Ὅλες οἱ ἀρετές, καλοί μου φίλοι, καὶ γενικὰ ὅλες οἱ ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ, εἶναι ὁπωσδήποτε εὐεργετικὲς γιὰ τὸν ἄνθρωπο. Χωρὶς αὐτὲς οὔτε κἄν νὰ ζήσει δὲν μπορεῖ! Δὲν κάνουν καλὸ μόνο στὴν ψυχή μας, ὁπότε ἔχουν καὶ ἀντίκτυπο αἰώνιο, ἀλλὰ καὶ στὶς σχέσεις μας μὲ τοὺς ἄλλους, στὴν καθημερινότητά μας, ἀκόμη δὲ καὶ στὴν σωματικὴ καὶ τὴν ψυχική μας ὑγεία. Σὲ αὐτὲς συμπεριλαμβάνεται βέβαια καὶ ἡ καλωσύνη. Ἡ ὁποία δὲν εἶναι μία… ἀφηρημένη ἔννοια, ἀλλὰ μία ἀρετὴ μὲ ἐξαιρετικὴ δύναμη. Ἀκόμη καὶ μία μικρὴ πράξη καλωσύνης μπορεῖ νὰ κάνει τὴ διαφορὰ γιὰ ἐκείνους ποὺ τὴν παρέχουν, πέραν ἀπὸ ἐκείνους ποὺ τὴν δέχονται. Αὐτὰ πλέον δὲν τὰ λένε μόνον οἱ πιστοί, ἀλλὰ καὶ αὐτὲς ἀκόμη οἱ ἐπιστημονικὲς ἔρευνες καὶ μελέτες. Ἀξίζει νὰ τὸ δοῦμε, παίρνοντας τὰ πράγματα μὲ τὴ σειρά τους…
* * *
Τὸ πρῶτο ποὺ ἔχουμε νὰ ποῦμε εἶναι ὅτι ἡ καλωσύνη εἶσαι σαφῶς ἰδιότητα τοῦ Θεοῦ. Ἐκείνου ποὺ εἶναι ὁ ἀπόλυτα καλός, γι’ αὐτὸ καὶ φέρεται μὲ ἀπόλυτη καλωσύνη. Τὴν καλωσύνη Του αὐτὴ τὴν ἔδειξε εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς μὲ τὴν δημιουργία τοῦ κόσμου καὶ σὲ κάθε στιγμὴ ἔκτοτε. Κορυφαία δὲ καλωσύνη Του πρὸς τὸν ἄνθρωπο, εἶναι βέβαια ἡ ἐνανθρώπηση τοῦ Υἱοῦ Του, ἡ σταύρωση καὶ ἡ ἀνάστασή Του.
Γιὰ τὴν καλωσύνη μιλάει ποικιλοτρόπως ὅλη ἡ Ἁγία Γραφή, μὲ κορυφαῖα τὰ λόγια τοῦ Χριστοῦ γιὰ τὴν Δευτέρα Παρουσία Του, τότε ποὺ οἱ ἄνθρωποι θὰ χωριστοῦν ὅπως τὰ πρόβατα ἀπὸ τὰ ἐρίφια. Κι ἐκεῖνοι ποὺ θὰ κάθονται δεξιά Του (τὰ πρόβατα δηλαδὴ) θὰ κερδίσουν τὴν αἰώνια ζωὴ μὲ βάση τὶς καλωσύνες ποὺ ἔκαναν στὴ ζωή τους, οἱ δὲ ἄλλοι ποὺ θὰ βρίσκονται στὰ ἀριστερά του (τὰ ἐρίφια δηλαδὴ) θὰ ὁδηγηθοῦν στὴν αἰώνια φωτιὰ μαζὶ μὲ τὸν διάβολο καὶ τοὺς ἀγγέλους του, ἐπειδὴ τίποτα καλὸ δὲν ἔκαναν ἀφοῦ οὔτε κι ἕνα ποτήρι νερὸ δὲν πρόσφεραν! Μάλιστα τοὺς πρώτους τοὺς ἀποκαλεῖ «εὐλογημένους», τοὺς δὲ δεύτερους «καταραμένους»!
Τονίζει ὁ Ἀρχιμ. Ἀνανίας Κουστένης: «Τὸ βράδυ τῶν Χριστουγέννων, κατὰ τὴ Θεία Του Γέννηση, οἱ Ἄγγελοι ἔψαλαν τὸ «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία». Τί σημαίνει «εὐδοκία;». Καλωσύνη. Ποιὰ εἶναι ἡ εὐδοκία τοῦ Θεοῦ; Ἡ καλωσύνη τοῦ Θεοῦ. «Εὐδόκησε, ὁ Κύριος, νὰ μᾶς ἐλεήσει». Καὶ μᾶς ἔστειλε τὴν εὐδοκία Του. Ὁ Χριστὸς εἶναι ἡ εὐδοκία Του! Ἡ καλωσύνη τοῦ Θεοῦ χειροπιαστὴ εἶναι ὁ Χριστός μας!»
