Η θεία Ευχαριστία αποτελεί το πιο βαθύ και πιο ιερό μυστήριο της Εκκλησίας μας. Είναι το «μυστήριον τῆς ζωῆς», δηλ. «το μυστήριο που χαρίζει αληθινή ζωή», κατά τον άγιο Νικόλαο Καβάσιλα. Μέσα σ᾽ αυτήν ο άνθρωπος δεν μετέχει απλώς σε μια τελετουργική πράξη, αλλά εισέρχεται σε ένα μυστήριο που υπερβαίνει τον χρόνο, την ύλη και την ανθρώπινη κατανόηση, και κοινωνεί τον ίδιο τον Χριστό, ο οποίος είπε: «Ὁ τρώγων μου τήν σάρκα καί πίνων μου τό αἷμα ἐν ἐμοί μένει κἀγώ ἐν αὐτῷ» (Ιωάν. 6, 56). Δηλαδή, όποιος τρώει τη σάρκα μου και πίνει το αίμα μου μένει ενωμένος με μένα, κι εγώ μένω ενωμένος με αυτόν.
Η φράση αυτή αποτελεί άξονα και θεμέλιο της ευχαριστιακής ζωής, διότι αποκαλύπτει πως ο χριστιανικός τρόπος υπάρξεως δεν είναι θεωρητικός, αλλά μυστηριακά βιωματικός.
Από τους πρώτους κιόλας αιώνες, οι Πατέρες της Εκκλησίας είδαν τη θεία Ευχαριστία ως πηγή και αποκορύφωμα όλου του πνευματικού αγώνα. Ο άγιος Ιγνάτιος ο Θεοφόρος την αποκαλεί: «Φάρμακον ἀθανασίας, ἀντίδοτον τοῦ μή ἀποθανεῖν». Δηλαδή, φάρμακο που χαρίζει αθανασία, αντίδοτο για να μη πεθάνει κανείς πνευματικά.
Η συμμετοχή όμως στο μυστήριο αυτό δεν είναι αυτονόητη ούτε απλή. Απαιτεί εσωτερική εργασία, προετοιμασία και διάθεση μετανοίας, διότι, όπως λέει ο Απόστολος Παύλος: «Δοκιμαζέτω δέ ἄνθρωπος ἑαυτόν, καί οὕτως ἐκ τοῦ ἄρτου ἐσθιέτω» (Α´ Κορ. 11, 28). Δηλαδή, ας εξετάζει ο άνθρωπος τον εαυτό του, και έτσι ας τρώει τον άρτο.
Οι ευχές και η εμπειρία των αγίων Πατέρων μαρτυρούν ότι η θεία Ευχαριστία είναι το σημείο όπου η θεία χάρη συναντά την ανθρώπινη ταπείνωση. Ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος γράφει: «Ὄχι ἁπλῶς νά καθαρισθῇ, ἀλλά νά ἀναφλέγηται ὁλόκληρος ἀπό θεῖον πόθο». Δηλαδή, όχι απλώς να καθαριστεί, αλλά να καίγεται ολόκληρος από θείο πόθο.
Ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος λέει: «Ὁ κοινωνῶν τόν Χριστόν γίνεται φῶς». Δηλαδή, όποιος κοινωνεί τον Χριστό γίνεται φως.
Γι᾽ αυτό και ο άγιος Εφραίμ ο Σύρος προσεύχεται: «Κύριε, κάνε τήν καρδιά μου ἁγνή, ὥστε νά τολμᾶ νά πλησιάζη στό Ποτήριόν σου». Δηλαδή, Κύριε, κάνε την καρδιά μου καθαρή, για να τολμά να πλησιάζει το Ποτήριό σου.
Σκοπός του προλόγου αυτού είναι να ανοίξει τον δρόμο στις δέκα προϋποθέσεις που ακολουθούν. Κάθε μία είναι ένα βήμα στην πνευματική πορεία προς την αληθινή κοινωνία με τον Χριστό. Είναι δρόμος χαράς, φωτισμού και αναγέννησης. Έτσι ο Χριστός προσκαλεί: «Δεῦτε πρός με πάντες… καί ἀναπαύσω ὑμᾶς» (Ματθ. 11, 28-29). Δηλαδή, ελάτε όλοι σε μένα… και εγώ θα σας αναπαύσω.
