Η βλασφημία του Αγίου Πνεύματος και τα μέτρα για την πανδημία (Σεβ. Μητροπολίτης Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου Ιερόθεος)

1. Τί εἶναι ἡ βλασφημία κατά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος

Οἱ ἅγιοι τῆς Ἐκκλησίας μας γνωρίζουν ὅτι ἡ φθορά εἶναι παροῦσα καί στά ὑλικά στοιχεῖα πού προσφέρονται ἐντός τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ πρός καθαγιασμό διά τῶν ἱερῶν μυστηρίων. Ὁ ἅγιος Συμεών Θεσσαλονίκης γράφει:

«…εἰ συνέβη τόν προσενεχθέντα θεῖον ἄρτον (ἐννοεῖ τῆς προσκομιδῆς) ὑπό μυῶν, ἤ ἑτέρου ζώου βρωθῆναι, καί μή ἴδοι ὁ ἱερεύς, μετά δέ τήν εἴσοδον γνῷ, προσκομίσαι ἕτερον ἄρτον ἀνατεμών συνήθως, καί ἐπιλέγων τά προφητικά ῥήματα καί ὅσα λέγειν καί ποιεῖν ἔθος· καί τήν εὐχήν τῆς προσκομιδῆς ἐπιλέγειν, εἴτα ἐπάγειν ἀπό τῆς μεγάλης εἰσόδου τά τῶν εὐχῶν, αἵ καί τελεστικαί εἰσί μᾶλλον»27.

Ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ ἁγιορείτης συναφῶς πρός τά ἀνωτέρω γράφει:


«Ἁρμόδιον
εἶναι εἰς τόν παρόντα Κανόνα (λβ ́ τῆς Πενθέκτης) καί ἀναγκαιότατον εἰς τούς ἱερεῖς, τό νά προσθέσουμε ἐν τῇ παρούσῃ ὑποσημειώσει, τί πρέπει νά γίνεται ἄν τύχῃ νά χυθοῦν, ἤ νά φαγωθοῦν ἀπό ζωΰφια τά θεῖα Μυστήρια. Ὁ μέν οὖν Συμεών ὁ Θεσσαλονίκης, (ἐρώτησ. πα ́.) λέγει, ὅτι, ἄν τύχῃ νά χυθοῦν ταῦτα, ὅταν τελειώσῃ ἡ μεγάλη εἴσοδος (ταὐτόν εἰπεῖν πρό τοῦ ἁγιασμοῦ καί τῆς μετουσιώσεως), ἤ καί φαγωθῇ ὁ ἄρτος ἐν τῇ προσκομιδῇ ἀπό ποντικούς, καί μετά τήν μεγάλην εἴσοδον τοῦτο νοηθῇ, πρέπει ὁ ἱερεύς νά ποιῇ δευτέραν ἕνωσιν ἐν τῷ ποτηρίῳ, καί νά προσκομίζῃ ἕτερον ἄρτον μετά τῶν προφητικῶν ρημάτων, ἐπιλέγων καί τήν εὐχήν τῆς προθέσεως»28.

Ὅσοι ἔχουν ἀντίθετες ἀπόψεις πρέπει νά ἀπαντήσουν:


1.
Ἔπεσε σέ βλασφημία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ὁ ἅγιος Συμεών Θεσσαλονίκης, ὁ ὁποῖος προτρέπει ἐντός τῆς θείας Λειτουργίας καί πρό τοῦ καθαγιασμοῦ τῶν Τιμίων Δώρων νά άντικαθίσταται ὁ Ἄρτος καί ὁ οἶνος, σέ περίπτωση πού ἐμφιλοχωρήσουν ἐπί τῶν ἱερῶν Σκευῶν μύγες καί τρωθοῦν τά Τίμια Δῶρα; Γιατί συμβουλεύει τούς ἱερεῖς νά προχωρήσουν σέ ἀντικατάσταση;

2.
Ἔπεσε σέ βλασφημία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, ὁποῖος ἀναλόγως προτρέπει ἀκολουθώντας τόν ἅγιο Συμεών, νά ἀντικαθίστανται τά Τίμια Δῶρα πρό τοῦ καθαγιασμοῦ;

Μέ βάση τήν λογική τους θά ἔπρεπε νά συνεχίσουν ὅλοι οἱ Ἱερεῖς τήν θεία
Λειτουργία μέ τά παρόντα μολύσματα, διότι κατά τήν γνώμη τους στήν θεία Λειτουργία ἀπενεργοποιεῖται ἡ φθορά παντοῦ, ἤτοι, στόν ἀτμοσφαιρικό ἀέρα τοῦ Ναοῦ, ἀκόμη καί στήν τοιχοποιΐα.