Κατὰ τὸν ἱ. Χρυσόστομο «δὲν ὑπάρχει μεγαλύτερο πρᾶγμα ἀπὸ τὴν καλωσύνη». Κατὰ τὸν Ἅγιο Γρηγόριο Θεολόγο «πρέπει νὰ πανηγυρίζουμε ὅταν κάνουμε καλωσύνες». Κατὰ τὸν Μ. Ἀθανάσιο «τὸ κακὸ φοβᾶται μόνο τὴν καλωσύνη καὶ τὴν ἀγάπη».
* * *
Καὶ γιατί ὅλα αὐτά; Ἐπειδὴ ἡ καλωσύνη μοιάζει μὲ κῆπο γεμᾶτο μὲ εὐλογίες (βλ. Σοφ. Σειρ. 40,17). Κι ἐπειδὴ ἔτσι ἔχει κανεὶς τὴν ἀγάπη καὶ τὴν εὔνοια τόσο τοῦ Θεοῦ, ὅσο καὶ τῶν ἀνθρώπων (βλ. Παρ.3, 3-4). Καὶ τί ὑπάρχει ἀνώτερο ἀπ’ αὐτὰ ἆραγε; Βλέπετε ὁ ἄνθρωπος μὲ τὴν καλωσύνη φθάνει νὰ μοιάζει μὲ τὸν ἴδιο τὸν πλήρη καλωσύνης Θεό.
Εἶναι φανερὸ ὅτι ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ποὺ κάνει καλωσύνες, ζεῖ πλέον «σὲ περιβάλλον ἀγάπης». Νὰ πῶς τὸ λέει αὐτὸ ὁ Μ. Βασίλειος: «Αὐτὸς ποὺ σπέρνει εὐγένεια, θερίζει φιλία κι αὐτὸς ποὺ φυτεύει καλωσύνη, μαζεύει ἀγάπη». Καὶ τί παράδεισος δὲν εἶναι αὐτός! Ἀναφέρει ὁ Ἅγιος Παΐσιος: «Οἱ ἄνθρωποι ποὺ ἔχουν ἀγάπη καὶ καλωσύνη μοιάζουν μὲ τοὺς Ἀγγέλους, ποὺ μεταφέρουν χαρὰ καὶ ἀγαλλίαση, ὅπου καὶ ἐὰν βρεθοῦν».
Ἔπειτα, ἐκεῖνος ποὺ δίνει καλωσύνη, εἰσπράττει καλωσύνη. «Ἂς προκαταβάλουμε καλωσύνη, γιὰ νὰ βροῦμε καλωσύνη», τονίζει ὁ Ἅγ. Γρηγόριος Θεολόγος. Καὶ τί μεγάλη εὐλογία δὲν εἶναι αὐτὴ πάλι!
Μὲ τὴν καλωσύνη, ἀκόμη, συμβαίνει αὐτὸ ποὺ γράφει ὁ Ἅγιος Νεκτάριος: «Ὅταν εὐφραίνεις τὴν καρδιὰ τοῦ πλησίον σου καὶ δέχεται ἀπὸ σένα πνευματικὴ εὐχαρίστηση, νὰ εἶσαι βέβαιος ὅτι εὐαρεστεῖς τὸν Θεὸ πολὺ περισσότερο ἀπὸ τὸ νὰ κάνεις προσευχὲς καὶ μεγάλες νηστεῖες».
Ἀκολούθως μὲ τὴν καλωσύνη δὲν κερδίζουμε μόνο τὸν Θεό, ἀλλὰ καὶ τὸν συνάνθρωπό μας. Τονίζει ὁ Ἅγιος Πορφύριος: «Δὲν κερδίζεις τὸν ἄνθρωπο μὲ τὸ ἄγριο, ἀλλὰ μόνο μὲ τὴν καλωσύνη. Ὅταν εὔχεται κανεὶς γιὰ τὸν πλησίον του, μία καλὴ δύναμη βγαίνει ἀπ’ αὐτὸν καὶ πηγαίνει στὸν ἀδελφό, τὸν θεραπεύει, τὸν δυναμώνει καὶ τὸν ζωογονεῖ».
Εἶναι μεγάλη ἡ χαρὰ ποὺ λαμβάνουμε μέσα ἀπὸ τὶς καλωσύνες μας. Νὰ πῶς τὸ λέει αὐτὸ ὁ Ἅγιος Γεώργιος Καρσλίδης: «Ἐὰν κάνετε ἔργα καλά, θὰ ἔχετε μεγάλο μισθὸ ἀπὸ τὸν Θεό. Θ’ ἀξιωθεῖτε νὰ δεῖτε θαύματα, καὶ στὴν ἄλλη ζωὴ θὰ ἔχετε ἀπέραντη ἀγαλλίαση»!