Είθε κάθε πιστός να ανοίγει την καρδιά του για να ζει τη θεία Ευχαριστία ως πηγή ζωής, αγιασμού και αιωνιότητας.
1η. Ζωντανή πίστη στο μυστήριο
Η προσέλευση στο μυστήριο της θείας Ευχαριστίας προϋποθέτει μια ζωντανή και ενεργή πίστη. Ο πιστός οφείλει να έχει τη βαθιά εσωτερική βεβαιότητα ότι στο Άγιο Ποτήριο βρίσκεται ο ίδιος ο Χριστός, ο οποίος προσφέρει το Σώμα και το Αίμα Του για τη σωτηρία του κόσμου. Η πίστη αυτή στηρίζεται στην εμπιστοσύνη προς τα λόγια του Κυρίου, στην παράδοση της Εκκλησίας και στην προσωπική πνευματική εμπειρία του καθενός. Μόνο με τέτοια πίστη ο άνθρωπος προσεγγίζει το μυστήριο με σεβασμό, ευγνωμοσύνη και χαρά.
Ώστε η συμμετοχή στο μυστήριο της θείας Ευχαριστίας προϋποθέτει πριν απ᾽ όλα μια βιωματική πίστη. Δεν αρκεί μια εξωτερική αναγνώριση ή μια παραδοσιακή συνήθεια· χρειάζεται η βαθιά εσωτερική πεποίθηση ότι στο Άγιο Ποτήριο δεν προσφερόμαστε σε μια τελετουργία, αλλά βρισκόμαστε ενώπιον του ίδιου του Χριστού, που προσφέρει το Σώμα και το Αίμα Του «εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιών καί εἰς ζωήν αἰώνιον».
Η πίστη αυτή στηρίζεται:
* Στην εμπιστοσύνη προς τα λόγια του Χριστού, ο Οποίος είπε «Λάβετε, φάγετε… τοῦτο ἐστί τό σῶμα μου» και «τοῦτο ἐστί τό αἷμα μου».
* Στην αδιάκοπη μαρτυρία της Ορθόδοξης Εκκλησίας, που εδώ και δύο χιλιάδες χρόνια ζει και βιώνει το μυστήριο ως πραγματική κοινωνία με τον Θεό.
* Στην προσωπική πνευματική εμπειρία του κάθε πιστού, ο οποίος αισθάνεται τη δύναμη και την παρηγορία της θείας Κοινωνίας να μεταμορφώνει την καρδιά.
Η ζωντανή πίστη δεν είναι ούτε ψυχολογική εντύπωση ούτε διανοητική συμφωνία. Είναι μια υπαρξιακή βεβαιότητα που γεννά σεβασμό, ευγνωμοσύνη και δέος. Ο πιστός που προσέρχεται με τέτοια πίστη πλησιάζει με συντριβή αλλά και με χαρά, γνωρίζοντας ότι συναντά τον Θεό που γίνεται τροφή ζωής.
2η. Ειλικρινής μετάνοια και εξομολόγηση
Η θεία Ευχαριστία είναι μυστήριο καθαρότητας και ενότητας με τον Θεό. Γι᾽ αυτό, η προσέλευση σε αυτήν απαιτεί μια ειλικρινή και βαθιά μετάνοια, η οποία δεν περιορίζεται σε μια τυπική αναγνώριση λαθών, αλλά αποτελεί εσωτερική μεταστροφή της καρδιάς. Η μετάνοια είναι η στιγμή όπου ο άνθρωπος στρέφει το βλέμμα του προς τον Θεό, αναγνωρίζει τις αδυναμίες του και επιθυμεί να ξαναβρεί την πνευματική του πορεία.
Η Εξομολόγηση, ως μυστήριο, αποτελεί το πνευματικό λουτρό μέσα από το οποίο ο άνθρωπος καθαρίζεται και συμφιλιώνεται με τον Θεό και τον εαυτό του. Δεν είναι πράξη φόβου ή ντροπής, αλλά μια εμπειρία ελευθερίας, διότι ο πιστός συναντά την άπειρη αγάπη και το έλεος του Θεού, που περιμένει πάντα τον άνθρωπο όπως ο πατέρας τον άσωτο υιό.
