Γρηγόριος Παλαμάς

Από το Συναξάρι – Άγιος Γρηγόριος ο Παλαμάς, Αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, ο θαυματουργός, ο Κήρυξ της Χάριτος και του Φωτός

Ο άγιος πατήρ ημών Γρηγόριος, αρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης, ο Παλαμάς και θαυματουργός [1], γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη, το 1296. Οι γονείς του, αριστοκράτες που είχαν μετοικήσει από τη Μικρά Ασία μπροστά στον κίνδυνο της εισβολής των Τούρκων, ανήκαν στην αυλή του ευσεβούς αυτοκράτορα Ανδρόνικου Β΄ Παλαιολόγου (1282-1328). Παρά το υψηλό του αξίωμα, ο πατέρας του Κωνσταντίνος ήταν άνθρωπος αφοσιωμένος στον Θεό και την προσευχή, και του συνέβη κάποτε, την ώρα που βρισκόταν στη Σύγκλητο, να μην ακούσει τον αυτοκράτορα που του απηύθυνε τον λόγο· τόσο πολύ βυθισμένος ήταν στην προσευχή! Εκοιμήθη όταν ο Γρηγόριος ήταν ακόμη νέος, αφού ενεδύθη το μοναχικό Σχήμα. Η γυναίκα του, Καλλονή, επιθυμούσε επίσης να γίνει μοναχή, αλλά περίμενε να εξασφαλίσει τη μόρφωση των επτά παιδιών της. Εμπιστεύθηκε το μεγαλύτερο, τον Γρηγόριο, στους καλύτερους δασκάλους των θύραθεν επιστημών και εκείνος σε μερικά χρόνια απέκτησε τέλεια γνώση της φιλοσοφικής σκέψεως· σε βαθμό, μάλιστα, που ο δάσκαλός του νόμιζε ότι άκουγε τον ίδιο τον Αριστοτέλη! Παρά τις διανοητικές του επιτυχίες, ο νέος αυτός δεν είχε στραμμένο το ενδιαφέρον του παρά στα πράγματα του Θεού. Σύχναζε στους ονομαστούς μοναχούς της Βασιλεύουσας και έκαμε πνευματικό του πατέρα τον Θεόληπτο Φιλαδελφείας [2], ο οποίος τον εισήγαγε στην ιερά νήψη και τη νοερά προσευχή.

Διαβάστε περισσότερα »

Κυριακή Β’ Νηστειών: Η Κυριακή του Αγίου Γρηγορίου του Παλαμά (Lev Gillet, μοναχός της Ανατολικής Εκκλησίας)

Το Ευαγγέλιο της πρώτης Κυριακής των Νηστειών τελείωνε με μια αναφορά στο λειτούργημα των αγγέλων. Και πάλι σήμερα τους αγγέλους φέρνει μπροστά μας το αποστολικό ανάγνωσμα (Εβρ. 1:10. 2:3). Το ιερό κείμενο συγκρίνει το έργο των αγγέλων με το πολύ ανώτερο έργο του Σωτήρος. Εάν η ανυπακοή στα μηνύματα που μας μεταφέρουν οι άγιοι άγγελοι λαμβάνει «ἔνδικον μισθαποδοσίαν», πόσο περισσότερο θα τιμωρηθεί ο άνθρωπος που θα παραμελήσει τη σωτηρία που κήρυξε και υλοποίησε ο Χριστός: «Πρὸς τίνα δὲ τῶν ἀγγέλων εἴρηκε ποτε· κάθου ἐκ δεξιῶν μου ἕως ἄν θῷ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου;»

Το Ευαγγέλιο της ημέρας (Μάρκ. 2:1-12) διηγείται τη θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ. Διαβάστε περισσότερα »

Πρόλογος εις τα συγγράμματα του εν αγίοις πατρός ημών Γρηγορίου του Παλαμά (Άγιος Νικόδημος Αγιορείτης)

Νέα Έκδοση

 

ἐπιμελείᾳ τῶν πατέρων τῆς Ἱ. Μ. Χρυσοποδαριτίσσης – Νεζερῶν Α΄ ἔκδοσις: Ὀκτώβριος 2021, Ἐκδόσεις “ΤΗΝΟΣ“, Σειρά «Κολλυβαδικὴ Γραμματεία»

 