Ὑπέροχο εἶναι καὶ αὐτὸ ποὺ τονίζει ὁ Ἅγιος Ἐφραὶμ ὁ Σύρος: «Ὅπως φυτρώνει ὁ σπόρος, ὅταν πέσει ἡ βροχή, ἔτσι ἀναζωογονεῖται ἡ καρδιὰ μὲ τὰ καλὰ ἔργα». Πέραν τοῦ ὅτι συμβαίνει κι αὐτὸ ποὺ ἔλεγε ὁ Ἅγιος Παΐσιος: «Ἡ καλωσύνη μαλακώνει καὶ ἀνοίγει τὴν καρδιά. Εἶναι σὰν τὸ λάδι, στὴν σκουριασμένη κλειδαριά»!
Νὰ ποῦμε καὶ κάτι σημαντικὸ ἀκόμη; Ἐκεῖνος ποὺ κάνει μία καλωσύνη, ἀφήνει στὴν ἄκρη τὸ «ἐγώ» του. Θυσιάζει ὁπωσδήποτε κάτι. Τὸν χρόνο του, τὰ χρήματά του, τὴν καλοπέρασή του κ.λπ. Καὶ αὐτὴ ἡ παραμέριση τοῦ «ἐγώ», καὶ στὸ βαθμὸ ποὺ γίνεται βέβαια, φέρνει ἄλλες εὐλογίες!
Συμφέρει ἡ καλωσύνη! Μπορεῖ νὰ ἀλλάξει ὄχι μόνο τὴν ἡμέρα ἀλλὰ ἀκόμη καὶ αὐτὴ τὴ ζωὴ κάποιου καὶ παράλληλα – ὡς ἀντίτιμο – μεταμορφώνει καὶ τὴ δική μας καὶ μάλιστα χωρὶς νὰ τὸ καταλαβαίνουμε καλὰ – καλά! Βλέπετε ὁ κύκλος τῆς καλωσύνης φεύγει ἀπό μᾶς, ἐπιστρέφει σὲ μᾶς, γιὰ νὰ ἐπαναληφθεῖ μὲ τὴν πρώτη εὐκαιρία.
Ἡ καλωσύνη ἔχει μία παγκοσμιότητα, ὅπως θὰ τὴν λέγαμε. Δὲν ξεχωρίζει τοὺς ἀνθρώπους. Δὲν διακρίνει τάξεις, ὅρια καὶ φυλές. Ὅπως δὲν διακρίνει φίλους καὶ ἐχθρούς. «Ἡ καλωσύνη καὶ ἡ ἀγάπη εἶναι ἀσύνορα», ὅπως παρατηρεῖ ὁ π. Ἀνανίας Κουστένης.
Νὰ ποῦμε καὶ τοῦτο ἀκόμη, Ἡ καλωσύνη ποτέ της δὲν κουράζει. Ἴσα – ἴσα τὸ ἀντίθετο συμβαίνει. Δηλαδὴ ξεκουράζει! Νὰ γιατί ἔλεγε ὁ Διονύσιος Σολωμός, «Συχνὰ τὰ στήθια ἐκούρασα, ποτὲ τὴν καλωσύνη»!. Δηλαδὴ κουράστηκα πολλὲς φορὲς σωματικὰ μὲ διάφορα πράγματα, ὄχι ὅμως μὲ τὸ νὰ κάνω καλωσύνες.
Ναί, ἔχει τέτοια ποικιλόμορφη δύναμη ἡ καλωσύνη.
***
Ἀλλὰ πῶς μᾶς ὠφελεῖ σωματικά; Τὴν ἀπάντηση αὐτὴ θὰ μᾶς τὴν δώσει ἡ ἴδια ἡ ἐπιστήμη.
Ἂς δοῦμε τώρα πὼς ἡ καλωσύνη μᾶς ὠφελεῖ καὶ σωματικά. Θὰ γίνει φανερὸ αὐτὸ ποὺ εἴπαμε. Ὅτι, δηλαδή, μὲ τὶς καλωσύνες δὲν ὠφελοῦνται μόνον ἐκεῖνοι ποὺ τὶς δέχονται, ἀλλὰ κι ἐκεῖνοι ποὺ τὶς προσφέρουν. Ξεκάθαρα ἡ ἐπιστήμη ὑποστηρίζει αὐτὴν ἀκριβῶς τὴν ἀμφίδρομη σχέση.