Η μετάνοια και η εξομολόγηση:
* απαλλάσσουν την καρδιά από το βάρος της ενοχής,
* αποκαθιστούν τη σχέση με τον Θεό,
* ετοιμάζουν τον άνθρωπο να δεχθεί τη χάρη της θείας Κοινωνίας χωρίς εμπόδια,
* κάνουν τον πιστό πιο δεκτικό στη θεία παρουσία, διότι η χάρη κατοικεί σε καρδιά ταπεινή και καθαρή.
Μόνον όταν ο άνθρωπος σταθεί ενώπιον του Θεού με αλήθεια, ταπείνωση και διάθεση αλλαγής, μπορεί να προσέλθει στη θεία Ευχαριστία με καθαρή συνείδηση και ειρήνη μέσα του. Η εξομολόγηση δεν είναι μια υποχρέωση, αλλά ένας δρόμος θεραπείας που οδηγεί στη χαρά της ένωσης με τον Χριστό.
Η αναγκαιότητα του πνευματικού πατέρα στη ζωή του χριστιανού
Η πνευματική ζωή του χριστιανού δεν είναι μια πορεία που μπορεί να διανυθεί με ασφάλεια χωρίς καθοδήγηση. Όπως κάθε ουσιαστική παιδεία απαιτεί δάσκαλο, έτσι και η ζωή εν Χριστώ χρειάζεται πνευματικό πατέρα, ο οποίος δεν περιορίζεται μόνο στη συγχώρηση των αμαρτιών, αλλά αναλαμβάνει την ευθύνη της πνευματικής αγωγής του ανθρώπου.
Η Εκκλησία αναγνωρίζει ότι όλοι οι κανονικά χειροτονημένοι ιερείς έχουν, εκ της ιεροσύνης τους, το δικαίωμα και τη χάρη να τελούν το μυστήριο της εξομολογήσεως και να συγχωρούν τις αμαρτίες των ανθρώπων. Όμως άλλο είναι η μυστηριακή εξουσία και άλλο η πνευματική πατρότητα. Η συγχώρηση είναι χάρισμα της Εκκλησίας· η παιδαγωγία εις Χριστόν είναι καρπός εμπειρίας, διάκρισης και προσωπικής αγιότητας.
Δεν είναι όλοι οι ιερείς σε θέση να καθοδηγούν ψυχές σε βάθος. Η πνευματική πατρότητα απαιτεί χρόνο, αγάπη, υπομονή και κυρίως διάκριση. Απαιτεί τη δυνατότητα να κατανοεί κανείς τον άνθρωπο που έχει απέναντί του και να τον οδηγεί όχι με φόβο, αλλά με ελευθερία και ελπίδα. Γι’ αυτό χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στην επιλογή πνευματικού πατέρα.
Ο άγιος Πορφύριος ο Καυσοκαλυβίτης τόνιζε ότι ο πνευματικός πατέρας πρέπει να διαθέτει χρόνο για τον άνθρωπο, ώστε να μπορεί πραγματικά να τον ακούσει. Παράλληλα, πρέπει να διαθέτει αγιότητα ζωής, ώστε η καθοδήγησή του να πηγάζει από προσωπική εμπειρία του Θεού και όχι μόνο από θεωρητική γνώση.
Τέλος, είναι απαραίτητο να διαθέτει και τις αναγκαίες γνώσεις, για να μπορεί να βοηθήσει τον χριστιανό με διάκριση και ασφάλεια.
Η ύπαρξη ενός τέτοιου πνευματικού πατέρα δεν είναι πολυτέλεια αλλά αναγκαιότητα. Με πνευματική καθοδήγηση η ζωή του χριστιανού γίνεται πορεία ειρήνης, ωριμότητας και ελευθερίας.
Γι᾽ αυτό ο χριστιανός καλείται να αναζητήσει με προσευχή και διάκριση τον κατάλληλο πνευματικό πατέρα, που θα τον παιδαγωγήσει αληθινά εις Χριστόν.
3η. Ταπείνωση και αυτογνωσία
Η ταπείνωση αποτελεί μία από τις θεμελιώδεις αρετές της χριστιανικής ζωής και μία απαραίτητη προϋπόθεση για την προσέλευση στο μυστήριο της θείας Ευχαριστίας. Ταπείνωση δεν σημαίνει αυτοϋποτίμηση, αλλά βαθιά επίγνωση της αδυναμίας μας και της πλήρους εξάρτησής μας από τον Θεό. Ο ταπεινός άνθρωπος δεν θεωρεί τον εαυτό του άξιο εκ φύσεως να κοινωνήσει, αλλά προσέρχεται με συντριβή καρδιάς και με ευγνωμοσύνη για το έλεος του Θεού.