Μερικοί ἐπικαλοῦνται τίς εὐχές κατά τήν τελετή τῶν ἐγκαινίων, ὅτι δῆθεν δι’
αὐτῶν ὅλα τά ὑλικά στοιχεῖα τοῦ Ναοῦ ἁγιάζονται καί ὅτι μέ τόν τελετουργικό ἁγιασμό ἀποβάλλουν τήν φθορά καί γίνονται ἀπρόσβλητα ἀπό ὁποιοδήποτε μολυσμό. Ἐπικαλοῦνται τήν εὐχή τοῦ Ἀρχιερέως: «…Δέσποτα Κύριε, ὁ Θεός ὁ Σωτῆρ ἡμῶν… κατάπεμψον τό πανάγιόν σου Πνεῦμα, τό προσκυνητόν καί παντοδύναμον, καί ἁγίασον τόν Οἶκον τοῦτον· πλήρωσον αὐτόν φωτός ἀϊδίου· αἱρέτισον αὐτόν εἰς κατοικίαν σήν· ποίησον αὐτόν σκήνωμα δόξης σου, κατακόσμησον αὐτόν τοῖς θεῖοις σου καί ὑπερκοσμίοις χαρίσμασι…». Στήν συνέχεια τῆς εὐχῆς, βέβαια, ἐπειδή ὁ ἁγιασμός δέν ἀπαλλάσει τό κτίσμα ἀπό τίς συνέπειες τῆς φθορᾶς, εὔχεται ὁ Ἀρχιερέας: «Φύλαξον αὐτόν ἕως τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος ἀσάλευτον». Αὐτό τό αἴτημα τῆς εὐχῆς εἶναι ἀποτέλεσμα τῆς ἐπίγνωσης ὅτι ὁ ἐγκαινιασμένος Οἶκος τοῦ Θεοῦ δέν εἶναι ἄφθαρτος, διότι βλέπουμε Ἱερούς Ναούς πού δέχθηκαν τόν ἁγιασμό τῆς τελετῆς τῶν ἐγκαινίων, στούς ὁποίους μάλιστα λειτούργησαν μαρτυρημένης ἁγιότητος λειτουργοί, νά κατακρημνίζονται ἀπό σεισμούς ἤ βομβαρδισμούς ἤ ἀπό τήν μανία ἀλλοπίστων κατακτητῶν.

Ὁ Ἱερός Ναός εἶναι ὁ χῶρος τῆς ἐμφανείας τοῦ Θεοῦ καί ὁ ἐκκλησιαζόμενος
ἀνάλογα μέ τήν πνευματική του κατάσταση μετέχει τῆς ἐνεργείας Θεοῦ μέ τήν προσευχή του καί τήν μετοχή του στά ἅγια μυστήρια. Ἀληθής ναός εἶναι ὁ ἄνθρωπος πού μετέχει τῆς ἀκτίστου φωτιστικῆς καί θεοποιοῦ ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ.

Αὐτό ὅμως δέν σημαίνει ὅτι ἁγιάζονται ὅλα τά ὑλικά δομικά στοιχεῖα τοῦ
Ἱεροῦ Ναοῦ (πέτρες, ξύλα, κονίαμα κ.λπ.), γιατί τότε θά περιπίπταμε σέ μιά μορφή εἰδωλολατρίας. Ὅπως ἐπίσης καί ὁ Χριστιανός πού βαπτίζεται καί χρίεται ἤ ἀκόμη καί κοινωνεῖ τοῦ Σώματος καί τοῦ Αἵματος τοῦ Χριστοῦ, γενόμενος μέλος τοῦ Σώματος τοῦ Χριστοῦ, δέν σημαίνει ὅτι δέχεται στό σῶμα του τήν ἀφθαρσία καί ἑπομένως δέν ἔχει ἀνάγκη θεραπείας μέ φάρμακα καί νοσηλεῖες. Μάλιστα δέ καί
ἅγιοι ἄνθρωποι μετά πού κοινωνοῦν τοῦ Σώματος καί τοῦ Αἵματος τοῦ Χριστοῦ λαμβάνουν φάρμακα πού τούς συνέστησαν οἱ ἰατροί.

Σέ συνάφεια μέ τά ἀνωτέρω ἀναφέρουμε τό 28ο (ΚΗ´) κανόνα τῆς Πενθέκτης Οἰκουμενικῆς Συνόδου, ὁ ὁποῖος μέ σαφήνεια μᾶς λέει ὅτι Σῶμα Χριστοῦ εἶναι μόνον προσφερθείς Ἄρτος στήν θεία Εὐχαριστία καί τίποτε ἄλλο. Ὅπως ἐπισημαίνει μάλιστα στήν ἑρμηνεία αὐτοῦ τοῦ Κανόνα ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης, Σῶμα Χριστοῦ δέν εἶναι οὔτε κἄν οἱ μερίδες τῆς Θεοτόκου, τῶν Ἁγίων, τοῦ Ἐπισκόπου καί τῶν πιστῶν πού ἑνώνονται στό Ἅγιο Ποτήριο μέ τό Αἷμα τοῦ Χριστοῦ καί ἀκουμποῦν τό Σῶμα Του. Καί ὅπως εἶναι αὐτονόητο, πολύ περισσότερο δέν εἶναι Σῶμα Χριστοῦ τό κτίσμα τοῦ Ναοῦ, οἱ τοῖχοι καί ὁ χῶρος πού περικλείουν, ὥστε νά θεωρεῖται τόπος ἀφθαρσίας, ἀπρόσβλητος ἀπό ἰούς καί μικρόβια.

