Ayaan Hirsi Ali: Γιατί είμαι τώρα Χριστιανή (π. Δημήτριος Μπαθρέλλος, Εφημ. Ι. Ν. Αναλήψεως Ντράφι – Επισκ. Καθηγητής Παν. Emory)

Tό 1927 ὁ διάσημος Βρετανός φιλόσοφος Bertrand Russell ἐκφώνησε στό Λονδῖνο μιά ὁμιλία μέ τίτλο «Γιατί δέν εἶμαι Χριστιανός» (“Why I am not a Christian”), ἡ ὁποία ἐκδόθηκε ἀργότερα τήν ἴδια χρονιά. Ἡ ὁμιλία εἶναι μᾶλλον ἀπογοητευτική. Ἄν ἐξαιρέσουμε ὁρισμένα εὐφυολογήματα, δέν διακρίνεται οὔτε γιά τήν περίτεχνη σχολαστικότητα τῶν ἀναλυτικῶν φιλοσόφων, οὔτε γιά τή σπιρτάδα τῶν ἰδεῶν τῆς ἠπειρωτικῆς φιλοσοφίας. Ἄν καί ἀρκετά ἐπιφανειακή, ἤ μᾶλλον ἀκριβῶς γι’ αὐτό, ἔγινε διάσημη καί μάλιστα ἐξ αἰτίας της κάποιοι ἄνθρωποι ἔχασαν τήν πίστη τους – ἤ βρῆκαν σ’ αὐτή τήν ὁμιλία τά ἐπιχειρήματα πού χρειάζονταν γιά νά δικαιολογήσουν τήν ἀπώλειά της.

Ἕνας ἀπό τούς ἀνθρώπου αὐτούς ἦταν καί ἡ Ayaan Hirsi Ali. Ἡ Ali γεννήθηκε καί μεγάλωσε στήν Ἀφρική, καί γαλουχήθηκε μέ τό Ἰσλάμ. Ὅταν ὅμως βίωσε τόν ἰσλαμικό ἐξτρεμισμό καί τήν τρομοκρατία ἄρχισε νά ἔχει δεύτερες σκέψεις. Ὅταν διάβασε τό παραπάνω δοκίμιο τοῦ Russell συμφώνησε ὅτι ἡ θρησκεία εἶναι ἀποτέλεσμα τοῦ φόβου, πρᾶγμα πού τήν ὁδήγησε στό νά τήν ἐγκαταλείψει ὁριστικά καί νά δηλώσει ἄθεη. Συνδέθηκε μέ τήν ὁμάδα τῶν νέων ἀθεϊστῶν, ἰδίως τόν Richard Dawkins καί τόν Christopher Hitchens, ὁ δεύτερος μάλιστα ἐκ τῶν ὁποίων ἀναφέρεται ὅτι δήλωσε πώς ἡ Ayaan Hirsi Ali εἶναι ἴσως ἡ σημαντικότερη δημόσια διανοούμενη πού ἀνέδειξε ποτέ ἡ Ἀφρική.

Ὡστόσο, ἕνα περίπου αἰῶνα μετά τή δημοσίευση τοῦ δοκιμίου τοῦ Russell, στίς 11 Νοεμβρίου τοῦ 2023, ἡ Ali δημοσίευσε στό διαδίκτυο ἕνα αὐτοβιογραφικό κείμενο μέ τίτλο “Why I am now a Christian” («Γιατί εἶμαι τώρα Xριστιανή»). Ὁ τίτλος διαφέρει κατά ἕνα μόνο γράμμα ἀπό τόν τίτλο τῆς ὁμιλίας τοῦ Russell ἀλλά τό περιεχόμενό του εἶναι ἐντελῶς διαφορετικό. Ἡ Ali ἐξηγεῖ πῶς μέσα ἀπό τή νύχτα τῆς ἀθεΐας ὁδηγήθηκε στό ξέφωτο τοῦ χριστιανισμοῦ.

Ἡ Ali ἐπικαλεῖται δύο βασικούς λόγους γιά τή μεταστροφή της. Πρῶτον, ὅτι ὁ εὐρωπαϊκός πολιτισμός ἀποτελεῖ ἄμεσα ἤ ἔμμεσα προϊόν τοῦ χριστιανισμοῦ. Ἡ ἀξιοπρέπεια τοῦ ἀνθρώπου, ἡ ἐλευθερία τοῦ λόγου, τό κράτος δικαίου, ἡ παιδεία, ἡ ἐπιστήμη, καί ἡ ὑγεία ἀποτελοῦν κατακτήσεις πού δέν θά ἦταν δυνατές χωρίς τήν ἐπίδραση τοῦ χριστιανισμοῦ. Σύμφωνα μέ τήν Ali, ὅποιος πιστεύει στήν ἀξία αὐτοῦ τοῦ πολιτισμοῦ, θά πρέπει νά εἶναι ἕτοιμος νά τόν ὑπερασπιστεῖ τόσο ἀπό ἐξωτερικούς ἐχθρούς, ὅπως ὁ ἰσλαμισμός, ὅσο καί ἀπό ἐσωτερικούς, ὅπως οἱ ἀκρότητες τῆς woke κουλτούρας.