Η αυτογνωσία συμπληρώνει την ταπείνωση, διότι βοηθά τον πιστό να βλέπει καθαρά τον εσωτερικό του κόσμο, να αναγνωρίζει τα λάθη του και τις αδυναμίες του χωρίς φόβο και χωρίς υπερηφάνεια. Μέσα από την αυτογνωσία ο άνθρωπος πλησιάζει το μυστήριο με καθαρότερη καρδιά, γνωρίζοντας ότι μόνο ο Θεός μπορεί να μεταμορφώσει τον εσωτερικό του άνθρωπο.
Ο πιστός που διαθέτει ταπείνωση και αυτογνωσία κοινωνεί με σεβασμό, με θείο δέος και με βαθιά αίσθηση της ιερότητας του μυστηρίου. Έτσι η θεία Ευχαριστία γίνεται όχι μόνο τροφή σωτηρίας, αλλά και πηγή συνεχούς πνευματικής ανανέωσης.
4η. Συμφιλίωση με τους ανθρώπους
Η θεία Ευχαριστία είναι το μυστήριο της ενότητας και της αγάπης. Δεν μπορεί ο άνθρωπος να πλησιάσει τον Χριστό, την πηγή της ειρήνης, εάν έχει στην καρδιά του μίσος, πικρία ή ασυμφιλίωτες σχέσεις. Η συμφιλίωση με τους άλλους αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση, διότι ο Θεός ζητά πρώτα να θεραπεύονται οι ανθρώπινες σχέσεις και έπειτα να προσφέρεται η θυσία της καρδιάς.
Ο ίδιος ο Χριστός διδάσκει: «Ἐάν οὖν προσφέρῃς τό δῶρόν σου ἐπί τό θυσιαστήριον καί ἐκεῖ μνησθῇς ὅτι ὁ ἀδελφός σου ἔχει τι κατά σοῦ, ἄφες τό δῶρόν σου… καί διαλλάγηθι τῷ ἀδελφῷ σου» (Ματθ. 5, 23-25). Δηλαδή, εάν, όταν προσφέρεις το δώρο σου στο θυσιαστήριο, θυμηθείς ότι ο αδελφός σου έχει κάτι εναντίον σου, τότε άφησε το δώρο σου… και πήγαινε πρώτα να συμφιλιωθείς με τον αδελφό σου.
Η εντολή αυτή αποκαλύπτει πως η αγάπη προς τον πλησίον δεν είναι προαιρετική αρετή, αλλά θεμέλιο της πνευματικής ζωής. Η μη συγχώρηση κλείνει την καρδιά στη χάρη, ενώ η συμφιλίωση την ανοίγει.
Η συμφιλίωση:
* απαλύνει την ψυχή και την καθιστά δεκτική της θείας Ευχαριστίας,
* αποκαθιστά την εσωτερική ειρήνη και την πνευματική ισορροπία,
* καλλιεργεί το ταπεινό φρόνημα που απαιτείται για την ένωση με τον Θεό,
* ανανεώνει τον δεσμό της αγάπης μέσα στην εκκλησιαστική κοινότητα και τον οικογενειακό κύκλο.
Όταν ο άνθρωπος προσέρχεται στο Άγιο Ποτήριο με πνεύμα συγχώρησης και ειρηνικής διάθεσης, ο Χριστός κατοικεί πιο βαθιά μέσα του, και η θεία Κοινωνία γίνεται όχι απλώς μία πράξη λατρείας, αλλά μία ζωντανή αναγέννηση της ψυχής.
Η συμφιλίωση, λοιπόν, δεν είναι μόνο καθήκον· είναι αναγκαίο στάδιο που καθαρίζει την καρδιά, ώστε να γίνει κατάλληλη κατοικία του Θεού.
5η. Νηστεία και σωματική προετοιμασία
Η θεία Ευχαριστία δεν αφορά μόνο την ψυχή, αλλά ολόκληρο τον άνθρωπο, ψυχή και σώμα. Γι᾽ αυτό η Εκκλησία καθιέρωσε τη νηστεία ως απαραίτητο μέσο προετοιμασίας πριν από τη θεία Κοινωνία. Η νηστεία δεν είναι μια απλή τυπική υποχρέωση, αλλά μία άσκηση εγκράτειας, που βοηθά τον άνθρωπο να καθαρίσει τον νου, να ηρεμήσει το σώμα και να κατευθύνει την επιθυμία του προς τον Θεό.