…Λέγοντες  «πνευματικὴ ζωὴ» δὲν ἐννοοῦμεν κάποιαν ἀφηρημένην καὶ ἀπροσδιόριστον μορφὴν ζωῆς, ἀλλ’ αὐτὴν ὁποὺ ἐκφράζει τὸν «καινὸν ἄνθρωπον», τὸν γεννηθέντα διὰ τῆς χάριτος τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, ὡς ἐναργῶς διατυπώνεται εἰς τὰ νηπτικὰ συγγράμματα τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ. Ὁ ἅγιος Νικόδημος ἐθαύμαζε τὴν διδασκαλίαν αὐτὴν τοῦ ἁγίου Γρηγορίου περὶ τῆς πνευματικῆς ζωῆς, τὴν ἐνεκολπώθη πλήρως καὶ τὴν ἐξέφρασε θαυμαστῶς ἤδη εἰς τὸ περίφημον Προοίμιόν του εἰς τὴν Φιλοκαλίαν. Διὰ τοῦτο, ὅταν παρεκινήθη ὑπὸ τοῦ ἁγίου Ἀθανασίου τοῦ Παρίου νὰ ἐπιμεληθῇ τὴν ἔκδοσιν τῶν παλαμικῶν συγγραμμάτων, ὄχι μόνον ἔσπευσε μετὰ προθυμίας νὰ συλλέξῃ, προετοιμάσῃ καὶ σχολιάσῃ τὰ κείμενα, ἀλλ’ ἐπὶ πλέον συνέταξε καὶ θαυμάσιον Πρόλογον αὐτῶν. Ὁ Πρόλογος αὐτὸς εἶναι τὸ μοναδικὸν κείμενον τῆς προγραμματισμένης ἐκείνης ἐκδόσεως τὸ ὁποῖον διεσώθη. Εἶναι ἕνα σπουδαιότατον κείμενον μεγίστης σημασίας, διότι, δίχως νὰ ἐμπλέκεται εἰς τὴν ἀνιαρὰν σχολαστικότητα τῶν παραπομπῶν, ἐνίοτε μάλιστα καὶ παραπλανητικῶν, παρουσιάζει συνοπτικῶς ὁλόκληρον τὴν ἡσυχαστικὴν θεολογίαν τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, ἀναδυομένην ἀπὸ τὴν κάμινον τῆς ψυχῆς τοῦ ἡσυχαστοῦ τῆς Καψάλας ἁγίου Νικοδήμου…

Διαβάστε περισσότερα »

Θαύμα και ιατρική θεραπεία (Σεβ. Μητροπ. Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιερόθεος)

 

Ζοῦμε σέ ἐποχή συγχύσεως σέ πολλά θέματα, ἤτοι μεταξύ πίστεως καί μαγείας, ἀφοῦ μερικοί θεωροῦν τήν πίστη ὡς μαγεία, ἤ τήν μαγεία ὡς πίστη, μεταξύ πίστεως καί ἐπιστήμης, ἀφοῦ, ἄλλοτε ὑπερτονίζεται ἡ πίστη σέ βάρος τῆς ἐπιστήμης καί ἄλλοτε ὑπερτονίζεται ἡ ἐπιστήμη σέ βάρος τῆς πίστεως.

Σέ μιά τέτοια ἐποχή ἀπαιτεῖται «διάκριση τῶν πνευμάτων», πού εἶναι τό μεγαλύτερο χάρισμα, τό νά ξεχωρίζη, δηλαδή, κανείς τί εἶναι θεϊκό καί τί εἶναι δαιμονικό, τί προέρχεται ἀπό τόν Θεό καί τί ἀπό τόν διάβολο. Αὐτή ἡ διάκριση εἶναι ἡ οὐσία τῆς ἐμπειρικῆς θεολογίας.

Γιά νά στηριχθῆ αὐτή ἡ ἄποψη θά χρησιμοποιήσω ἕνα καταπληκτικό παράδειγμα θεραπείας ἀπό μιά ἀσθένεια, μέ τήν ἐπέμβαση τοῦ Θεοῦ διά τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ, πού ἔγινε σέ μιά κατάκοιτη καί ἀκίνητη-παράλυτη γυναίκα, καί τήν περιγράφει ὁ ἅγιος Φιλόθεος ὁ Κόκκινος, Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως καί φίλος καί συμμαθητής τοῦ ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ.

Διαβάστε περισσότερα »

Κυριακή Β’ Νηστειών: Για τον Άγιο Γρηγόριο τον Παλαμά († Αρχ. Γεώργιος Καψάνης, Προηγούμενος Ι. Μ. Γρηγορίου Αγίου Όρους)

Σήμερα εορτάσαμε την μνήμη του αγίου Γρηγορίου Αρχιεπισκόπου Θεσσαλονίκης του Παλαμά. Ο άγιος Γρηγόριος είναι ένας μεγάλος θεολόγος της Εκκλησίας μας, μεγάλος διδάσκαλος πνευματικός, μεγάλος Ιεράρχης της Εκκλησίας μας.

Διαβάστε περισσότερα »