Ὁ ΚΗ ́ κανόνας τῆς Πενθέκτης Οἰκουμενικῆς Συνόδου διακελεύει:

«Ἐπειδὴ ἐν διαφόροις ἐκκλησίαις μεμαθήκαμεν, σταφυλῆς ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ
προσφερομένης κατά τι κρατῆσαν ἔθος, τοὺς λειτουργοὺς ταύτην τῇ ἀναιμάκτῳ τῆς προσφορᾶς θυσίᾳ συνάπτοντας, οὕτως ἅμα τῷ λαῷ διανέμειν ἀμφότερα, συνείδομεν, ὥστε μηκέτι τοῦτό τινα τῶν ἱερωμένων ποιεῖν, ἀλλ ̓ εἰς ζωοποίησιν, καὶ ἁμαρτιῶν ἄφεσιν, τῷ λαῷ τῆς προσφορᾶς μόνης μεταδιδόναι· ὡς ἀπαρχὴν δὲ τὴν τῆς σταφυλῆς λογιζομένους προσένεξιν, ἰδικῶς τοὺς ἱερεῖς εὐλογοῦντας, τοῖς αἰτοῦσι ταύτης μεταδιδόναι, πρὸς τὴν τοῦ δοτῆρος τῶν καρπῶν εὐχαριστίαν, δι ̓ ὧν τὰ σώματα ἡμῶν, κατὰ τὸν θεῖον ὅρον, αὔξει τε καὶ ἐκτρέφεται. Εἴ τις οὖν κληρικὸς παρὰ τὰ διατεταγμένα ποιήσοι, καθαιρείσθω»29.

Εἶναι πολύ σημαντική μιά ὑποσημείωση στήν ἑρμηνεία τοῦ κανόνος αὐτοῦ
πού περιλαμβάνει ὁ ἅγιος Νικόδημος ὁ Ἁγιορείτης στό «Πηδάλιον». Γράφει ὁ ἅγιος Νικόδημος:

«Οὐ μόνο δέ χωριστά ἀπό τά σταφύλια πρέπει νά μεταδίδεται ἡ ἁγία Κοινωνία, ἀλλά καί χωριστά ἀπό τάς μερίδας. Διά τοῦτο καί Συμεών ὁ Θεσσαλονίκης (κεφ.Ϟδ’.) λέγει ὅτι οἱ ἱερεῖς πρέπει νά προσέχουν καλά, νά μή μεταλαμβάνουν τούς Χριστιανούς ἀπό τάς μερίδας, ἀλλά ἀπό τό ἴδιον αὐτό σῶμα τοῦ Κυρίου. Ἐάν δέ ᾖναι πολλοί οἱ μέλλοντες μεταλαβεῖν (καθώς ἀκολουθεῖ μάλιστα κατά τήν μεγάλην [Πέμπτην] κατά τήν ἑορτήν τῆς Χριστοῦ γεννήσεως, τῶν ἁγίων Ἀποστόλων, καί τῆς Θεοτόκου) ἄς μή βάλουν τάς μερίδας μέσα εἰς τό ἅγιον Ποτήριον, διά νά μή τύχῃ καί κάμουν λάθος, καί κοινωνήσουν τινά ἐξ αὐτῶν, ἀλλά ἄς τάς ἀφίνουν εἰς τό ἅγιον Δισκάριον, καί ἀφ’ οὗ κοινωνήσουν τούς χριστιανούς, τότε ἄς τά βάλουν, καί ἄς τελειοῦσι τά ἅγια, καθώς τοιουτοτρόπως συνηθίζουν νά κάμουν καί εἰς τά Μοναστήρια τοῦ ἁγίου Ὄρους. Διότι ἄν καί αἱ Μερίδες ἠνώθηκαν μέ τό αἷμα τοῦ Κυρίου καί σῶμα, ἀλλ’ ὅμως δέν ἔγιναν καί σῶμα τοῦ Κυρίου αὐτόχρημα»30.

Ἔτσι μιλοῦν οἱ ἅγιοι Πατέρες πού γνωρίζουν τήν δύναμη τῶν μυστηρίων τῆς Ἐκκλησίας καί ἔχουν τό χάρισμα τῆς διάκρισης τῶν πνευμάτων. Αὐτή εἶναι ἡ παράδοση τῆς Ἐκκλησίας. Ἄν οἱ μερίδες πού ἑνώθηκαν μέ τό Αἷμα τοῦ Χριστοῦ καί τό Σῶμα, «δέν ἔγιναν καί σῶμα τοῦ Κυρίου αὐτόχρημα», πολύ περισσότερο δέν εἶναι Σῶμα Χριστοῦ τό κτίσμα τοῦ Ἱεροῦ Ναοῦ καί ὁ ἀέρας πού περικλείεται στό ἐσωτερικό του.

Δέκατον.
Εἶναι ἀθεολόγητο καί τό λιγότερο ἀνόητο τό νά δέχεται κανείς ὅτι μέ τήν λήψη προστατευτικῶν μέτρων γιά κάθε ἀσθένεια, ὁ βαπτισμένος Χριστιανός «ἀναγκαστικά» ἐπανέρχεται στήν πρό τοῦ βαπτίσματος κατάσταση, δηλαδή χάνει τήν δωρεά τοῦ Ἁγίου Βαπτίσματος.