Η σωματική προετοιμασία έχει βαθύ πνευματικό νόημα:
* διδάσκει τον πιστό να κυριαρχεί στις υλικές του ανάγκες,
* καλλιεργεί αυτοπειθαρχία και πνευματική εγρήγορση,
* προετοιμάζει την καρδιά να δεχθεί με σεβασμό το μυστήριο,
* υπενθυμίζει ότι ο άνθρωπος οφείλει να σταθεί ενώπιον του Θεού με καθαρότητα και ταπείνωση.
Η εκκλησιαστική Παράδοση ορίζει ότι ο πιστός πρέπει να απέχει από τροφή και ποτό από τα μεσάνυχτα μέχρι τη στιγμή της θείας Κοινωνίας, ως ένδειξη τιμής προς το Σώμα και το Αίμα του Χριστού. Παράλληλα όμως, η νηστεία δεν περιορίζεται μόνο στο φαγητό· περιλαμβάνει τη νηστεία των αισθήσεων, του λόγου και των σκέψεων, ώστε ο άνθρωπος να εισέλθει στην εσωτερική γαλήνη και συγκέντρωση.
Όταν ο πιστός νηστεύει με συναίσθηση και ταπεινό φρόνημα, τότε το σώμα συνεργάζεται με την ψυχή, και η προετοιμασία γίνεται ολοκληρωμένη. Έτσι, η θεία Κοινωνία γίνεται δεκτή με καθαρότητα, ευλάβεια και βαθιά ευγνωμοσύνη.
6η. Προσευχή και εσωτερική ησυχία
Η προσευχή αποτελεί την αναπνοή της ψυχής και είναι αναπόσπαστο στοιχείο της προετοιμασίας για τη θεία Ευχαριστία. Για να πλησιάσει ο άνθρωπος το Άγιο Ποτήριο, χρειάζεται πρώτα να σταθεί ενώπιον του Θεού με ήρεμη καρδιά, καθαρό νου και λόγο προσευχής. Η εσωτερική ησυχία δεν είναι απλώς σιωπή· είναι η κατάσταση όπου ο άνθρωπος απομακρύνει τους περισπασμούς και αφήνει χώρο για να κατοικήσει μέσα του η χάρη του Θεού.
Η προσευχή:
* γαληνεύει τον νου και τον προσανατολίζει προς τον Θεό,
* ενισχύει την πίστη και την εμπιστοσύνη,
* προετοιμάζει την καρδιά να δεχθεί το μυστήριο με ευλάβεια,
* απομακρύνει τα πάθη και τους φόβους που θολώνουν την πνευματική όραση.
Η εσωτερική ησυχία είναι το έδαφος πάνω στο οποίο ανθίζει η προσευχή. Χωρίς αυτήν, ο άνθρωπος δυσκολεύεται να αισθανθεί την παρουσία του Θεού και να ανοίξει την καρδιά του στη θεία χάρη. Γι᾽ αυτό η Εκκλησία προτρέπει τους πιστούς να αφιερώνουν χρόνο πριν τη θεία Λειτουργία σε ησυχασμό, ανάγνωση της θείας Ακολουθίας της Μεταλήψεως και προσωπική προσευχή.
Ιδιαίτερα θα βοηθηθούν οι πιστοί, προτού προσέλθουν στο μυστήριο της θείας Ευχαριστίας να μελετούν Πατερικά έργα και πνευματικά κείμενα, ώστε να κατανοήσουν περισσότερο το νόημα και την αξία της Ιεράς Μεταλήψεως.
Όταν ο πιστός προσεγγίζει το μυστήριο με προσευχή και εσωτερική γαλήνη, τότε η θεία Ευχαριστία γίνεται όχι απλώς μία τελετουργική πράξη, αλλά μια ζωντανή συνάντηση με τον Χριστό, που φωτίζει, καθαρίζει και ανανεώνει ολόκληρη την ύπαρξη.
