Η πρωτιά, το να είναι κανείς πρώτος, είναι ένα όνειρο που τροφοδοτεί γενιές ανθρώπων. Από τους αρχαίους αθλητές της Ολυμπίας, μέχρι τους σύγχρονους επιστήμονες που ανακαλύπτουν νέους κόσμους, και τους καλλιτέχνες που συγκλονίζουν με το έργο τους, το να φτάσει κανείς στην κορυφή μοιάζει με απόδειξη δύναμης, ταλέντου και επιμονής. Όμως, πίσω από το στεφάνι της νίκης ή το βραβείο της διάκρισης, συχνά κρύβεται μια άλλη πραγματικότητα: η αγωνία, η μοναξιά, η υπερένταση, ακόμα και η απώλεια ισορροπίας.
Είναι άραγε ο στόχος της πρωτιάς από μόνος του υγιής; Ή μήπως αποτελεί μια παγίδα που εκτρέφει τον εγωισμό και στενεύει το βλέμμα μας;
[1]Η κορυφή δεν είναι πάντα τόπος θριάμβου, αλλά τόπος ευθύνης και σιωπής
Η σκιά της επιτυχίας
Οι αθλητές που κυνήγησαν την κορυφή πολλές φορές κατέφυγαν σε επικίνδυνες μεθόδους: εξαντλητικές προπονήσεις, φαρμακοδιέγερση, ακόμα και σωματικές θυσίες που άφησαν ανεπούλωτα τραύματα για το υπόλοιπο της ζωής τους. Οι καλλιτέχνες που διεκδίκησαν το «πρώτο» όνομα συχνά βρέθηκαν σε μια άσωτη ζωή, με υπερβολές που τους κατέστρεψαν. Οι επιστήμονες που έφτασαν πρώτοι σε μια μεγάλη ανακάλυψη, πολλές φορές απομονώθηκαν κοινωνικά, ζώντας μέσα σε εργαστήρια, χωρίς δεξιότητες να μοιραστούν την ίδια τη ζωή.
Δεν είναι τυχαίο πως αρκετοί από αυτούς, ενώ τους θυμόμαστε για την πρωτιά τους, δεν ήταν απαραίτητα ευτυχισμένοι. Η κορυφή συχνά είναι ένα σημείο μοναχικό, όπου η χαρά της επιτυχίας συνυπάρχει με την πικρία των απωλειών.
Ο εγωισμός του «πρώτου»
Η επιδίωξη της πρωτιάς μπορεί να δημιουργήσει και ένα πνεύμα υπερηφάνειας. Ο άνθρωπος που συνηθίζει να είναι πρώτος, τείνει να βλέπει τους άλλους ως ανταγωνιστές και όχι ως συντρόφους ζωής. Αυτό το φρόνημα μπορεί να επεκταθεί σε όλες τις πτυχές: στην οικογένεια, στις φιλίες, στην εργασία. Ένας τέτοιος άνθρωπος συχνά δυσκολεύεται να μοιραστεί, να συνεργαστεί, να δείξει ταπεινότητα. Κι έτσι, η νίκη του μετατρέπεται σε ήττα στις βαθύτερες σχέσεις της ζωής.
Οι γονείς και η ευθύνη τους
Πολλές φορές, οι γονείς που βλέπουν στο παιδί τους ένα ταλέντο, αισθάνονται την επιθυμία να το «σπρώξουν» προς την πρωτιά. Θέλουν να καμαρώσουν το παιδί τους ως πρωταθλητή, καλλιτέχνη, επιστήμονα που διακρίνεται. Όμως, αν αυτό γίνει εις βάρος της γενικότερης καλλιέργειας, της πνευματικότητας, της ισορροπίας και της χαράς, τότε η πρωτιά κινδυνεύει να μετατραπεί σε φορτίο. Το παιδί μπορεί να μεγαλώσει με την αίσθηση ότι η αξία του μετριέται μόνο με το αν είναι «πρώτο». Και αυτή είναι μια σκληρή, άδικη συνθήκη για έναν άνθρωπο.
Η καλλιέργεια του ταλέντου χωρίς πρωτιά
Ωστόσο, η μη επιδίωξη της πρωτιάς δεν σημαίνει ότι περιφρονούμε το ταλέντο που μας έχει δοθεί. Το να καλλιεργούμε το χάρισμά μας με συνέπεια, μελετημένα και με πάθος μπορεί να είναι εξίσου, αν όχι περισσότερο, σημαντικό από το να είμαστε πρώτοι. Η αληθινή τιμή του ταλέντου βρίσκεται στην πλήρη ανάπτυξή του και στη χρήση του με σεβασμό προς τον εαυτό μας και τους άλλους. Έτσι, η καλλιέργεια γίνεται πράξη ευγνωμοσύνης και υπευθυνότητας, χωρίς να χρειάζεται η θυσία της ψυχικής ισορροπίας ή της χαράς της ζωής.
Το μέτρο της αληθινής επιτυχίας
Ίσως λοιπόν η αληθινή επιτυχία να μη βρίσκεται στην πρωτιά, αλλά στην πορεία. Στην καλλιέργεια του χαρακτήρα, στη χαρά της δημιουργίας, στη δυνατότητα να συμβάλει κανείς στο κοινό καλό χωρίς να μετράει συνεχώς αν είναι πρώτος ή δεύτερος. Το κίνητρο να γίνουμε καλύτεροι, χωρίς απαραίτητα να είμαστε «οι καλύτεροι», είναι ίσως πιο υγιές και πιο γόνιμο.
Η πρωτιά μπορεί να είναι ένας όμορφος καρπός, αρκεί να μη γίνει το μοναδικό δέντρο που μας τρέφει. Γιατί στο τέλος, αυτό που θα μετρήσει δεν είναι αν ήμασταν πρώτοι, αλλά αν ζήσαμε με αλήθεια, αγάπη και ισορροπία.
Σκέψεις της Άλλης Όψεως