Ὁ ἅγιος Διάδοχος Φωτικῆς διδάσκει ὀρθοδόξως ὅτι μέ τό βάπτισμα λαμβάνει
κανείς τήν Χάρη τοῦ Θεοῦ στό βάθος τῆς καρδιᾶς του καί δέν φεύγει ἀπό ἐκεῖ, ἁπλῶς μπορεῖ νά σκεπασθῆ ἀπό τά πάθη. Στό κείμενό του μέ τίτλο «τά ἑκατόν γνωστικά κεφάλαια (οστ ́, οζ ́, οη ́, οθ ́, π, πα ́)», ἀντικρούει τήν αἵρεση τῶν Μασσαλιανῶν οἱ ὁποῖοι ὑποστήριζαν ὅτι στόν ἴδιο χῶρο τῆς ψυχῆς, στόν νοῦ συνυπάρχει ἡ Χάρη μέ τόν σατανά. Γράφει31:

«οστ ́. Τινές ὑπενόησαν τήν χάριν ἅμα καί τήν ἁμαρτίαν, τοῦτ’ ἔστι τό πνεῦμα τῆς ἀληθείας καί τό πνεῦμα τῆς πλάνης, ἐπί τῶν βαπτιζομένων ἐγκρύπτεσθαι εἰς τόν νοῦν. Ὅθεν, φησίν, τό μέν ἕν πρόσωπον εἰς τά καλά παρακαλεῖ τόν νοῦν, τό δέ ἕτερον εὐθύς πρός τά ἐναντία. Ἐγώ δέ ἐκ τῶν θείων γραφῶν καί ἐξ αὐτῆς δέ τῆς τοῦ νοῦ αἰσθήσεως κατείληφα ὅτι πρό μέν τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ἔξωθεν ἡ χάρις πρός τά καλά προτρέπεται τήν ψυχήν, ὁ δέ Σατανᾶς ἐν τοῖς αὐτῆς ἐμφωλεύει βάθεσιν ὅλας τάς τοῦ νοῦ ἀποφράττειν δεξιάς πειρώμενος διεξόδους· ἀπό δέ αὐτῆς τῆς ὥρας ἐν ᾗπερ ἀναγεννώμεθα, ἔξωθεν μέν ὁ δαίμων γίνεται, ἔσωθεν δέ ἡ χάρις. Ὅθεν εὑρίσκομεν ὅτι, ὡς πάλαι ἐκυρίευεν ἡ πλάνη τῆς ψυχῆς, οὕτως μετά τό βάπτισμα αὐτῆς κυριεύει ἡ ἀλήθεια. Ἐνεργεῖ μέντοι καί ὁ Σατανᾶς μετά τοῦτο τῇ ψυχῇ καθάπερ τό πρίν καί χείρω δέ τά πολλά, οὐχ ὡς συμπαρών δέ τῇ χάριτι, μή γένοιτο, ἀλλὰ καπνίζων ὥσπερ τόν νοῦν διά τῆς ὑγρότητος τοῦ σώματος τήν ἡδύτητα τῶν ἀλόγων ἡδονῶν· παραχωρήσει δέ τοῦ θεοῦ τοῦτο γίνεται, ἵνα διά τῆς ζάλης καί τοῦ πυρὸς τῆς δοκιμασίας διερχόμενος ὁ ἄνθρωπος οὕτως ἐν ἀπολαύσει, εἰ θέλει, γένηται τοῦ ἀγαθοῦ. Διήλθομεν γάρ, φησίν, διά πυρός καί ὕδατος καί ἐξήγαγες ἡμᾶς εἰς ἀναψυχήν».

«οζ ́. Ἡ χάρις, ὡς ἔφην, ἀπ’ αὐτῆς τῆς ῥοπῆς ἐν ᾗ βαπτιζόμεθα, ἐν αὐτῷ τῷ βάθει τοῦ νοῦ ἐγκρύπτεται, αὐτήν τήν αἴσθησιν αὐτοῦ κρύπτουσα τήν ἑαυτῆς παρουσίαν· ἐπειδάν δέ ἄρξηταί τις ἐκ πάσης προθέσεως ἐρᾶν τοῦ θεοῦ, τότε ἀρρήτῳ τινί λόγῳ διά τῆς τοῦ νοῦ αἰσθήσεως προσομιλεῖ τῇ ψυχῇ μέρος τι τῶν ἑαυτῆς ἀγαθῶν».

Ἀπό αὐτά φαίνεται ὅτι «πρό τοῦ ἁγίου Βαπτίσματος ἔξωθεν ἡ χάρις προτρέπει τήν ψυχή πρός τό καλό, ἐνῶ ὁ Σατανᾶς ἐμφωλεύει στό βάθος τῆς ψυχῆς. Ὅμως, μετά τό Βάπτισμα ἡ Χάρη «ἐν αὐτῷ τῷ βάθει τοῦ νοῦ ἐγκρύπτεται» καί ὅταν ἀρχίση ὁ ἄνθρωπος νά ἀγαπᾶ τόν Θεό μέ ὅλη τήν πρόθεσή του μεταδίδει ἕνα μέρος τῶν ἀγαθῶν της στήν ψυχή, διά τῆς αἰσθήσεως τοῦ νοῦ μέ κάποιον ἄρρητο λόγο, ἐνῶ τά πονηρά πνεύματα ἐμφωλεύουν καί μετακινοῦνται στίς αἰσθήσεις τοῦ σώματος, μέ τήν εὔκολη ὁδό τῆς σαρκός, «ἐπί τῶν ἔτι νηπιαζόντων τῇ ψυχῇ».