7η. Συμμετοχή στη θεία Λειτουργία με επίγνωση
Η θεία Ευχαριστία δεν είναι μια μεμονωμένη πράξη, αλλά το κέντρο και η κορύφωση ολόκληρης της θείας Λειτουργίας. Για να προσέλθει ο πιστός στη θεία Κοινωνία με σεβασμό και αληθινή ωφέλεια, πρέπει να συμμετέχει στη Λειτουργία συνειδητά, ενεργά και με πλήρη προσοχή. Κάθε στιγμή της Λειτουργίας αποτελεί προετοιμασία της καρδιάς για τη μεγάλη συνάντηση με τον Χριστό.
Η προσεκτική συμμετοχή σημαίνει:
* να ακούει ο πιστός με προσοχή τις ευχές, τα αναγνώσματα και τα τροπάρια,
* να ενώνει τον νου του με τις προσευχές του ιερέα και της εκκλησιαστικής κοινότητας,
* να νιώθει ότι βρίσκεται μέσα στο μυστήριο της σωτηρίας,
* να καλλιεργεί διάθεση ευγνωμοσύνης και ευλάβειας.
Η θεία Λειτουργία είναι η αποκάλυψη της Βασιλείας του Θεού μέσα στον κόσμο. Δεν είναι μια τελετή που απλώς παρακολουθούμε, αλλά ένα γεγονός στο οποίο συμμετέχουμε, προσφέροντας την καρδιά μας στον Θεό. Όσο περισσότερο ο πιστός βιώνει τη Λειτουργία ως προσωπική συνάντηση με τον Χριστό, τόσο βαθύτερα προετοιμάζεται για τη θεία Κοινωνία.
Η συνειδητή συμμετοχή οδηγεί σε:
* πνευματική συγκέντρωση,
* ανανέωση του εσωτερικού ανθρώπου,
* ενίσχυση της πίστης,
* βαθύτερη εμπειρία της χάριτος.
Όταν ο πιστός φθάνει στη στιγμή της θείας Κοινωνίας έχοντας ζήσει τη Λειτουργία με όλο του το είναι, τότε η ένωση με τον Χριστό γίνεται πηγή φωτισμού, καθαρότητας και χαράς.
8η. Ευγνωμοσύνη και χαρά
Η θεία Ευχαριστία είναι κατ᾽ εξοχήν μυστήριο χαράς και δοξολογίας. Ο πιστός δεν προσέρχεται στο Άγιο Ποτήριο με φόβο ή ανασφάλεια, αλλά με ευγνωμοσύνη και εσωτερική αγαλλίαση, γνωρίζοντας ότι λαμβάνει το μεγαλύτερο δώρο που μπορεί να δοθεί στον άνθρωπο: την ένωση με τον Χριστό. Η χαρά αυτή δεν είναι ανθρώπινη συγκίνηση, αλλά καρπός του Αγίου Πνεύματος που χαρίζει ειρήνη και γαλήνη στην καρδιά.
Η ευγνωμοσύνη αποτελεί βασική προϋπόθεση, διότι:
* ανοίγει την καρδιά στη χάρη,
* γεννά ταπείνωση και συναίσθηση της θείας δωρεάς,
* υπενθυμίζει ότι όλα είναι δώρα του Θεού,
* καλλιεργεί μια πνευματική στάση ευλογίας και δοξολογίας.
Η χαρά συνοδεύει τον πιστό όταν αντιλαμβάνεται ότι ο Χριστός τον δέχεται κοντά Του, παρά τις ανθρώπινες αδυναμίες. Η θεία Κοινωνία δεν είναι μόνο καθαρμός, αλλά και πληρότητα ζωής, μια εμπειρία που γεμίζει τον άνθρωπο με φως και ελπίδα.
Όταν ο πιστός πλησιάζει το μυστήριο με ευγνωμοσύνη και χαρά:
* η θεία Ευχαριστία γίνεται πηγή πνευματικής ανανέωσης,
* ενισχύεται η σχέση του με τον Θεό,
* μεταμορφώνεται η ζωή του με τρόπο ειρηνικό και χαριτωμένο,
* καλλιεργείται η εσωτερική διάθεση δοξολογίας σε κάθε στιγμή της καθημερινότητας.
Έτσι, το μυστήριο δεν περιορίζεται στη στιγμή της Μετάληψης· συνεχίζεται μέσα στην καρδιά του πιστού, ως αδιάκοπη εμπειρία ευχαριστίας, χαράς και θείας παρουσίας.
