσσαλονικείς, λ. χ., γράφει: «Ο ίδιος ο Κύριος με πρόσταγμα, με φωνή αρχαγγέλου και με σάλπιγγα Θεού θα κατεβεί από τον ουρανό και θ’ αναστηθούν πρώτα αυτοί που πέθαναν πιστοί στο Χριστό» (Α’ Θεσ. 4:16). Μετά την ανάστασή τους τα σώματα θα είναι πνευματικά, άφθαρτα, αθάνατα, αναλλοίωτα, απαλλαγμένα από τις ανάγκες τροφής και ύπνου. Μόνο που τα σώματα των δικαίων θα είναι φωτεινά, καθαρά και δοξασμένα, ενώ των αμαρτωλών ζοφερά, ακάθαρτα και στερημένα από τη θεία δόξα. Όπως είναι φυσικό, βέβαια, την ανάσταση των νεκρών, την οποία θ’ ακολουθήσει η τελική Κρίση, αμφισβητούν ή αρνούνται πολλοί. Στους αρνητές της απαντούν, με ομιλίες και πραγματείες τους, οι θεοφόροι πατέρες. Ένας απ’ αυτούς είναι και ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων, ο οποίος, στη ΙΗ’ «Κατήχηση Φωτιζομένων» (κεφ. α’ – κ’), που ακολουθεί σε νεοελληνική απόδοση, με στερεή λογική και με πλήθος παραδειγμάτων από τη ζωή, τη φύση και τη Γραφή, ενισχύει την πίστη μας στην ανάσταση των νεκρών και μας καλεί σε πνευματική προετοιμασία και εγρήγορση.
Ιερά Μονή Παρακλήτου

Διαβάστε περισσότερα »

Η ωφέλεια από τα μνημόσυνα (Αγ. Ιωάννης Δαμασκηνός)

theologia
Μ’ αυτό το έργο του ο μεγάλος άγιος και θεολόγος του 8ου αιώνα συνοψίζει τη διδασκαλία της Εκκλησία μας για τα μνημόσυνα και, χρησιμοποιώντας πλήθος πατερικών μαρτυριών, απαντά σε πολλά ερωτήματα, που σχετίζονται με την ιστορική προέλευση, τη σημασία και τη σκοπιμότητά τους.

Διαβάστε περισσότερα »

Η Μετάνοια (Αγίου Κυρίλλου Ιεροσολύμων)

theologia

Η μετάνοια είναι ο ακρογωνιαίος λίθος της πνευματικής ζωής. Η αναγνώριση της αμαρτωλότητός μας, ο πόνος επειδή πικράναμε τον Θεό, η απόφαση για μια αλλαγή και η καταφυγή στην εξομολόγηση αποτελούν την απαρχή της σωτηρίας μας. Ο Τίμιος Πρόδρομος και ο ίδιος ο Κύριος άρχισαν το κήρυγμά τους καλώντας σε μετάνοια. Κανείς δεν μπορεί να σωθεί, αν δεν μετανοήσει. Μόνο με την μετάνοια ένας μεγάλος ληστής «λήστεψε» ακόμη και τον παράδεισο. Είναι λοιπόν δαιμονική πλάνη να παραμελούν οι χριστιανοί την μετάνοια και την εξομολόγηση. Βέβαια, δεν αναφερόμαστε στην περίπτωση εκείνων, που ισχυρίζονται ότι δεν έκαναν τίποτε το αμαρτωλό, ή εκείνων που αυτοσχεδιάζουν τρόπους εξομολογήσεως, επειδή δεν θέλουν να ταπεινωθούν και να σκύψουν στο πετραχήλι του πνευματικού, όπως η θεόπνευστη εκκλησιαστική τάξη ορίζει. Αναφερόμαστε κυρίως στην περίπτωση πολλών χριστιανών, που αρκούνται σε άλλα «θρησκευτικά καθήκοντα» ή σε μια συμμετοχή στο ιεραποστολικό έργο ή σε νεφελώδεις συζητήσεις με Γέροντες, χωρίς καμιά διάθεση να «φυλάξουν οδούς σκληράς». Έτσι πιστεύουν ότι κατακτούν κορυφές, ενώ πλανώνται σε θανατηφόρα τέλματα αμετανοησίας, αναισθησίας και ναρκισσισμού. Η αδιαφορία μας για μια αποφασιστική μετάνοια αποδεικνύεται ολοφάνερα από την ενασχόληση με την ζωή και τα σφάλματα των άλλων. Είθε τα πολλά παραδείγματα μετανοίας, που αναφέρει ο άγιος Κύριλλος Ιεροσολύμων, να μας ανανεώσουν τον ζήλο για μια πραγματική μετάνοια. Είθε να μας βοηθήσουν στο να επισημαίνουμε και να εξομολογούμαστε χωρίς καμιάν επιφύλαξη ή συγκάλυψη ή δικαιολογία όλες τις μυστικές αρρώστιες, τις πληγές και τα πάθη που λυμαίνονται την ψυχή μας, για την καθαρότητα της οποίας έχυσε το αίμα Του ο Κύριος. Είθε, τέλος, η μικρή ντροπή που δοκιμάζουμε μπροστά στον Πνευματικό, να μας απαλλάξει από την απέραντη ντροπή μπροστά σε ανθρώπους και αγγέλους κατά την ώρα της Κρίσεως.

(Πρόλογος εκ της Ι. Μ. Παρακλήτου)

Διαβάστε περισσότερα »