Ἑπομένως τό νά ἰσχυρίζεται κανείς ὅτι ὅποιος καθ’ οἱονδήποτε τρόπο, ἁμαρτάνη μετά τό Βάπτισμα, βάζοντας προστασία στό πρόσωπό του καί κάνοντας ἐμβόλιο, ἐπανέρχεται στήν πρό τοῦ Βαπτίσματος κατάσταση, αὐτός βλασφημεῖ στό Ἅγιον Πνεῦμα, ἀφοῦ ἡ Χάρη τοῦ Θεοῦ μέ τό Ἅγιο Βάπτισμα παραμένει πάντα στό βάθος τῆς καρδίας. Σκεπάζεται μέν αὐτή ἡ Χάρη μέ τά πάθη, ἀλλά εἶναι ἀθεολόγητος καί βλάσφημος κατά τοῦ Ἁγίου Πνεύματος ὁ ἰσχυρισμός, ὅτι ἡ Χάρη τοῦ Βαπτίσματος ἐγκαταλείπει τόν ἄνθρωπο. Γράφει ὁ ἅγιος Διάδοχος Φωτικῆς:

«οθ ́. Ὁ Σατανᾶς, ὡς εἶπον, διά μέν τοῦ ἁγίου βαπτίσματος ἐκβάλλεται ἀπό τῆς ψυχῆς, συγχωρεῖται δέ αὐτῷ ἕνεκεν τῶν προειρημένων αἰτιῶν ἐνεργεῖν αὐτῇ διά τοῦ σώματος· ἡ μέν γάρ χάρις τοῦ Θεοῦ εἰς αὐτό τό βάθος τῆς ψυχῆς, τοῦτ’ ἔστιν εἰς τόν νοῦν, κατασκηνοῖ. Πᾶσα γάρ, φησίν, ἡ δόξα τῆς θυγατρός τοῦ βασιλέως ἔσωθεν, οὐ φαινομένη τοῖς δαίμοσιν. Διόπερ ἐξ αὐτοῦ τοῦ βάθους τῆς καρδίας ἡμῶν αἰσθανόμεθα τοῦ θείου ὥσπερ ἀναβλύζοντος πόθου, ὅτε θερμῶς τοῦ Θεοῦ μεμνήμεθα· τά δέ πονηρά πνεύματα λοιπόν ταῖς αἰσθήσεσι τοῦ σώματος ἐνάλλεταί τε καί ἐμφωλεύει διά τῆς εὐχερείας τῆς σαρκός ἐνεργοῦντα ἐπί τῶν ἔτι νηπιαζόντων τῇ ψυχῇ».

Μέ τήν εὐκαιρία αὐτή πρέπει νά δοῦμε τήν διδασκαλία τοῦ ἁγίου Διαδόχου Φωτικῆς καί γιά τίς ἀσθένειες, τήν ἰατρική τέχνη, καί τά φάρμακα, διότι δι’ αὐτῶν ἐνεργεῖ ὁ Θεός. Καθώς, ἐπίσης, καί τήν διδασκαλία ὅτι οἱ μέν ἀναχωρητές μοναχοί μποροῦν νά ἀφήνουν τόν ἑαυτό τους ἀπολύτως στόν Θεό, οἱ δέ ζῶντες στόν κόσμο μποροῦν νά χρησιμοποιοῦν τά τῆς ἰατρικῆς τέχνης «διά τό μή εἰς κενοδοξίαν αὐτούς εἰς πειρασμόν ἐμπίπτειν τοῦ διαβόλου». Γράφει:

«Ἰατρούς μετακαλεῖσθαι ἐν τῷ καιρῷ τῶν νόσων οὐδέν τό κωλῦον. Ἐπειδή γάρ ἔμελλεν ὑπό τῆς ἀνθρωπίνης πείρας ποτέ συλλέγεσθαι ἡ τέχνη, διά τοῦτο καί προϋπῆρχε τά φάρμακα. Πλήν οὐκ ἐχρῆν εἰς αὐτούς τήν ἐλπίδα ἔχειν τῆς ἰάσεως, ἀλλ’ εἰς τόν ἀληθινόν ἡμῶν σωτῆρα καί ἰατρόν Ἰησοῦν Χριστόν. Ταῦτα
δέ λέγω τοῖς ἐν κοινοβίοις ἤ ἐν πόλεσι τόν σκοπόν τῆς ἐγκρατείας κατορθοῦσι διά τό μή δύνασθαι αὐτούς ἐκ τῶν συμβαινουσῶν περιστάσεων ἄπαυστον ἔχειν διά τῆς ἀγάπης τήν ἐνέργειαν τῆς πίστεως, ἄλλως τε καί διά τό μή εἰς κενοδοξίαν αὐτούς καί πειρασμόν ἐμπίπτειν τοῦ διαβόλου. Ἐξ ὧν τινες αὐτῶν ἰατρῶν μή χρῄζειν ἐπὶ πολλῶν ἐπαγγέλλονται. Εἰ δέ τις τόν ἀναχωρητικόν βίον ἐν ἐρημοτέροις μεταξύ δύο ἤ τριῶν ὁμοτρόπων ἀδελφῶν κατορθοῖ τόποις, μόνῳ τῷ κυρίῳ ἑαυτόν τῷ ἰωμένῳ ἡμῶν πᾶσαν νόσον καί πᾶσαν μαλακίαν ἐν πίστει προσαγέτω, κἀν ὁποίοις ἄν περιπίπτοι πάθεσιν. Ἔχει γάρ τῶν νόσων ἱκανήν μετά τόν κύριον τήν ἐρημίαν παρήγορον. Ὅθεν οὔτε τῆς ἐνεργείας ὁ τοιοῦτος πένεταί ποτε τῆς πίστεως, ἐπειδή μάλιστα οὔτε που ἐνδείξασθαι τήν ἐκ τῆς ὑπομονῆς εὑρίσκει ἀρετήν καλῷ τῇ ἐρημίᾳ κεχρημένος παραπετάσματι διά τοῦτο γάρ ὁ κύριος κατοικίζει μονοτρόπους ἐν οἴκῳ»32.