Ὅπως χαρακτηριστικὰ ἀναφέρεται, μέχρι καὶ τὴν δεκαετία τοῦ 1990 ἡ ψυχολογία ἐπικεντρωνόταν κυρίως στὰ ψυχικὰ προβλήματα (κατάθλιψη, ἄγχος, διαταραχὲς κ.λπ.). Μὲ τὴν ἐμφάνιση ὅμως τῆς ἀποκαλούμενης «θετικῆς ψυχολογίας» οἱ ἐρευνητὲς πλέον ἐξετάζουν ὄχι μόνο τί κάνει τὸν ἄνθρωπο ἁπλὰ νὰ ἐπιβιώνει, ἀλλὰ καὶ νὰ εὐτυχεῖ καὶ νὰ εὐδοκιμεῖ, ἂς τὸ ποῦμε ἔτσι. Πρὸς τὴν κατεύθυνση αὐτὴ ἑπόμενο εἶναι νὰ ἀναζητοῦνται ἀρετές, ὅπως εἶναι ἡ καλωσύνη, ἡ ἀγάπη, ἡ εὐγνωμοσύνη, ἡ συγχωρητικότητα κ.λπ. Δηλαδὴ «τὰ καλὰ στοιχεῖα τῆς ζωῆς», ὅπως χαρακτηριστικὰ λένε οἱ εἰδικοί.
Στὰ πλαίσια αὐτά, τί ἀκριβῶς συμβαίνει μὲ τὴν καλωσύνη καὶ τὶς πράξεις ποὺ τὴν συνοδεύουν; Παρατηροῦνται ἐξαιρετικὰ πράγματα. Ἀπὸ τὴ μείωση τοῦ στρές, τὴν βελτίωση τῆς διάθεσής μας, τὴν αὔξηση τῆς χαρᾶς μας, τὴν καλύτερη καρδιακὴ ὑγεία, τὴν ἐνίσχυση τοῦ ἀνοσοποιητικοῦ, ὡς καὶ τὴν μακροζωία ἀκόμη! Εἶναι πολὺ σημαντικὸ αὐτὸ ποὺ εἶπαν: «Ἡ καλωσύνη δὲν μᾶς κάνει μόνο νὰ νοιώθουμε καλύτερα, ἀλλὰ καὶ νὰ εἴμαστε». Ναί!
Ἀλλ’ ἂς δοῦμε μερικὰ χαρακτηριστικὰ παραδείγματα…
Ἔχουμε μείωση τοῦ ἄγχους καὶ τοῦ στρές! Ἐπιστημονικὴ μελέτη ποὺ δημοσιεύθηκε στὸ ἀκαδημαϊκὸ περιοδικὸ Clinical Psychological Science διαπίστωσε ὅτι οἱ καλωσύνες, μᾶς ἀνακουφίζουν ἀπὸ τὸ καθημερινὸ στρές. Συγκεκριμένα, οἱ ἐρευνητὲς διαπίστωσαν ὅτι οἱ συμμετέχοντες ποὺ ἔκαναν καθημερινὰ περισσότερες πράξεις καλωσύνης εἶχαν λιγότερο στρές. Τὶς ἡμέρες ποὺ δὲν ἔκαναν καμία πράξη καλωσύνης, οἱ συμμετέχοντες ἀνέφεραν περισσότερο ἄγχος καὶ ἀρνητικότητα. Ἡ μελέτη αὐτὴ κατέληξε στὸ συμπέρασμα ὅτι μποροῦμε νὰ βοηθήσουμε τὸν ἑαυτό μας νὰ διαχειριστεῖ τὸ ἄγχος καὶ νὰ αἰσθανόμαστε καλύτερα, πραγματοποιώντας καλὲς πράξεις γιὰ ἄλλους ἀνθρώπους!
Μάλιστα καὶ ἀπὸ ἄλλες ἔρευνες παρατηρήθηκε ὅτι ἡ προσφορά μας στοὺς ἄλλους, μειώνει τὰ ἐπίπεδα τῆς κορτιζόλης, τῆς ὁρμόνης τοῦ στρές.
Οἱ πράξεις καλωσύνης μποροῦν νὰ μειώσουν ἀκόμη καὶ τὸ ἄγχος ποὺ δημιουργεῖται στὰ ἄτομα μέσα ἀπὸ κοινωνικὲς συναναστροφές. Ψυχολόγοι τοῦ Πανεπιστημίου Columbia σὲ ἔρευνα ποὺ διενήργησαν σὲ δεῖγμα 115 φοιτητῶν, οἱ ὁποῖοι ὑπέφεραν ἀπὸ τὸ λεγόμενο κοινωνικὸ ἄγχος, παρατήρησαν ὅτι ἡ ὁμάδα ποὺ ἔκανε τὶς περισσότερες πράξεις καλωσύνης, μείωσε σημαντικὰ καὶ τὸ κοινωνικὸ ἄγχος. Ἀκόμα καὶ πράξεις μικρὲς σὲ σημασία, συνέβαλαν στὴ βελτίωση τῆς ἐξωστρέφειας, μὲ ἀποτέλεσμα αὐτοὶ ποὺ τὶς ἔκαναν νὰ νοιώθουν περισσότερο χαρούμενοι!
Ἔτσι δὲν εἶναι τυχαῖο ποὺ οἱ ψυχολόγοι προτείνουν τὴν καλωσύνη ὡς ἀντίδοτο σὲ ἐκείνους ποὺ ὑποφέρουν ἀπ’ τὸ ἄγχος καὶ τὸ στρές.
