«Η αρχή της σοφίας του Θεού είναι η πραότητα και η επιείκεια, που πηγάζουν από μεγάλη ψυχή, η οποία μπορεί να βαστάζει τις αδυναμίες των ανθρώπων»
Άγιος Ισαάκ ο Σύρος
«Η αρχή της σοφίας του Θεού είναι η πραότητα και η επιείκεια, που πηγάζουν από μεγάλη ψυχή, η οποία μπορεί να βαστάζει τις αδυναμίες των ανθρώπων»
Άγιος Ισαάκ ο Σύρος
ΕΡΩΤΗΣΗ 29η: Δέν εἶναι βέβαια ἄγνωστο, ὅτι ὁ κάτοχος τῆς θείας σοφίας Λουκᾶς ἀναγράφει μιά τέτοια φράση στίς εὐαγγελικές διηγήσεις πού συνέγραψε, ὅτι ὅμως τό βάπτισμα, τό ὁποῖο ἐπιτελοῦσε ὁ ἱερουργός ’Ιωάννης, ἔδινε τήν ἄφεση, δέν εἶναι ἀκόμα ὅμοια φανερό. Πλήν ὅμως πρέπει αὐτό νά τό ἀναλύσομε λεπτομερέστερα στή συνέχεια. Ὁ θεῖος πάλι Ματθαῖος λέει, ἄν καί δέν ἀναφέρει στό λόγο του τό «πρός ἄφεση ἁμαρτιῶν», ἀλλ’ ὅμως μ’ αὐτά πού λέγει, «ἐξομολογούμενοι τίς ἁμαρτίες τους», κι αὐτός μᾶς δίνει τό δικαίωμα νά σκεφτοῦμε, ὅτι τό βάπτισμά του ἀφοροῦσε ἄφεση τῶν ἁμαρτιῶν. Γιά τίς πράξεις δηλαδή πού γίνεται ἡ ἐξομολόγηση, ἄν αὐτή δέν γίνεται στά χαμένα καί εἶναι καταδίκη καί διαπόμπευση αὐτῶν, αὐτῶν τῶν πράξεων κερδίζομε καί τήν ἄφεση. Ἔτσι λοιπόν μιλά καί ὁ θεολόγος πού προέρχεται ἀπό τούς τελῶνες. Ὁ μακάριος Μάρκος πάλι ἀπέχει τόσο πολύ ἀπό τό νά διαφωνεῖ μέ τόν θεορρήμονα Λουκᾶ, ὥστε μπορεῖ νά θεωρηθεῖ, ὄχι ἀδικαιολόγητα, καί πηγή τῶν λόγων του.
Δέν μέ εὐχαριστεῖ νά μιλῶ γιά τό θέμα τῆς ἄμβλωσης. Ἡ ἄμβλωση εἶναι ἕνα πολύ δύσκολο ζήτημα, εἶναι τό κλασικό πρόβλημα στό ὁποῖο βρισκόμαστε ἀντιμέτωποι μέ μιά σύγκρουση δικαιωμάτων καί καθηκόντων. Πρῶτα ἀπ’ ὅλα, τό θεμελιῶδες δικαίωμα τοῦ ἐμβρύου, τό δικαίωμα στή γέννηση, τό ὁποῖο, κατά τή γνώμη μου, δέν μπορεῖ νά τεθεῖ ὑπό διαπραγμάτευση. Ἀπό τή στιγμή τῆς σύλληψης, τό δικαίωμα τοῦ ἐμβρύου μπορεῖ νά διασφαλιστεῖ μόνο ἀφήνοντάς το νά γεννηθεῖ. Τό γεγονός ὅτι ἡ ἔκτρωση εἶναι διαδεδομένη εἶναι ἕνα πολύ ἀδύναμο ἐπιχείρημα ἀπό νομική καί ἠθική ἄποψη. Καί μέ ἐκπλήσσει τό γεγονός ὅτι χρησιμοποιεῖται τόσο συχνά. Οἱ ἄνθρωποι εἶναι ὅπως εἶναι: ἀλλά γι’ αὐτό ὑπάρχουν ἡ ἠθική καί τό δίκαιο.