Ἀπό τά χωρία αὐτά τοῦ ἁγίου Διαδόχου Φωτικῆς ἐξάγεται ὅτι, ἀκόμη καί ἄν
κάποιος ἀρνηθῆ τόν Χριστό, δέν χάνει τήν δωρεά τοῦ Βαπίσματος, γι’ αὐτό δέν ἐπαναλαμβάνεται τό Βάπτισμα, ἀλλά ἀκολουθεῖ ἡ χαρισματική μετάνοια καί ἡ χρίση μέ τό Ἅγιο Μῦρο.

Ἑπομένως, ἡ ἄποψη ὅτι μέ τήν χρησιμοποίηση ἀπό τόν Χριστιανό ἑνός
θεραπευτικοῦ τρόπου τῆς ἰατρικῆς ἐπιστήμης ἐπανέρχεται ὁ ἄνθρωπος στήν πρό τοῦ Βαπτίσματος κατάσταση αὐτή εἶναι ὄντως βλασφημία τοῦ Ἁγίου Πνεύματος, γιατί ἀρνεῖται ὅτι μέ τό Βάπτισμα ἡ Χάρη Του παραμένει στό βάθος τῆς καρδιᾶς.

Ἑνδέκατον
. Τό Ἅγιον Βάπτισμα καί τό Ἅγιον Χρῖσμα ἐνεργοποιοῦν τήν νοερά ἐνέργεια, ὥστε νά μεθέξη ὁ Χριστιανός τῆς καθαρτικῆς, φωτιστικῆς καί θεοποιοῦ ἐνεργείας τοῦ Θεοῦ. Στήν συνέχεια μέ τίς ἁμαρτίες σκοτίζεται καί πάλιν ὁ νοῦς τοῦ ἀνθρώπου, ἡ νοερά ἐνέργεια ταυτίζεται μέ τήν λογική, τά πάθη καί τό περιβάλλον, ὅπως διδάσκει ὁ π. Ἰωάννης Ρωμανίδης.

Ὁπότε, ἔργο τοῦ πνευματικοῦ πατρός εἶναι μέ τά Μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας νά
βοηθήση τόν ἄνθρωπο νά ἐνεργοποιηθῆ ἡ νοερά ἐνέργεια μέσα του, ὥστε νά μεθέξη τῆς ἀκτίστου Χάριτος τοῦ Θεοῦ. Δέν εἶναι ἔργο τοῦ πνευματικοῦ πατρός νά ἐνεργοποιῆ τήν λογική ἐνέργεια πού γίνεται μέ τήν ἀνθρώπινη σπουδή καί γνώση.

Στήν
Ὀρθόδοξη πατερική διδασκαλία ὑφίσταται διάκριση μεθοδολογιῶν, δηλαδή ἄλλη εἶναι μεθοδολογία γνώσεως τοῦ Θεοῦ, καί ἄλλη εἶναι μεθοδολογία γνώσεως τῆς ἐπιστήμης. Ἡ μέθοδος γνώσεως τοῦ Θεοῦ γίνεται διά τῆς νοερᾶς ἐνεργείας στήν καρδιά, ὅπως εἶπε ὁ Χριστός «μακάριοι οἱ καθαροί τῇ καρδίᾳ, ὅτι αὐτοί τόν Θεόν ὄψονται»33, ἤ ὅπως λέγει ὁ Εὐαγγελιστής Λουκᾶς «τότε διήνοιξεν αὐτῶν τόν νοῦν τοῦ συνιέναι τάς γραφάς»34. Ἡ μέθοδος γνώσεως τῶν
κτιστῶν πραγμάτων γίνεται μέ τήν λογική ἐπεξεργασία.