9η. Καθαρότητα προθέσεων
Η θεία Ευχαριστία είναι μυστήριο που απαιτεί ειλικρίνεια και καθαρότητα καρδιάς. Ο άνθρωπος δεν πρέπει να προσέρχεται στο Άγιο Ποτήριο από συνήθεια, κοινωνική υποχρέωση ή τυπική συμμόρφωση, αλλά με καθαρή και αληθινή πρόθεση, επιθυμώντας πραγματικά να ενωθεί με τον Χριστό και να μεταμορφωθεί η ζωή του.
Η καθαρότητα προθέσεων σημαίνει:
* να επιδιώκει ο πιστός τη θεία Κοινωνία όχι για εξωτερικούς λόγους, αλλά από εσωτερική ανάγκη,
* να έχει επίγνωση της ιερότητας του μυστηρίου και της προσωπικής του ευθύνης,
* να πλησιάζει τον Χριστό με αγάπη, πίστη και πόθο για πνευματική αλλαγή,
* να απορρίπτει κάθε εγωιστικό κίνητρο, όπως επίδειξη, σύγκριση ή αυτοδικαίωση.
Η πρόθεση είναι ο «κρυμμένος τόπος» της καρδιάς, τον οποίο βλέπει μόνο ο Θεός. Όταν η καρδιά είναι ειλικρινής, τότε η θεία Κοινωνία γίνεται πηγή φωτισμού και αγιασμού. Όταν όμως η πρόθεση είναι μολυσμένη από υπερηφάνεια ή αδιαφορία, η χάρη δεν καρποφορεί όπως θα μπορούσε.
Ο πιστός με καθαρή πρόθεση:
* προσέρχεται με ταπείνωση και σεβασμό,
* βιώνει βαθύτερα την παρουσία του Χριστού,
* αισθάνεται την ειρήνη και τη χαρά της θείας Ευχαριστίας,
* γίνεται δεκτικός στη μεταμόρφωση της ζωής του σύμφωνα με το Ευαγγέλιο.
Η καθαρότητα των προθέσεων είναι μια συνεχής πνευματική προσπάθεια. Όσο πιο καθαρή είναι η καρδιά, τόσο πιο ζωντανή γίνεται η ένωση με τον Χριστό μέσα στο μυστήριο.
10η. Δέσμευση για χριστιανικό τρόπο ζωής μετά τη θεία Κοινωνία
Η συμμετοχή στο μυστήριο της θείας Ευχαριστίας δεν ολοκληρώνεται τη στιγμή της Μετάληψης· αντίθετα, τότε αρχίζει η πραγματική πνευματική πορεία του πιστού. Η θεία Κοινωνία καλεί τον άνθρωπο σε μια συνεχή δέσμευση να ζει σύμφωνα με το θέλημα του Θεού, να μεταμορφώνει τον εσωτερικό του κόσμο και να γίνεται φορέας αγάπης, ειρήνης και αλήθειας στον κόσμο.
Η χάρη που λαμβάνει ο πιστός από το Άγιο Ποτήριο:
* φωτίζει τη σκέψη και ανανεώνει τον νου,
* ενισχύει την καρδιά ώστε να αγαπά αυθεντικά,
* ενδυναμώνει τη θέληση να πράττει το καλό,
* δίνει δύναμη στον αγώνα κατά των παθών.
Η δέσμευση για χριστιανικό τρόπο ζωής σημαίνει:
* να ζει ο πιστός με συνέπεια, ταπείνωση και δικαιοσύνη,
* να δείχνει έλεος και συμπόνια, όπως ο Χριστός τον δέχθηκε στην Τράπεζά Του,
* καλλιεργεί την προσευχή και την πνευματική εγρήγορση,
* να φανερώνει την πίστη του μέσα από έργα αγάπης.
Η θεία Ευχαριστία δεν είναι μόνο κέντρο της λατρευτικής ζωής, αλλά και πηγή καθημερινής μεταμόρφωσης. Όποιος κοινωνεί το Σώμα και το Αίμα του Χριστού καλείται να γίνεται ζωντανή εικόνα της αγάπης Του μέσα στην οικογένεια, στην κοινωνία, στην εργασία και σε κάθε πτυχή της ζωής.