Ὁ Stuart Mill λέει: «Ὁ ἄνθρωπος εἶναι κυρίαρχος τοῦ ἑαυτοῦ του, τοῦ μυαλοῦ του καί τοῦ σώματός του». Τώρα οἱ φεμινίστριες λένε: «Τό σῶμα εἶναι δικό μου καί ἐγώ τό διαχειρίζομαι». Φαίνεται νά εἶναι μιά τέλεια ἐφαρμογή αὐτῆς τῆς ἀρχῆς. Ἐγώ, ὅμως, λέω ὅτι εἶναι παράλογο νά συμπεριλαμβάνουμε σέ αὐτό καί τήν ἔκτρωση. Τό ἄτομο εἶναι ἕνα, μοναδικό. Στήν περίπτωση τῆς ἔκτρωσης ὑπάρχει ἕνα «ἄλλο» στό σῶμα τῆς γυναίκας. Ὁ αὐτοκτόνος ἀποφασίζει γιά τή δική του μοναδική ζωή. Μέ τήν ἔκτρωση ἀποφασίζει γιά τή ζωή ἑνός ἄλλου.
Καί μέ ἐκπλήσσει τό γεγονός ὅτι οἱ μή θρησκευόμενοι ἀφήνουν στούς πιστούς τό προνόμιο καί τήν τιμή νά δηλώνουν ὅτι δέν πρέπει νά σκοτώνουμε.
Η ανθρώπινη ιστορία αρχίζει και προχωρά μέσα σε ένα βαθύ υπαρξιακό τραύμα: το τραύμα της αποξένωσης από τον Θεό και τον αδελφό. Από την πρώτη δολοφονία της ιστορίας, τη δολοφονία του Άβελ από τον Κάιν, μέχρι τις σύγχρονες μορφές θεσμοθετημένης βίας, ο άνθρωπος παλεύει να δώσει απαντήσεις στο μυστήριο του πόνου, της αδυναμίας και της ευαλωτότητας.
Ο σύγχρονος πολιτισμός, εξοπλισμένος με επιστημονική γνώση και τεχνολογική δύναμη, αντιμετωπίζει την ανθρώπινη ζωή όλο και περισσότερο ως αντικείμενο διαχείρισης. Ιδιαίτερα όταν η ζωή εμφανίζεται αδύναμη, ανάπηρη ή μη λειτουργική, γεννάται ο πειρασμός της εξάλειψης αντί της συνοδείας.
Η αξία της ζωής δεν μετριέται με όρους χρησιμότητας, υγείας ή κοινωνικής αποδοχής. Κάθε άνθρωπος, ανεξαρτήτως κατάστασης, παραμένει φορέας ιερότητας και κλήσης.
Ο αναγνώστης προσκαλείται να προσεγγίσει το κείμενο όχι ως θεωρητικό λόγο, αλλά ως πρόκληση συνείδησης. Διότι το ερώτημα που διατρέχει ολόκληρο το έργο δεν είναι μόνο τι επιτρέπεται να κάνουμε, αλλά ποιοι επιλέγουμε να είμαστε.
Εκεί στο βάθος της ανθρώπινης ελευθερίας κρίνεται αν θα γίνουμε κριτές της ζωής ή μάρτυρες της ιερότητάς της.
Η πρώτη δολοφονία της ιστορίας, η δολοφονία του Άβελ από το χέρι του Κάιν, δεν υπήρξε λύση στο δράμα της ανθρώπινης ύπαρξης ούτε κατήργησε τις δοκιμασίες που επέφερε η πτώση. Αντιθέτως, αποκάλυψε με τον ίδιο τραγικό τρόπο ότι η βία, όταν παρουσιάζεται ως απάντηση στο πρόβλημα, βαθαίνει το ρήγμα αντί να το θεραπεύει.
Στο ίδιο τραγικό μοτίβο εντάσσονται και οι «κατά συρροήν» δολοφονίες της σύγχρονης εποχής, οι οποίες, αν και συχνά καλύπτονται με τεχνικούς ή ιατρικούς όρους, διατηρούν την ίδια υπαρξιακή λογική: την απόρριψη της ζωής που θεωρείται βάρος, ασύμφορη ή ανεπιθύμητη. Οι εκτρώσεις, και ιδίως οι εκτρώσεις παιδιών με αναπηρία, φέρουν βαθύ ανθρωπολογικό, κοινωνικό και θεολογικό βάρος,
Η αναπηρία, ακόμη και στις βαρύτερες μορφές της, μας τοποθετεί ενώπιον ενός θείου μυστηρίου στο οποίο δεν έχουμε το δικαίωμα να εισβάλουμε καταργώντας τη ζωή. Δεν μας καλεί σε απόγνωση, αλλά σε ταπείνωση· όχι σε εξόντωση, αλλά σε σχέση.