Ἡ παραθεώρηση τῆς διπλῆς μεθοδολογίας γνώσεων καί ἡ ὑποστήριξη τῆς ἑνιαίας μεθοδολογίας γνώσεων τόσο γιά τόν Θεό ὅσο καί γιά τά ἀνθρώπινα, φιλοσοφία-ἐπιστήμη, εἶναι τό κέντρο τοῦ σχολαστικισμοῦ τοῦ Μεσαίωνος. Γι’ αὐτό ὁ ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς ἀντικρούοντας τόν Βαρλαάμ γράφει ὅτι «οὐκ ἄλλη μόνον ἡ παρά τῆς ἔξω παιδείας γνῶσις, ἀλλά ἐναντίως, πρός τήν ἀληθῆ καί πνευματικήν διοικεῖται γνῶσιν, εἰ καί τινες αὐτοί τε παρ’ αὐτῆς ὡς ἔοικε παρηγμένοι καί τούς αὐτῶν ἀκροωμένους παράγειν ἐγχειροῦντες, ὡς περί μιᾶς καί τῆς αὐτῆς διαλέγονται, τέλος τῆς θεωρίας ἀποφαινόμενοι ταύτην»35.

Δωδέκατον. Ὑφίστανται ὅρια μεταξύ θεολογίας καί ἐπιστήμης, ἀφοῦ ἄλλο εἶναι τό ἔργο τοῦ θεολόγου καί ἄλλο τοῦ ἐπιστήμονος. Στό θέμα αὐτό ὁ καθηγητής π. Ἰωάννης Ρωμανίδης ἔκανε τήν διασάφηση.

«Οἱ Ρωμαῖοι Πατέρες διδάσκουν ἐκ τῆς ἐμπειρίας τῆς θεώσεως, δηλαδή τῆς θεοπτίας, ὅτι μεταξύ τοῦ Θεοῦ καί τῶν κτισμάτων δέν ὑπάρχει καμμία ὁμοιότης, ἄν καί τά κτίσματα ἐδημιουργήθησαν ὑπό τοῦ Θεοῦ καί ἐξαρτῶνται ἀπό τόν Θεόν. Τοῦτο σημαίνει ὅτι ἡ περί Θεοῦ ἀλήθεια καί ἡ περί τῆς φύσεως τοῦ σύμπαντος ἀλήθεια δέν ταυτίζονται, ἄν καί ἡ μία ἐξαρτᾶται ἀπό τήν ἄλλην.

Ὁ θεόπτης γνωρίζει τόν Θεόν. Ὁ φιλόσοφος ἤ ὁ ἐπιστήμων ἐρευνᾷ τά
κτίσματα. Οὔτε ὁ φιλόσοφος, οὔτε ὁ ἐπιστήμων δύναται νά ἔχῃ τήν περί Θεοῦ γνῶσιν τοῦ θεόπτου προφήτου, ἀποστόλου, καί ἁγίου, ἐφ’ ὅσον ὁ Θεός δέν ὁμοιάζει μέ τίποτε ἀπό αὐτά πού ἐρευνᾷ μέσῳ τῆς ἐπιστημονικῆς του μεθόδου ἤ τῆς φιλοσοφικῆς του φαντασίας. Ἀντιθέτως ὁ θεόπτης δύναται νά
εἶναι ἤ νά γίνῃ ἐπιστήμων, ἀλλά ὄχι ὅμως μέσῳ τῆς θεοπτίας.

Ὁ θεόπτης γνωρίζει πῶς νά ἑτοιμάσῃ τούς ἀνθρώπους διά τήν θεπτίαν. Ὁ
ἐπιστήμων γνωρίζει πῶς νά διδάξῃ τήν ἐπιστημονική του μέθοδον εἰς τούς μαθητάς του. Ὁ θεόπτης δύναται νά γνωρίζῃ τόν τρόπον ἐρεύνης τῶν φυσικῶν φαινομένων, ὄχι ὅμως ἀπό τήν θεοπτίαν, ἀλλά ἀπό τόν ἐπιστήμονα. Καί ὁ ἐπιστήμων δύναται νά γίνῃ θεόπτης, ἀλλά ὄχι μέσῳ τῆς ἐπιστήμης του, ἀλλά μόνον μέσῳ τοῦ θεόπτου. θεόπτης δύναται νά εἶναι κάτα κόσμον ἐγγράμματος ἤ ἀγράμματος. Ὁ ἐπιστήμων δύναται νά εἶναι κατά Θεόν ἐγγράμματος ἤ ἀγράμματος.


Ὁ θεόπτης εἶναι θεόπνευστος καί ὁμιλεῖ ἀπλανῶς περί Θεοῦ καί ὁδηγεῖ
ἀλαθήτως πρός τόν Θεόν, ἀλλά δέν εἶναι ἀλάθητος εἰς τά ἀφορῶντα τάς θετικάς καί ἄλλας ἐπιστήμας θέματα, περί τῶν ὁποίων δύναται νά γνωρίζῃ μόνον ὅσα γνωρίζουν οἱ σύγχρονοί του ἐπιστήμονες.


Ὁ ἐπιστήμων ὅμως ἠμπορεῖ νά συγχέῃ τά περί τῆς φύσεως τοῦ κόσμου
πορίσματά του μέ τάς περί Θεοῦ ἀπόψεις του καί νά λέγῃ ἀνεύθυνα πράγματα, ἀλλά μόνον φιλοσοφῶν, ἐφ’ ὅσον ἐκφεύγει τῆς αὐστηρᾶς του ἐπιστημονικῆς μεθόδου.


Παρομοίως καί ὁ “θεολόγος” δύναται νά ἰσχυρίζεται ἐπιστημονικάς ἀνοησίας,
ἀλλά μόνον φιλοσοφῶν, ἐφ’ ὅσον ἐκφεύγει τῆς αὐστηρᾶς θεολογικῆς
μεθόδου τῶν θεοπτῶν»36.

