Ο Edward Morgan Forster (1879-1970) ήταν Άγγλος συγγραφέας που έγινε ευρύτερα γνωστός κυρίως από τα έργα του ‘Το πέρασμα στην Ινδία’, ‘Δωμάτιο με θέα’ και ‘Howards End’, που μεταφέρθηκαν και στον κινηματογράφο. Η νουβέλα του ‘Η Μηχανή σταματά’ δεν είναι πολύ γνωστή, τουλάχιστον στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό. Πρόκειται για μια ιστορία επιστημονικής φαντασίας που πρωτοδημοσιεύθηκε τον Νοέμβριο 1909 . Έχει χαρακτηρισθεί ως μια από τις καλύτερες νουβέλες που γράφτηκαν ως το 1965, και έχει συμπεριληφθεί σε πολλές ανθολογίες επιστημονικής φαντασίας.
Η ιστορία είναι απλή αλλά συγχρόνως προκαλεί ένα σχεδόν μεταφυσικό δέος. Σε κάποια μελλοντική εποχή η προηγμένη ανθρωπότητα ζει κάτω από την επιφάνεια της γης (μόνο κάποιοι πρωτόγονοι απομένουν στον ‘έξω κόσμο’) και εξαρτάται για την επιβίωσή της από μια γιγάντια Μηχανή που ρυθμίζει τα πάντα. Μάλιστα οι άνθρωποι έχουν φθάσει να βλέπουν τη Μηχανή ως θεότητα (ενώ έχουν προηγουμένως απορρίψει την κάθε είδους θρησκεία) και να θεωρούν οποιαδήποτε αμφισβήτηση της παντοδυναμίας της ως ασέβεια και ανταρσία. Ωστόσο έρχεται μια στιγμή που οι λειτουργίες της Μηχανής μία-μία αρχίζουν να… δυσλειτουργούν και να καταρρέουν. Το τέλος είναι δραματικό, αποκαλυπτικό, όχι μόνο για τους ήρωες του διηγήματος, αλλά για όλη την εξαρτημένη από τη Μηχανή ανθρωπότητα. Η ‘Μηχανή που σταματά’ αποτελεί ένα από τα πρώτα δείγματα ‘δυστοπικής’ επιστημονικής φαντασίας. Ο όρος ‘δυστοπία’ χρησιμοποιείται στη λογοτεχνία ως αντίθετο της ‘ουτοπίας’: η δεύτερη περιγράφει έναν εξιδανικευμένο κόσμο, ένα άπιαστο όνειρο (παράδειγμα η ομώνυμη ‘Ουτοπία’ του Thomas More, που γέννησε και τον αντίστοιχο όρο), ενώ η δεύτερη αναφέρεται σε μια εφιαλτική ή εκφυλισμένη κοινωνία που συχνά βαδίζει ανεπιστρεπτί προς την καταστροφή (όπως το ‘1984’ του Orwell και ο ‘Θαυμαστός καινούργιος κόσμος’ του Aldous Huxley).