Τέλος, η συνεχής δέσμευση στον χριστιανικό τρόπο ζωής κρατά την καρδιά ανοιχτή στη χάρη, ώστε κάθε θεία Κοινωνία να γίνεται βήμα πνευματικής προόδου, πορείας προς την αγιότητα και βαθύτερης ένωσης με τον Χριστό.
* * *
Η θεία Ευχαριστία αποτελεί το κέντρο της ζωής της Ορθόδοξης Εκκλησίας και το ύψιστο δώρο του Θεού προς τον άνθρωπο. Σ᾽ αυτήν ο πιστός δεν προσεγγίζει μια συμβολική πράξη, αλλά την ίδια την παρουσία του Αναστημένου Χριστού, που προσφέρεται ως τροφή αιώνιας ζωής. Η συμμετοχή στο μυστήριο αυτό δεν είναι πράξη απλής ευσέβειας, αλλά βαθιά πνευματική συνάντηση, στην οποία ο Θεός αγγίζει τον άνθρωπο και ο άνθρωπος ανταποκρίνεται με πίστη, ταπείνωση και αγάπη.
Οι δέκα προϋποθέσεις που αναπτύχθηκαν δεν είναι εξωτερικοί κανόνες, αλλά δρόμοι πνευματικής καλλιέργειας, που προετοιμάζουν την καρδιά να γίνει δεκτική στη χάρη. Η ζωντανή πίστη, η ειλικρινής μετάνοια, η ταπείνωση, η συμφιλίωση και η καθαρότητα προθέσεων αποτελούν τον εσωτερικό πυρήνα της προετοιμασίας. Χωρίς αυτά, η θεία Κοινωνία κινδυνεύει να μετατραπεί σε τυπικότητα, χωρίς καρποφορία. Αντίθετα, όταν ο πιστός προσέρχεται με γνήσιο πόθο για ένωση με τον Χριστό, τότε η θεία Ευχαριστία φωτίζει και αναγεννά την ψυχή.
Παράλληλα, η νηστεία, η προσευχή, η συνειδητή συμμετοχή στη θεία Λειτουργία και η χαρά της ευγνωμοσύνης αποτελούν την εξωτερική έκφραση αυτής της εσωτερικής διαθέσεως. Αυτές οι αρετές βοηθούν τον άνθρωπο να απομακρύνει τους περισπασμούς, να συγκεντρώσει τον νου του στο θείο μυστήριο και να βιώσει το μεγαλείο της θείας δωρεάς με καθαρότητα και ειρήνη.
Ωστόσο, η πραγματική δύναμη της θείας Ευχαριστίας αποκαλύπτεται μετά τη στιγμή της Μετάληψης. Εκεί δοκιμάζεται η αυθεντικότητα της πνευματικής εμπειρίας. Η ζωή που ακολουθεί πρέπει να μαρτυρεί την παρουσία του Χριστού μέσα στην καρδιά και προεκτείνεται στην καθημερινότητα και στον τρόπο ζωής.
Η αγάπη, η συγχωρητικότητα, η πραότητα, η δικαιοσύνη, η ακεραιότητα και η φιλανθρωπία είναι οι καρποί που ο πιστός καλείται να καλλιεργεί καθημερινά, ως απόδειξη ότι η χάρη της θείας Κοινωνίας δεν έμεινε ανενεργή.
Η θεία Ευχαριστία δεν είναι ένα γεγονός της Κυριακής· είναι τρόπος ζωής. Μας καλεί να ζούμε κάθε μέρα με συνείδηση της παρουσίας του Θεού, με διάθεση προσφοράς και με πνευματική εγρήγορση.
Κάθε φορά που ο άνθρωπος κοινωνεί, ανανεώνει τη σχέση του με τον Χριστό, αντλεί δύναμη για τον αγώνα του και ανακαλύπτει εκ νέου το βαθύτερο νόημα της ύπαρξής του.
Τελικά, η προσέλευση στη θεία Ευχαριστία δεν είναι ένα δικαίωμα, αλλά ένα δώρο. Δεν είναι μια πράξη ανθρώπινης αξίας, αλλά θείας φιλανθρωπίας.
Γι᾽ αυτό και ο πιστός καλείται να προσέρχεται με ευγνωμοσύνη, δέος και χαρά, γνωρίζοντας ότι στο Άγιο Ποτήριο ο Θεός τον συναντά, τον αγκαλιάζει και του προσφέρει ζωή αληθινή.