Για την επιδημία μοναξιάς που πλήττει τους νέους φταίει εν πρώτοις η ακρίβεια, λέμε. Η στενότητα πόρων είναι που αφαιρεί από τις επιθυμίες τους τη δύναμη να γεννήσουν κοινές πράξεις. Κοστίζουν οι έξοδοι με φίλους, η διασκέδαση εκτός, οι προσκλήσεις σε γεύμα, οι βόλτες στα μαγαζιά. Συμφέρουν τα ψώνια από το Διαδίκτυο μολονότι χάνεται η ευκαιρία για φυσικό συναπάντημα με τον κόσμο της αγοράς. Το φαγητό σε πακέτο που καταναλώνεται κατά μόνας, αφού είναι απαγορευτικό το τακτικό συν-τρώγειν εν δήμω. Η ψυχαγωγία κατ’ οίκον, χαλαρά και εν αφθονία με τις υπηρεσίες streaming, τις κονσόλες βιντεοπαιχνιδιών, το Netflix, το Cinobo κι άλλες πλατφόρμες που μετέτρεψαν το σινεμά, άλλη μια τελετουργία συνύπαρξης, σε εξατομικευμένη εμπειρία στο ασφαλές, αλλά όλο και περισσότερο έρημο από ανθρώπους προσωπικό καταφύγιο.

Όμως, όχι μόνο. Η εξ αποστάσεως (καθιστική) ζωή ορίζεται, κυρίως, από το πνεύμα των καιρών, από όλο το αδιάσπαστο πλέγμα των νέων συνθηκών ζωής, οι οποίες ιδιωτικοποιούν νομοτελειακά τον ανθρώπινο χρόνο. Μεταξύ αυτών: Η τηλεργασία. Η ψηφιακή διεκπεραίωση υποθέσεων, εργασιών, πληρωμών, εκκρεμοτήτων. Η προσήλωση στις οθόνες που απορροφά προσοχή κι ενέργεια και κάνει να μοιάζει κοπιαστικό, υψηλού συναισθηματικού κόστους το φυσικό αντάμωμα – αλλά σταδιακά τροποποιεί την αρχιτεκτονική των στενών σχέσεων. Η εμμονική ιδέα ότι είναι πιο συναρπαστική από τη συνάντηση πρόσωπο με πρόσωπο η οπτική ψυχαγωγία, ότι κάτι πιο ενδιαφέρον συμβαίνει όχι στα φυσικά στέκια αλλά κάπου αλλού, στις αναρτήσεις των γνωστών κι αγνώστων άλλων. Έπειτα είναι το ChatGPT. Η τεχνητή νοημοσύνη, με τον φυσικό, σχεδόν ανθρώπινο λόγο της, χτίζει εύκολα με τον άνθρωπο σχέσεις ισχυρές, βαθιές, εθιστικές. Οι τεχνητοί σύντροφοι δεν προδίδουν, δεν κριτικάρουν, δεν αδιαφορούν, δεν απογοητεύουν, ενδέχεται να προσφέρουν όσα πολλοί φίλοι μαζί.

Έφηβοι και εικοσάρηδες καταγράφουν σήμερα υψηλότερα ποσοστά μοναξιάς από τους ηλικιωμένους.

Έρευνες που συγκέντρωσε ο ΠΟΥ έδειξαν ότι από όλες τις ηλικιακές ομάδες περισσότερο μόνοι δηλώνουν οι έφηβοι (20,9%) και οι νέοι έως 30 ετών (17,4%). Περισσότερο και από τους άνω των 60 ετών (11,8%). Νεαρές γυναίκες παρουσιάζονται να περνούν περισσότερο χρόνο με το κατοικίδιό τους παρά με φίλους. Είναι γνωστό ότι η μοναξιά βλάπτει την υγεία όσο το τσιγάρο ή η παχυσαρκία. Έχει κηρυχθεί «οικουμενική απειλή δημόσιας υγείας» – μάλιστα το Ηνωμένο Βασίλειο και η Ιαπωνία έχουν διορίσει υπουργό με χαρτοφυλάκιο την αντιμετώπιση της «επιδημίας της μοναξιάς». Λιγότερο γνωστό είναι ότι η μοναξιά μάς αλλάζει, συρρικνώνει (λένε οι νευροεπιστήμονες) τη φαιά ουσία του εγκεφάλου που σχετίζεται με την κοινωνική κρίση και την παρατήρηση των κοινωνικών πραγμάτων, αυξάνει τη δυσπιστία ακόμη και προς εκείνους που εμπιστευόμασταν, μεταβάλλει την πολιτική μας στάση, αλλοιώνει τη σχέση μας με την πραγματικότητα, την ικανότητα να αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο και να ενεργούμε μέσα σε αυτόν. Το αίσθημα της μοναξιάς πάντα ωθούσε τους ανθρώπους στην αναζήτηση συντροφιάς. Όχι πλέον. Πολλοί μοναχικοί σήμερα επιλέγουν να είναι μόνοι, όλο και περισσότερο μόνοι. Και η ζωή από απόσταση, η απομόνωση, η άσκηση πολιτικής κατά μόνας στο Διαδίκτυο και όχι στην κοινότητα αφαιρεί από τα κοινωνικά πράγματα –όπως έχει καταδειχθεί– τις πραγματικές τους διαστάσεις. Στρεβλώνει το περιεχόμενό τους. Ενθαρρύνει την εχθροπάθεια, την ξενοφοβία, τη δαιμονοποίηση του αντιπάλου, την αποδοχή θεωριών συνωμοσίας.

Για πολλούς αποξενωμένους, κουρασμένους, καχύποπτους, άνδρες κυρίως, που αναλώνουν τον ελεύθερο χρόνο τους σε μοναχικά δωμάτια φωτισμένα από την οθόνη, η λεκτική επίθεση στο Διαδίκτυο φαίνεται να αποτελεί έναν τρόπο όχι για να συνάψουν σχέσεις, αλλά για να γίνουν αντιληπτοί, να κάνουν αισθητή τη σπουδαιότητα της εριστικής τους παρέμβασης, να αφήσουν το επιθετικό στίγμα τους σε έναν κόσμο όπου γι’ αυτούς η αλληλεγγύη και η συλλογική πρόοδος φαντάζει αδύνατη. Όμως, δεν είμαστε άλλο από εκείνο που υπάρχει γύρω μας. Μέσα από το «εσύ» γινόμαστε «εγώ». «Έτερος εξ ετέρου σοφός το τε πάλαι το τε νυν», έλεγε ο Βακχυλίδης.

(Πηγή: kathimerini.gr)