Σήμερα, ἀδελφοί μου φιλέορτοι χριστιανοί, ἑορτάζει ἡ Παναγιά μας. Ἡ Ἐκκλησία μας ἔχει πολλές ἑορτές τῆς Παναγίας, μά ἡ σημερινή Ἑορτή, πού λέγεται Κοίμηση τῆς Θεοτόκου, εἶναι μεγαλύτερη ἀπό ὅλες τίς Θεομητορικές Ἑορτές.
Ὁ λαός μας τό ξέρει αὐτό, γιατί ὁ καθένας τό ἔμαθε κατά παράδοση ἀπό τήν μάνα του καί τήν γιαγιά του, καί ὅλοι σήμερα, καί ὁ γέρος καί ὁ νιός καί τό μικρό παιδί, τρέχουν στήν Ἐκκλησία, γιατί γιορτάζει ἡ Παναγιά.
«Ένας Θεός που θα έσωνε το δάσος, τα ζώα και τους ανθρώπους και θα έκαιγε μόνο το εκκλησάκι θα ήταν ο Θεός μου.».
Μια φράση που από προχθές κυκλοφορεί ευρέως στο διαδίκτυο και παρουσιάζεται ως δήθεν κραυγή αγωνίας μπροστά στην καταστροφή. Πίσω όμως από αυτή τη φράση κρύβεται ένα βαθύτερο ερώτημα, αναζητούμε τον Θεό όπως μας αποκαλύφθηκε ή έναν Θεό όπως θα θέλαμε εμείς να είναι;
Συχνὴ εἶναι ἡ ἀναφορὰ τοῦ Ματθαίου στὸ θέμα τῆς οὐρανίου Βασιλείας, ὥστε τὸ Εὐαγγέλιό του ὀνομάζεται Εὐαγγέλιο τῆς Βασιλείας. Ὁ Κύριος προτρέπει τοὺς μαθητές Του, ἄρα καὶ ὅλους ἐμᾶς, νὰ ἐπιζητοῦμε πρῶτα ἀπ’ ὅλα τὴν «βασιλείαν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν δικαιοσύνην αὐτοῦ» (Ματθ., στ’ 33). Ἐὰν ἡ ἐκζήτηση τῆς βασιλείας Του ἀποτελεῖ τὸ πρωταρχικό μας αἴτημα, τότε «ταῦτα πάντα προστεθήσεται ὑμῖν» (ὅ. π.). Ὅλα ὅσα χρειαζόμαστε καὶ ὁ Κύριος τὰ γνωρίζει πολὺ καλύτερα ἀπὸ ἐμᾶς, θὰ μᾶς τὰ δώση ἐπιπλέον, ὡς δῶρο-συμπλήρωμα στὴν πρωτεύουσα ἀνάγκη μας, ποὺ ὀφείλει νὰ εἶναι ἡ ἀπόκτηση τῆς βασιλείας Του.
Μιὰ τέτοια παραβολὴ γιὰ τὴν βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἀκοῦμε στὴν Ἐκκλησία μας τὴν ΙΑ’ Κυριακὴ Ματθαίου, τὴν παραβολὴ τῶν μυρίων ταλάντων (Ματθ., ιη’ 23-35). Ἡ περικοπὴ κάνει λόγο γιὰ ἕναν βασιλέα, ὁ ὁποῖος θέλησε νὰ λογαριαστῆ («συνᾶραι λόγον») μὲ τοὺς δούλους του (ὅ.π. 23). Καθώς, λοιπόν, λογαριαζόταν μεταφέρθηκε μπροστά του («προσηνέχθη αὐτῷ») ἕνας ὀφειλέτης «μυρίων ταλάντων» (ὅ. π., 24). Ἐὰν ἀναλογιστοῦμε ὅτι ἕνα τάλαντο ἰσοδυναμεῖ μὲ 240 περίπου χρυσὲς λίρες, τότε μιλᾶμε γιὰ μιὰ ὀφειλὴ ὕψους 2,5 περίπου ἑκατομμυρίων λιρῶν.