Θά ἀποτελοῦσε, ὡστόσο, σφάλμα νά ὑποθέσει κανείς ὅτι ἡ Ali μεταστράφηκε στόν χριστιανισμό μόνο καί μόνο γιά πολιτιστικούς λόγους. Ὁ δεύτερος λόγος τῆς μεταστροφῆς της, ὅπως τόν περιγράφει ἡ ἴδια, εἶναι ὁ ἑξῆς: «Στράφηκα στόν Χριστιανισμό ἐπίσης ἐπειδή τελικά συνειδητοποίησα ὅτι ἡ ζωή χωρίς πνευματική παρηγοριά εἶναι ἀβάσταχτη – εἶναι στήν πραγματικότητα σχεδόν αὐτοκαταστροφική. Ὁ ἀθεϊσμός ἀπέτυχε νά δώσει ἀπάντηση σέ ἕνα ἁπλό ἐρώτημα: ποιό εἶναι τό νόημα καί ὁ σκοπός τῆς ζωῆς;»

Σύμφωνα μέ τήν Ali, τό κενό πού ἄφησαν ἡ ἀπουσία τοῦ Θεοῦ καί τῆς Ἐκκλησίας ἀπό τίς ζωές τῶν ἀνθρώπων δέν μπόρεσαν νά τό καλύψουν ὁ οὑμανισμός καί ἡ λογική. Αὐτό πού συχνά κυριάρχησε εἶναι παράλογες ἡμι-θρησκευτικές δοξασίες. Ἡ Ali παραπέμπει στήν προφητική ρήση πού ἀποδίδεται στόν Chesterton: «Ὅταν οἱ ἄνθρωποι ἐπιλέγουν νά μήν πιστεύουν στόν Θεό, δέν σημαίνει ὅτι στή συνέχεια δέν πιστεύουν σέ τίποτα, ἀλλά ὅτι γίνονται ἱκανοί νά πιστέψουν στά πάντα». H Ali ὁλοκλήρωσε τή συνέντευξή της μέ τά ἑξῆς λόγια: «Γι’ αὐτούς τούς λόγους δέν θεωρῶ πλέον τόν ἑαυτό μου ἀποστάτη τοῦ Ἰσλάμ ἀλλά τοῦ ἀθεϊσμοῦ. Φυσικά ἔχω ἀκόμα νά μάθω πολλά γιά τόν χριστιανισμό. Ὅλο καί κάτι ἀνακαλύπτω κάθε Κυριακή στήν Ἐκκλησία. Ἀλλά ἔχω πιά ἀναγνωρίσει, μέσα ἀπό ἕνα μεγάλο ταξίδι φόβου καί αὐτοαμφισβήτησης, ὅτι ὑπάρχει καλύτερος τρόπος νά διαχειριστεῖ κανείς τίς προκλήσεις τῆς ὕπαρξης ἀπό αὐτόν πού εἴτε τό Ἰσλάμ εἴτε ἡ ἀθεΐα εἶχαν νά προσφέρουν».

Κάποιοι, μεταξύ τῶν ὁποίων καί ὁ Dawkins, θεώρησαν ὅτι ἡ Ali δέν ἔγινε ὄντως Χριστιανή. Σέ κείμενό του πού δημοσιεύτηκε στό διαδίκτυο ὁ Dawkins ἰσχυρίστηκε ὅτι καί ὁ ἴδιος εἶναι τόσο Χριστιανός ὅσο καί ἡ Ali. Ὑποστήριξε ὅτι ἡ Ali ἀσπάστηκε τόν χριστιανισμό ἀφ’ ἑνός χάριν τῆς ὑπεράσπισης τοῦ πολιτισμοῦ μας καί ἀφ’ ἑτέρου ἐξ αἰτίας τῆς παρηγοριᾶς πού προσφέρει – χωρίς ὅμως νά πιστεύει στήν ὀρθότητα τῶν δογμάτων του. Ὡστόσο ἄλλαξε γνώμη μετά ἀπό ἕνα δημόσιο διάλογο μέ τήν Ali πάνω στό θέμα. Σύμφωνα μέ σχετική δήλωσή του, προσῆλθε στόν διάλογο θεωρώντας ὅτι ἡ Ali δέν ἦταν ὄντως χριστιανή ἀλλά κατά τή διάρκειά του συνειδητοποίησε καί ἀναγνώρισε ὅτι εἶναι.

 

(Πηγή: Περιοδικό “Εφημέριος” Νοε. – Δεκ. 2025)