Τό συμπέρασμα ἀπό ὅσα ἀναφέρθησαν στό κείμενο αὐτό εἶναι ὅτι ὅποιος
ὑποστηρίζει, μέ σαθρά «θεολογικά» ἐπιχειρήματα καί μέ βερμπαλιστικούς θεολογικούς λόγους ὅτι ἡ Ἐκκλησία τῆς Ἑλλάδος καί σύνολη ἡ Ἐκκλησία ὑπέπεσαν στήν ἁμαρτία τῆς βλασφημίας τοῦ Ἁγίου Πνεύματος μέ τό νά λάβουν μέτρα προστασίας τῶν Χριστιανῶν μέσα στούς Ἱερούς Ναούς σέ καιρό πανδημίας, ἐκτός, βέβαια, ἀπό τήν μετάληψη τῶν Τιμίων Δώρων, τοῦ Σώματος καί τοῦ Αἵματος τοῦ Χριστοῦ, σφάλλει θεολογικά καί ἐκκλησιαστικά, καί στήν οὐσία αὐτός βλασφημεῖ τό Ἅγιον Πνεῦμα, τό ὁποῖο ἐνοικεῖ στήν Ἐκκλησία καί ἐνεργεῖ στόν ἄνθρωπο, ἀκόμη καί στήν κατάσταση τῆς φθαρτότητος καί τῆς θνητότητός του, ἀνάλογα μέ τόν βαθμό τῆς πνευματικῆς του ζωῆς.

 

_____________________________________________

1 Ματθ, ιβ ́, 31-32.

2 Ματθ. ιβ ́, 22-30.

3 Μ. Βασιλείου ἔργα 9, ΕΠΕ, Θεσσαλονίκη 1973, σελ. 336.


5
P.G. τόμ. 123, στ. 269-272.
 
6 SC, 113, 238-242.
 
7 Δελτίο Τύπο τῆς Ἱερᾶς Συνόδου 16.3.2020.
 
8 Δελτίο Τύπο τῆς Ἱερᾶς Συνόδου 9.3.2020.

9 βλ. βιβλίο μου «Ἐκκλησία καί πανδημία», σελ. 215-216.
 
10 Δελτίο Τύπο τῆς Ἱερᾶς Συνόδου 3.6.2020.
 
11 Λευϊτικόν, 13,4.
 
12 ἔνθ. ἀν. 13,5.
 
13 ἔνθ. ἀν. 13,11.
 
14 ἔνθ. ἀν. 13,45-46.
 
15 ἔνθ. ἀν. 13,51.
 
16 Μ. Βασιλείου, ἔργα 10, ΕΠΕ, Θεσσαλονίκη 1974, σελ. 400-402.
 
17 Πρός Θαλάσσιον, 2, PG 90, 1212Α.
 
18 Γρηγορίου Παλαμᾶ, ἔργα 6, ΕΠΕ, Θεσσαλονίκη 1987, σελ. 298-300.
 
19 Μάξιμος ὁ Ὁμολογητής, Φιλοκαλία τῶν Ἱερῶν Νηπτικῶν καί Ἀσκητικῶν, Πατερικαί ἐκδόσεις «Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς», Θεσσαλονίκη 1985, τόμος 14, σελ. 50-52.
 
20 ἔνθ. ἀν. σελ. 52-54.
 
21 ἔνθ. ἄν. τόμος 14, σελ. 66.
 
22 ἔνθ. ἄν. τόμος 14, σελ. 92.

23 ἔνθ. ἄν. τόμος 14Γ, Θεσσαλονίκη 1992, σελ. 172-174.

24 Ρωμ. η ́, 22.
 
25 SC 122, 202-204.
 
26 Νικόλαος Καβάσιλας, Φιλοκαλία τῶν Νηπτικῶν καί ἀσκητικῶν, τόμος 22, Πατερικαί ἐκδόσεις «Γρηγόριος Παλαμᾶς», Θεσσαλονίκη 1979, σελ. 496.
 
27 PG 155, 948B
 
28 Πηδάλιον, Ἑρμηνεία τοῦ κανόνα λβ ́ τῆς Πενθέκτης, ὑποσημείωση 2.
 
29 Πηδάλιον, σελ. 243.
 
30 ἔνθ. ἀν. σελ. 243.
 
31 Διαδόχου Φωτικῆς, Φιλοκαλία τῶν Ἱερῶν Νηπτικῶν, τόμος Α ́, ἐκδ. Παπαδημητρίου, Ἀθῆνα 1957, σελ. 258-259.
 
32 ἔνθ. ἀν. σελ. 249.
 
33 Ματθ. ε ́, 8.
 
34 Λουκ. κδ ́, 45.
 
35 Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ ἔργα 2, ΕΠΕ Θεσσαλονίκη 1982, σελ. 82.
 
36 Ἰωάννου Ρωμανίδη, Ρωμηοσύνη, Ἐκδόσεις Πουρναρᾶ, Θεσσαλονίκη 1975, σελ. 110-111.

 

 

(Πηγή: parembasis.gr)

 

 

[Ψήφοι: 7 Βαθμολογία: 4.4]