Ἡ Παναγία εἶναι τό ἀνώτερο ἀπό ὅλα τά κτίσματα, ὁρατά καί ἀόρατα. Ὁ ἅγιος Ἀνδρέας Κρήτης σέ ἕνα ὕμνο του γράφει γιά τήν Θεοτόκο: «Χαίροις μετά Θεόν ἡ Θεός τά δευτερεῖα τῆς Τριάδος ἡ ἔχουσα». Πλεῖστοι ὅσοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ἔγραψαν ἐγκωμιαστικούς λόγους στήν Παρθένο. Ἐμεῖς στήν παροῦσα ἐργασία θά περιοριστοῦμε στούς τρεῖς λόγους τοῦ ἁγίου Νικολάου Καβάσιλα εἰς τήν Γέννησιν, εἰς τόν Εὐαγγελισμόν καί εἰς τήν Κοίμησιν τῆς Θεοτόκου.
Η Παναγία ως μυστήριο συνάντησης του ανθρώπου με το φως
Υπάρχουν στιγμές στην ιστορία της Εκκλησίας όπου ο ουρανός πλησιάζει τόσο πολύ τη γη, ώστε ο άνθρωπος αισθάνεται ότι ο χρόνος σταματά και ότι κάτι άπειρο τον αγγίζει. Το πρόσωπο της Παναγίας είναι μια τέτοια στιγμή: διαρκής, ζωντανή, ακατάλυτη. Δεν είναι μια απλή αναφορά σε ένα ιερό πρόσωπο του παρελθόντος, αλλά μια παρουσία που διεισδύει στον πυρήνα της ανθρώπινης ύπαρξης και καταυγάζει το σκοτάδι της με μια γλυκύτητα που μόνον η μητρική αγάπη γνωρίζει.
Η Παναγία αποτελεί το πλέον τρυφερό πρόσωπο της θείας οικονομίας, εκείνη που δέχθηκε τον Θεό μέσα της χωρίς φόβο, χωρίς αντίσταση, χωρίς σύγχυση. Με ένα «γένοιτό μοι» πρόσφερε την ανθρώπινη φύση στον Δημιουργό, και αυτό το «ναι» έγινε η αρχή της σωτηρίας του κόσμου. Μέσα σε αυτό το ταπεινό άνοιγμα της καρδιάς περικλείεται όλη η Θεολογία της Εκκλησίας:
* Θεός που δεν επιβάλλεται, αλλά ζητά τη συγκατάθεση του ανθρώπου·
* ο άνθρωπος που δεν καταργείται, αλλά υψώνεται·
* η ελευθερία που δεν φυλακίζεται, αλλά μεταμορφώνεται σε αγάπη.
Οι Πατέρες της Εκκλησίας βλέπουν στην Παναγία την πλέον καθαρή έκφραση της ανθρώπινης φύσης όπως την οραματίστηκε ο Θεός. Η Παναγία δεν είναι απλώς μια αγία· είναι η πιο ολοκληρωμένη μορφή του ανθρώπου που ζει αληθινά. Η ταπείνωσή της δεν είναι, αδυναμία, αλλά ο δρόμος της αληθινής δύναμης. Η υπακοή της δεν είναι υποτίμηση, αλλά κορύφωση της ελευθερίας. Η μητρότητά της δεν είναι μόνο βιολογική, αλλά υπαρξιακή: γίνεται Μητέρα όλου του κόσμου, αγκαλιάζοντας μέσα της όλη τη δημιουργία.
Σε μια εποχή όπου ο άνθρωπος αγωνίζεται με άγχη, φόβους, εσωτερικές διασπάσεις και υπαρξιακά κενά, το πρόσωπο της Παναγίας λειτουργεί ως οικουμενική θεραπεία. Η γλυκύτητα, η ταπείνωση και η διακριτικότητά της ενεργούν σαν βάλσαμο στις πληγές του σύγχρονου ανθρώπου.
* Εκεί που οι θόρυβοι της ζωής γίνονται αφόρητοι, η Παναγία προσφέρει σιωπή.
* Εκεί που οι απαιτήσεις συνθλίβουν, η Παναγία προσφέρει ανάπαυση.