Ἔχουμε ἀπελευθέρωση ὁρμονῶν ποὺ μᾶς βελτιώνουν τὴ διάθεση καὶ μᾶς θεραπεύουν! Οἱ νευροεπιστήμονες ἀνακάλυψαν ὅτι ὅταν κάνουμε καλωσύνες, ἐνεργοποιοῦνται συγκεκριμένες περιοχὲς στὸν ἐγκέφαλό μας. Αὐτὲς οἱ περιοχὲς σχετίζονται μὲ τὸ σύστημα ἀνταμοιβῆς καὶ την παραγωγὴ θετικῶν συναισθημάτων, χάρη στὴν ἀπελευθέρωση χημικῶν οὐσιῶν, ὅπως εἶναι ἡ ντοπαμίνη καὶ ἡ ὠκυτοκίνη.
Τὴν πρώτη τὴν ἀποκαλοῦν «ὁρμόνη τῆς εὐχαρίστησης», γιατί μᾶς κάνει νὰ νιώθουμε εὐτυχία καὶ πληρότητα. Τὴν δὲ δεύτερη τὴν ἀποκαλοῦν «ὁρμόνη τῆς ἀγάπης», ἐπειδὴ συνδέεται μὲ τὴν ἐνίσχυση τῶν συναισθημάτων ἐμπιστοσύνης καὶ ἐγγύτητας. Ὅταν εἴμαστε καλοὶ πρὸς τοὺς ἄλλους, ὁ ἐγκέφαλος παράγει αὐτὴ τὴν ὁρμόνη, ἐνισχύοντας τὶς σχέσεις καὶ δημιουργώντας συναισθήματα ἀσφάλειας καὶ συναισθηματικῆς σύνδεσης.
Ἔχουμε μεγαλύτερη ψυχικὴ εὐημερία καὶ ἱκανοποίηση. Σύμφωνα μὲ τὴν Κοινωνιολογία, τὴν Κοινωνικὴ Ψυχολογία καὶ τὴν Νευροεπιστήμη, οἱ καλωσύνες μᾶς κάνουν νὰ βιώνουμε μεγαλύτερη ψυχικὴ εὐημερία καὶ ἱκανοποίηση. Κι αὐτὸ γιατί, ὅταν κάνουμε τὸ καλό, νοιώθουμε ὅτι προσφέρουμε καὶ αὐτὸ μᾶς δημιουργεῖ αἴσθημα πληρότητας. Ἐν συνεχείᾳ, καὶ ἐφ’ ὅσον οἱ καλὲς πράξεις αὐξάνοντα, συμβάλλουν κατὰ πολὺ στὴν καλύτερη ψυχική μας ὑγεία καὶ τὴ διατήρηση τῆς θετικῆς μας διάθεσης.
Ἐπιπλέον οἱ καλές μας πράξεις ἐνισχύουν καὶ τὴν «συναισθηματικὴ ἀνθεκτικότητά» μας, ὅπως λέγεται. Δηλαδὴ στὸ νὰ διαχειριζόμαστε τὶς δύσκολες καταστάσεις καὶ τὰ προβλήματα, μὲ περισσότερη αἰσιοδοξία καὶ δύναμη.
Σύμφωνα μὲ ἐρευνητὲς τῆς Σχολῆς Δημόσιας Ὑγείας τοῦ Χάρβαρντ, ὑπάρχουν ἰσχυρὲς ἐνδείξεις ὅτι ἡ καλωσύνη σχετίζεται μὲ τὴν εὐεξία σὲ πολλαπλὰ ἐπίπεδα.
Ἔχουμε εὐτυχία μὲ διάρκεια! Σύμφωνα μὲ ἔρευνα τοῦ Πανεπιστημίου Duke, ὁ ἀποδέκτης τῆς καλωσύνης αἰσθάνεται μία ἐφήμερη εὐτυχία, ἐκεῖνος ὅμως ποὺ τὴν προσφέρει νιώθει εὐτυχία μὲ διάρκεια!
Ἄλλες ἔρευνες ἔχουν δείξει ὅτι ἡ καλωσύνη αὐξάνει τὴν εὐτυχία μας, εἰδικὰ ὅταν ἀναγνωρίζουμε καὶ καταγράφουμε τὶς σχετικὲς πράξεις μας. Μάλιστα ἡ συστηματική τους καταγραφή, ὁδηγεῖ σὲ αὐξημένα ἐπίπεδα εὐτυχίας, καθὼς μᾶς ἐνθαρρύνει νὰ τὶς συνεχίζουμε! Τὸ συμπέρασμα δὲ τῶν εἰδικῶν εἶναι τοῦτο: «Ὅσο περισσότερες πράξεις καλωσύνης κάνουμε, τόσο περισσότερο εὐτυχισμένοι αἰσθανόμαστε»!!