Ο μόνος αυθεντικός τρόπος αντίδρασης παραμένει η προσευχή: προσευχή για τον ανάπηρο, για τον ασθενή, για τους οικείους, για όλη την ανθρωπότητα. Η προσευχή αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της ζωής της Εκκλησίας, γιατί διασώζει τον άνθρωπο από το να γίνει ο ίδιος δήμιος του αδελφού του.
Σημαντική συμβολή θα είναι η παρουσία της Πολιτείας με τις υπάρχουσες δομές που έχει δημιουργήσει και με αυτές που πρέπει να δημιουργηθούν στην πορεία, ώστε να αντιστοιχούν στις συνεχώς αυξανόμενες ανάγκες δίνοντας έτσι στήριγμα και ανακούφιση στις οικογένειες που δοκιμάζονται.
Η ζωή δεν θεραπεύεται με τον θάνατο. Η ανθρώπινη αδυναμία δεν θεραπεύεται με την εξάλειψη του αδύναμου, αλλά με την αγάπη, την ευθύνη και την προσευχή.
Στον συγκεκριμένο λόγο ο άγιος Γεράσιμος αναφέρεται στην προέλευση της εορτής της Υπαπαντής, η οποία ανάγεται στην απόφαση του Θεού να πλήξει όλα τα πρωτότοκα αρσενικά τέκνα των Αιγυπτίων, προκειμένου να ελευθερωθούν οι Εβραίοι από τη δουλεία του Φαραώ. Έκτοτε ο Θεός ζήτησε από τους Ιουδαίους να προσάγουν στον ναό προς αγιασμό όλα τα αρσενικά πρωτότοκα, ανθρώπων και ζώων, ως εκδήλωση ευγνωμοσύνης για τη σωτήρια εκείνη παρέμβασή του.
Η τεσσαρακονθήμερη χρονική περίοδος που μεσολαβούσε από τη γέννηση ενός τέκνου μέχρι τον εξιλασμό στον ναό, ήταν αναγκαία προκειμένου η μητέρα και το νεογέννητο να «καθαρισθούν» από τις συνέπειες του τοκετού. Αυτή τη διαδικασία δεν θα είχε λόγο να την υποστεί ο Θεός Λόγος -ούτε η πάναγνη Μητέρα του-, την υπέστη όμως: «ένα μεν διά να μην το γράψουσιν ευθύς οι Εβραίοι πως δεν υποτάσσεται εις τον νόμο, άλλο, διά να μην σκεφτούν και πουν ότι δεν είναι αληθής άνθρωπος».
Στο κείμενο αναφέρονται διάφοροι συμβολισμοί, όπως αυτός του προσαχθέντος Ιησού στη θέση του αμνού που -προσφερόταν κατά παράδοση την ημέρα αυτή-, ο οποίος εν προκειμένω έμελλε να θυσιαστεί αργότερα υπέρ των ανθρώπων. Τονίζεται βέβαια ότι ο Ιησούς είναι ο πάντων πρωτότοκος, ο καθολικός άγιος, άρα στο πρόσωπό του δύναται να «καθαγιαστεί» κάθε ύπαρξη που έρχεται στη ζωή. Υπάρχει επίσης ο συμβολισμός των δύο τρυγόνων, που προεικονίζουν την Εκκλησία λόγω της καθαρότητάς τους, και αυτός των δύο περιστεριών, που συμβολίζουν την Παλαιά και την Καινή Διαθήκη.
Παρακάτω μεταφέρεται στην νεοελληνική το μεγάλο μέρος του λόγου, που μακαρίζεται από τον συγγραφέα ο πνευματοφόρος πρεσβύτης Συμεών, που αξιώθηκε να κρατήσει στα χέρια του το βρέφος Ιησού.
ΣΚΟΤΑΔΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗ ΖΩΗ
Διαβάσαμε ένα πρόσφατο δημοσίευμα το οποίο μας προκάλεσε σοκ και αποστροφή, καθώς αποκαλύπτεται μια ανατριχιαστική πραγματικότητα γύρω από τις εκτρώσεις με βάση το φύλο και τις δραματικές κοινωνικές τους συνέπειες, που γεννούν φόβο για την πορεία της ανθρωπότητας.