* Εκεί που ο φόβος για το μέλλον παραλύει, η Παναγία δείχνει την οδό της ελπίδας.
Η Κοίμηση της Θεοτόκου, η κορωνίδα ολόκληρης της Παράδοσης της Εκκλησίας, δεν παρουσιάζεται ως θάνατος, αλλά ως πέρασμα. Δεν περιγράφεται ως απώλεια, αλλά ως εκπλήρωση. Η Παναγία δεν χάνεται· μεταβαίνει. Και μέσα σ᾽ αυτήν τη μετάβαση φανερώνεται ο μέγας προορισμός του ανθρώπου: η ανάσταση. Η Παναγία είναι η πρώτη μετά τον Χριστό που ζει αυτό το μυστήριο. Η ζωή της γίνεται η απόδειξη ότι το ανθρώπινο σώμα δεν προορίζεται για φθορά αλλά για δόξα· ότι η ανθρώπινη ψυχή δεν είναι καταδικασμένη στο σκοτάδι αλλά πλασμένη για φως.
Αυτό το έργο επιχειρεί όχι απλώς να παρουσιάσει θεολογικά δεδομένα, αλλά να ανοίξει μια πνευματική και ψυχολογική πορεία μέσα στο μυστήριο της Παναγίας. Κάθε κεφάλαιο φωτίζει διαφορετικές πλευρές της ύπαρξής της: την ταπείνωση, τη μητρική στοργή, την υπακοή, την ελευθερία, την εσωτερική παρηγοριά, την αναστάσιμη ελπίδα. Ο λόγος των Πατέρων συναντά τη σύγχρονη ψυχολογία· το μυστήριο της πίστης συναντά την ανθρώπινη ανάγκη· η Θεολογία συναντά τον καθημερινό πόνο και την αναζήτηση νοήματος.
Η Παναγία δεν μιλά πολύ. Δεν εμφανίζεται βίαια. Δεν αναγκάζει κανέναν να την πλησιάσει. Είναι εκεί με τρόπο ήσυχο, διακριτικό, ανοιχτό, μητρικό. Και εκεί, μέσα σ᾽ αυτήν την αθόρυβη παρουσία,
* σ᾽ εκείνη που έγινε γέφυρα ανάμεσα στον ουρανό και τη γη,
* σ᾽ εκείνη που έγινε η πιο φωτεινή εικόνα της ανθρώπινης καρδιάς,
* σ᾽ εκείνη που παραμένει Μητέρα όλου του κόσμου,
* σ᾽ εκείνη που με τη σιωπή της και μόνο φωτίζει τα πάντα
γεννιέται η θεραπεία του ανθρώπου και η αποκάλυψη του αληθινού του προορισμού.
Στο παρόν ηλεκτρονικό βιβλιοπωλείο
φιλοδοξούμε να καταχωρήσουμε
και να διαθέσουμε χιλιάδες τίτλους
της Ορθόδοξης βιβλιογραφίας
όπως αυτή καταγράφεται καθημερινά
από τους Ελληνικούς εκδοτικούς οίκους.
Κάθε τίτλος βιβλίου
που θα βρείτε στο βιβλιοπωλείο μας
έχει επιλεγεί προσεκτικά
για την ορθότητα και την ακρίβειά του
σε θέματα της Ορθόδοξης πίστεως.
Τα έσοδα των πωλήσεων των βιβλίων,
θα διατίθενται για Ιεραποστολικούς και
Φιλανθρωπικούς σκοπούς.
Ἡ Ἑλληνικὴ γλῶσσα
Ὅταν κάποτε φύγω ἀπὸ τοῦτο τὸ φῶς
θὰ ἑλιχθῶ πρὸς τὰ πάνω ὅπως ἕνα
ρυακάκι ποὺ μουρμουρίζει.
Κι ἂν τυχὸν κάπου ἀνάμεσα
στοὺς γαλάζιους διαδρόμους
συναντήσω ἀγγέλους, θὰ τοὺς
μιλήσω ἑλληνικά, ἐπειδὴ
δὲν ξέρουνε γλῶσσες. Μιλᾶνε
μεταξύ τους μὲ μουσική.
(Νικηφόρος Βρεττάκος)