Ἔχουμε καλύτερη σωματικὴ ὑγεία. Οἱ ἔρευνες δείχνουν ὅτι ὅσοι ἀσκοῦν πράξεις καλωσύνης βιώνουν λιγότερα προβλήματα ὑγείας, ὅπως καρδιακὲς παθήσεις, διαταραχὲς ὕπνου κ.λπ. Μάλιστα αὐτὲς οἱ πράξεις διεγείρουν τὴν παραγωγὴ τῆς ὠκυτοκίνης (τῆς «ὁρμόνης τῆς ἀγάπης» ὅπως εἴπαμε), ἡ ὁποία βοηθᾶ στὴ διαστολὴ τῶν ἀγγείων καὶ στὴ μείωση τῆς ἀρτηριακῆς πίεσης.
Ἐπιπλέον ἐνισχύουν τὸ ἀνοσοποιητικό τους σύστημα, τὴν μείωση τοῦ πόνου καὶ τῆς ἔντασης ἀπὸ ἡμικρανίες κ.λπ. Ἐνισχύουν καὶ τὴν αἴσθηση τῆς ὑποστήριξης, κάτι ποὺ εἶναι κρίσιμο γιὰ τὴ συνολική μας ὑγεία.
Ὅπως χαρακτηριστικὰ ἀναφέρεται «μία ἐκτενὴς ἀνασκόπηση τῆς ἐπιστημονικῆς βιβλιογραφίας ἀπὸ τὸ Center for Compassion and Altruism Research and Education (CCARE) στὸ Πανεπιστήμιο τοῦ Στάνφορντ, ἀποκαλύπτει ἕνα αὐξανόμενο σῶμα ἐπιστημονικῶν στοιχείων ποὺ δηλώνει ὅτι ἡ καλωσύνη κατέχει τὴ δύναμη νὰ θεραπεύσει. Γνωρίζουμε πλέον ὅτι αὐτὴ ἡ συχνὰ παραβλεπόμενη, σχεδὸν χωρὶς κόστος θεραπεία, ἔχει στατιστικὰ σημαντικὴ ἐπίδραση στὴν σωματική μας ὑγεία.»
Ἀκόμη συμβαίνει κι αὐτό: Ὅταν οἱ ἀσθενεῖς ἀντιμετωπίζονται μὲ καλωσύνη, μπορεῖ νὰ ἐπέλθει ταχύτερη ἐπούλωση τῶν πληγῶν, μειωμένος πόνος, μειωμένο ἄγχος, μειωμένη πίεση αἵματος, συντομότερη παραμονὴ στὸ νοσοκομεῖο κ.λπ. Ἐπιπλέον, ὅπως ἐπίσης πολὺ χαρακτηριστικὰ ἀναφέρεται, «οἱ γιατροί, οἱ νοσηλευτὲς καὶ οἱ φροντιστὲς ὀφελοῦνται καὶ αὐτοὶ ἀπὸ τὴν εὐγενικὴ θεραπεία. Ἕνα πιὸ εὐγενικὸ περιβάλλον ἐργασίας βοηθᾶ τοὺς ἐργαζόμενους νὰ αἰσθάνονται πιὸ ἐνεργοὶ καὶ λιγότερο ἐξαντλημένοι, τὸ ὁποῖο εἶναι ἐξαιρετικὰ σημαντικὸ γιὰ τοὺς φροντιστὲς οἱ ὁποῖοι συχνὰ ἐργάζονται πολλὲς καὶ ἀπρόβλεπτες ὧρες σὲ θέσεις ἐργασίας ὑψηλῆς πίεσης».
Συνεχίζοντας τὶς εὐεργετικὲς ἐπιδράσεις τῆς καλωσύνης στὴ ζωή μας, θὰ ὁλοκληρώσουμε τὸ θέμα μας, προσθέτοντας τὰ ἑξῆς:
Ἔχουμε μεγαλύτερη διάρκεια ζωῆς! Ὅπως ἀναφέρουν οἱ ἐπιστήμονες, ἡ καλωσύνη συμβάλλει σὲ μία αἴσθηση σκοποῦ ζωῆς, ποὺ ἔχει συνδεθεῖ μὲ μεγαλύτερη διάρκεια ζωῆς. Ἄτομα μὲ ὑψηλὸ σκοπὸ ζωῆς ἔχουν χαμηλότερο κίνδυνο καρδιαγγειακῶν παθήσεων, ἐγκεφαλικῶν καὶ ἄνοιας.
Ὁ Καθηγητὴς Μοριακῆς Βιολογίας Carlos Lopez Otin καὶ εἰδικὸς στὴ γήρανση ἐπιβεβαιώνει ὅτι ἠ καλωσύνη ἐνεργοποιεῖ μηχανισμοὺς ποὺ συνδέονται μὲ τὴ σωματικὴ καὶ ψυχικὴ εὐεξία. Ἡ ἐπιστημονικὴ δημοσίευσή του στὸ περιοδικὸ Geromedicine τονίζει ὅτι οἱ πράξεις καλωσύνης ἀποτελοῦν μέρος τῆς διαδικασίας τῆς μακροζωίας.
Σύμφωνα μὲ μία μετὰ-ἀνάλυση ποὺ δημοσιεύθηκε στὸ Journal of Experimental Social Psychology, τὸ νὰ κάνει κανεὶς καλὰ πράγματα γιὰ ἄλλους ἀνθρώπους εἶναι ἕνας ἀποτελεσματικὸς τρόπος βελτίωσης τῆς εὐημερίας. Μία ἄλλη δὲ μελέτη ἀπὸ τὸ Evolution and Human Behavior διαπίστωσε ὅτι οἱ ἄνθρωποι ποὺ φρόντιζαν ἐθελοντικὰ τοὺς ἄλλους ἔζησαν περισσότερο ἀπὸ ἄτομα ποὺ δὲν τὸ ἔκαναν.
Ἄλλες ἐπιστημονικὲς ἔρευνες ἔχουν δείξει ὅτι ἡ ἐθελοντικὴ προσφορά, ὡς ἕνα εἶδος «ὀργανωμένης καλωσύνης» ποὺ εἶναι, συνδέεται μὲ τὴν μακροβιότητα καὶ τὴν καλύτερη σωματικὴ λειτουργία σὲ μεγαλύτερες ἡλικίες.
Σύμφωνα μὲ τὸν Καθηγητὴ τοῦ Havard (Τμῆμα Κοινωνικῶν καὶ Συμπεριφορικῶν Ἐπιστημῶν), Eric S. Kim, ποὺ ἦταν ἐπικεφαλῆς μίας σχετικῆς ἔρευνας, οἱ ἐνήλικες ἄνω τῶν 50 ἐτῶν ποὺ γίνονται ἐθελοντὲς γιὰ τουλάχιστον 100 ὧρες τὸν χρόνο, ἔχουν σημαντικὰ μειωμένο κίνδυνο θνησιμότητας καὶ βελτιωμένη αἴσθηση εὐεξίας.
Ἀναφέρει συγκεκριμένα: «Οἱ ἄνθρωποι εἶναι κοινωνικὰ πλάσματα ἀπὸ τὴν φύση τους. Ἴσως γι’ αὐτὸ τὸ μυαλὸ καὶ τὸ σῶμα μας νὰ ἀνταμείβονται ὅταν προσφέρουμε στοὺς γύρω μας. Τὰ εὑρήματά μας δείχνουν ὅτι ὁ ἐθελοντισμὸς μεταξὺ ἡλικιωμένων ἐνηλίκων δὲν ἐνισχύει μόνο τὴν κοινότητα, ἀλλὰ ἐμπλουτίζει τὴν ζωή μας, καθὼς ἐνισχύει τοὺς δεσμούς μας μὲ τοὺς ἄλλους. Ταυτόχρονα, προσδίδει αἴσθηση σκοποῦ καὶ εὐεξίας, προστατεύοντάς μας ἀπὸ τὰ ἀρνητικὰ συναισθήματα τῆς μοναξιᾶς, τῆς κατάθλιψης ἢ τῆς ἀπελπισίας. Ἡ ἀλτρουιστικὴ διάθεση μειώνει σημαντικὰ ὄχι μόνο τὸν κίνδυνο θανάτου, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐμφάνιση ποικίλων ἀσθενειῶν».
Καὶ πῶς γίνεται αὐτό; Ἡ ἀπάντηση τῶν ἐπιστημόνων εἶναι ὅτι ἡ καλωσύνη μᾶς δίνει σκοπό. Τὸ δὲ αἴσθημα τοῦ σκοποῦ μᾶς βοηθᾶ νὰ εἴμαστε συνδεδεμένοι μὲ τοὺς συνανθρώπους μας. Ἐπιπλέον ὑπάρχει καὶ μία βιοχημικὴ σχέση μεταξὺ καλωσύνης καὶ μακροζωίας, ἐπειδὴ ἀπομακρύνει ἢ περιορίζει τὰ ἀρνητικὰ συναισθύματα ποὺ ἐκτινάσσουν τὴν κορτιζόλη.
Ἔχουμε καὶ ἄλλα ἀκόμη… Διεθνὴς μελέτη ποὺ δημοσιεύθηκε στὸ Social Psychiatry and Psychiatric Epidemiology ἔδειξε ὅτι οἱ πράξεις καλωσύνης μειώνουν τὴ μοναξιὰ καὶ τὴν κοινωνικὴ ἀπομόνωση, δύο παράγοντες ποὺ συνδέονται ὅλο καὶ περισσότερο μὲ ἀρνητικὲς ἐπιπτώσεις στὴν ὑγεία. Καὶ αὐτὸ γιατί, ὅπως ἀναφέρουν οἱ εἰδικοὶ ἐπιστήμονες, «οἱ μικρὲς πράξεις καλωσύνης ἐνισχύουν τὶς κοινωνικὲς συνδέσεις, προσφέροντας ἕνα δίκτυο θετικῆς ἀλληλεπίδρασης ποὺ βοηθᾶ στὴ διαχείριση τῆς μοναξιᾶς».
Ἔπειτα οἱ καλὲς πράξεις εἶναι καὶ μεταδοτικές. Ὅπως παρατηρήθηκε καὶ ἀπὸ τὴν ἔρευνα τοῦ Ἕλληνα Καθηγητῆ τοῦ Χάρβαρντ Νικόλαο Χριστάκη, «ὁ ἀλτρουϊσμὸς εἶναι μεταδοτικός». Ἔτσι ἐκεῖνος ποὺ δέχθηκε μία πράξη καλωσύνης, συμβαίνει νὰ κάνει κι αὐτὸς κάτι ἀνάλογο σὲ κάποιον ἄλλο!. «Ἡ καλωσύνη τῶν ἀτόμων γίνεται χείμαρρος», παρατηρεῖ ὁ κ. Χριστάκης. Γιατί ὄχι καὶ στὸν ἴδιο τὸν προσφέροντα;
Ἀλλ’ αὐτὸ ἔχει καὶ ἕνα ἄλλο ἀποτέλεσμα. Δίνει καὶ τὸ μήνυμα γιὰ τὸ πῶς θέλουμε νὰ μᾶς φέρονται καὶ οἱ ἄλλοι καὶ νὰ κάνουν τὸ ἴδιο σ’ ἐμᾶς. Πόσο σημαντικὸ δὲν εἶναι κι αὐτό! Βλέπετε, μὲ ὅλα αὐτά, ἔχουμε πλέον σὲ λειτουργία τὸν «κύκλο τῆς καλωσύνης», ὅπως θὰ τὸν λέγαμε.
Ὅμως ὁ «κύκλος τῆς καλωσύνης» δὲν τελειώνει ἐδῶ. Γιατί , ὅπως ἔδειξαν οἱ ἔρευνες, ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ οἱ καλές μας πράξεις βελτιώνουν τὴ διάθεσή μας, ἀπ’ τὴν ἄλλη αὐτὴ ἡ βελτιωμένη μας διάθεση, μᾶς ὠθεῖ νὰ γινόμαστε περισσότερο καλοί, αὐξάνοντάς τες!
Εἶναι ὄντως πολὺ σημαντικὸ ἡ καλωσύνη νὰ γίνεται «κλειδὶ» στὶς σχέσεις μας. Ὅπως ὑποστηρίζουν οἱ εἰδικοί, ὅταν συμβαίνει αὐτό, «ἐνισχύεται ἡ ἐμπιστοσύνη, ἡ αἴσθηση τῆς ἐγγύτητας καὶ ἡ συναισθηματικὴ σύνδεση, καθιστώντας τὶς σχέσεις πιὸ ἰσχυρὲς καὶ ἀνθεκτικές».
Τέλος, ἐπειδὴ ἡ καλωσύνη ἀνεβάζει τὴν διάθεσή μας, μᾶς βοηθᾶ στὴν ἐλαχιστοποίηση τῶν συναισθημάτων τῆς κατάθλιψης.
Συμπέρασμα
Εἶναι καταφάνερο μετὰ ἀπ’ ὅλα αὐτά, ὅτι ἡ ὑγεία μας δὲν καθορίζεται μόνο ἀπὸ τοὺς βιολογικοὺς παράγοντες, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τὸν τρόπο ποὺ συμπεριφερόμαστε στοὺς συνανθρώπους μας. Εἶναι σαφῶς ἕνα πανίσχυρο ἐργαλεῖο, ὄχι μόνο γιὰ τὴν ψυχή μας, ἀλλὰ καὶ γι’ αὐτὴν ἀκόμη τὴν ὑγεία καὶ τὴν εὐεξία μας. Ἐνσωματώνοντάς την στὴν καθημερινότητά μας, ὁπωσδήποτε βελτιώνουμε τὴ ζωή μας. Δὲν μᾶς κάνει μόνο καλύτερους ἀνθρώπους, ἀλλὰ καὶ μᾶς ἐξασφαλίζει ποιότητα ζωῆς. Ἔτσι, ὄχι μόνο «ἕνα μῆλο τὴν ἡμέρα τὸν γιατρὸ τὸν κάνει πέρα», κατὰ τὴν γνωστή μας παροιμία, ἀλλὰ καὶ μία καλὴ καὶ φιλάνθρωπη πράξη. Πόσα καλά, λοιπόν, ἔχει τὸ νὰ κάνει κανεὶς τὸ καλό! Τώρα πιὰ δὲν τὸ λέει μόνο τὸ Εὐαγγέλιο, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐπιστήμονες…
(Πηγή: “Ορθόδοξος Τύπος”)